Wij lezen dit geregeld en zouden het graag geloven. Laten we het anders zeggen. Het grootste deel van de duik ligt misschien al achter ons, maar de bodem? Eerst meer pijn. Of eerst langer pijn. Dat wil niet zeggen dat we niet optimistisch blijven, zoals we al eerder aangaven(zie ook: Optimistisch gevoel)
Wij denken dat beetje bij beetje alle stukjes van de puzzel op hun plaats vallen. Meer dan zes maanden bearmarkt, accommoderend monetair beleid, een gunstige obligatiemarkt, sterk dalend consumentenvertrouwen en -dat stukje mankeert nog- officiële erkenning dat we in een recessie zitten. Het R-woord moet gesproken worden, liefst door de heer Groenspaan. Dan is het nog slechts een kwestie van tijd voor we weer van start gaan.Vervolgens -we maken het nu alvast duidelijk- is het zaak erop te letten dat we niet meedoen met een valse start. Waarschijnlijk zullen we dat wel doen. Dat is niet erg, als we de echte start maar niet missen. We herhalen dit nog maar eens, want op de korte termijn zijn wij erg bang voor de economie. Laten we het daar nog eens over hebben.Eerst een paar belletjes doorprikken. “Europa is een veilige haven.”Wat een nonsens. Geloof het niet. Voor Koerden misschien. Niet voor deeconomie. Een aantal Franse kankerpatiënten heeft de Franse regering een proces aangedaan. Dat is gebeurd omdat de Franse regering, die een handje heeft van valse voorlichting, de bevolking destijds heeft willen doen geloven dat de giftige dampen van Tsjernobyl bij de Franse grens zouden ophouden. Je kon dus wel aardbeien plukken op de westelijke oever van de Rijn, maar niet op de oostelijke.Wij vermelden dit, want de analogie met de risico’s van besmetting door de Amerikaanse recessie is perfect. Goed, Europa exporteert hoofdzakelijk auto’s en handtasjes naar Amerika, wat luxe artikelen, wat Bordeaux en wat BMW’s. Daar staat tegenover dat Europa geen wereldlocomotief is. Europa is nu de grootste economische groeier ter wereld. Maar dat komt alleen omdat Japan inzakt en de VS stagneert. Een groeiende VS groeit veel meer dan Europa en kan als locomotief fungeren. Europa kan echter wel de recessie van de VS importeren. Amerikaanse bedrijven kunnen hun hoorns intrekken. Al die IT-bedrijven die nu zo leuk de prijzen van grachtenpandjes omhoogjagen, kunnen wegblijven.Maar wanneer we naar de wereldhandel kijken, zien we dat Europa zo veilig lijkt omdat we slechts 2,5% van het bruto nationaal product naar de VS exporteren. In Taiwan is dat 13%. Dat is erg hoog. Wat gebeurt er met Philips, ASML en ASM – om maar de meest voor de hand liggende fondsen te noemen – wanneer de vraag in de VS opdroogt. Stoppen de problemen dan aan onze grens?Wij denken van niet. Dat voorkomt claims van teleurgestelde beleggers wanneer straks blijkt dat een recessie, in het globalisatietijdperk, even besmettelijk kan zijn als mond-en klauwzeer. Het verschil is dat het te laat is om de ziekte te voorkomen door reisjes te verbieden. Eerst gaat het nieuws dus slechter worden. Pas dus op met die Nasdaq-rallies. Misschien hebben we de bodem al bereikt – en misschien bereiken we hem straks weer.