Toen wij nog, met grote gretigheid, onze opleiding politicologie genoten, stond op het gebied van de internationale betrekkingen één begrip centraal. Dat was het begrip van vergelding, retaliation, de grondvesting van de afschrikkingspolitiek die een atoomoorlog moest vermijden.Wij werden hierin onderwezen door een Amerikaanse hoogleraar, een schat van een man, de heer Halle, die zelf in het State Department betrokken was geweest bij het ontwikkelen van deze gedachten.Aan het eind van de jaren zestig, begin jaren zeventig werd deze theorie ter discussie gesteld en verdacht gemaakt, maar wie naar de recente defensieplannen van de regering Bush kijkt weet dat er in de afgelopen decennia blijkbaar niets is veranderd.Tot 11 september j.l. is dit begrip immers gangbaar gebleven en één van de vele redenen tot verontrusting is dat het kader waarin tot nu toe werd gedacht nu kaduuk is. Je kunt een fanatiekeling niets vergelden. Hoogstens kan hij, prutsend aan zijn bom, zelf in de lucht vliegen voor hij zijn doel heeft bereikt.Voor je het weet staat er een nieuwe gek op en hem lukt het wel. Morgen misschien met wat besmettelijk materiaal in de watervoorziening.Toch zouden we kunnen stellen dat er niets nieuws onder de zon is, want burgerslachtoffers zijn het kenmerk van de moderne oorlogsvoering en deze trend is al veel langer zichtbaar. Eén van de bekende beelden uit de Eerste Wereldoorlog is de foto van de verwoeste kathedraal van Reims. Die foto is belangrijk, omdat dit een geïsoleerd feit was. De oorlog was gruwelijk, maar het was een oorlog die vooral gevochten werd door soldaten.Bij de Tweede Wereldoorlog was dat al veel minder het geval en werden burgers dan ook openlijk het doelwit van bombardementen. De Nazi’s begonnen hiermee in Spanje, dichter bij huis werd Rotterdam gebombardeerd, vervolgens Londen, waarop de geallieerden Duitse steden in de as legden. De Duitsers gingen over tot volkerenmoord terwijl Stalin al eerder had getoond hoe de staat korte metten kon maken met bevolkingsgroepen die als hinderlijk werden ervaren.Na de Tweede Wereldoorlog werd daarom het begrip van de misdaad tegen de mensheid geïntroduceerd. Stalin werd daar overigens nooit mee lastig gevallen, misdaden tegen de mensheid mag je plegen zolang je de oorlog maar wint.In de moderne oorlog is er dus een trend naar steeds meer burgerslachtoffers. Vietnam was wat dat betreft een bevestiging van het voorgaande. Wat dat aspect betreft was de recente oorlog in de Balkan resoluut modern te noemen, want naar schatting waren 90% van de slachtoffers burgers.De geschiedenis biedt ons dus weinig hoop op beterschap. Dit verklaart ook voor een groot deel de huidige verontrusting. Wij gebruiken de term oorlog, maar oorlog is tegenwoordig iets anders. Vroeger was oorlog vreselijk. Sinds de twintigste eeuw is oorlog een hel. De recente gebeurtenissen zijn, in dit kader, een nieuwe ontwikkeling binnen een erfenis van de vorige eeuw.Wat nieuw is, vergeleken bij de gruwelen van de vorige generatie, is dat de gesel van het totalitarisme plaats heeft gemaakt voor een nieuwe perversie, het zelfmoordfanatisme. Het is belangrijk om, voordat we verder gaan redeneren, ons er goed van bewust te zijn dat weliswaar waarschijnlijk alle daders van de recente aanslagen moslims waren, maar dat lang niet alle moslims fanatici zijn.Het probleem is echter dat, ook daar waar problemen binnen een moslimstaat optreden, de fanatici telkens de overhand krijgen, terwijl de gematigde intellectuelen tot zwijgen worden gebracht, worden verbannen of, meestal, worden vermoord. Wij denken hierbij aan de recente gebeurtenissen in Algerije, maar ook aan Iran, Afghanistan en Indonesië. Wie hier meer over wil lezen zou eens V.S. Naipaul’s Among the Believers ter hand moeten nemen. Dit boek werd geschreven voordat het zelfmoordfundamentalisme goed op gang kwam maar biedt al een beklemmende vooruitblik op wat ons nog te wachten staat.Er zijn drie grote monotheïstische godsdiensten. De Joden houden hun godsdienst voor zichzelf en hebben vooral een geschiedenis als slachtoffer, tot 1948. De Christelijke kerk was, in haar tijd, wel degelijk in staat tot blind geweld. De Kruistochten (waarvan niet alleen de Moslims slachtoffer werden maar ook Waldenzen, Albigenzen en Joden), de Inquisitie en de door de kerk geïnspireerde pogroms waren het equivalent van de misstanden die we vandaag in de Mohammedaanse wereld aantreffen.De Kruistochten en Inquisitie behoren nu tot het verleden en de staat Israël, die de Arabieren zo dwars zit, is een direct uitvloeisel van de vruchten van de Westerse intolerantie, getransplanteerd naar het Midden-Oosten.Een deel van de Moslimbevolking -het zou interessant zijn eens na te gaan hoe groot dat deel nu eigenlijk is- voelt zich bekocht, gefrustreerd en vernederd.De vraag is natuurlijk door wie en waarom. Van de drie monotheïstische godsdiensten zijn het de Moslims die vastgelopen zijn in de moderne wereld, althans, op dit moment. Dat is niet altijd zo geweest, maar nu is het zo.Het is niet modieus en vaak niet toegestaan dit te denken, te zeggen en nog minder om het op te schrijven, omdat onze cultuur getint is door een gevaarlijke vorm van relativisme, maar de recente gebeurtenissen zijn niet uit de lucht komen vallen. Binnen de Arabische wereld heerst structureel en officieel in veel gevallen haat en intolerantie, want dat komt goed uit. Die haat en intolerantie worden gericht op Israël en Amerika. Israël moet vernietigd worden- en ‘gelukkig’ zijn er genoeg extremistische Israëli’s om hun eigen gematigde premier te vermoorden, waardoor de vrede nu verder weg lijkt dan ooit.Amerika is de Moslims een doorn in het oog, want Amerika steunt Israël en intervenieert in de Arabische wereld, wat weer tot frustratie en gevoelens van vernedering leidt.De grote frustratie is natuurlijk dat het ‘superieure’ geloof van de fundamentalistische Moslims nog niet overal als zodanig erkend is. Dat betekent niet dat er geen successen geboekt worden: Indonesië is nu de grootste Moslimstaat ter wereld, ook daar wint het fundamentalisme terrein en worden Christenen in de Molukken met roestige scheermesjes besneden, met als enig alternatief een besnijdenis van de keel.Het superieure geloof heeft echter nog niet geleid tot grotere macht. Amerika is nog steeds toonaangevend in de wereld en de Golfoorlog was wat dat betreft een verdere vernedering. Dat Amerika in een verkeerd uitgepakte geopolitieke zet er aan heeft meegewerkt de Russen uit Afghanistan te verdrijven en daar als toppunt van ironie de Taliban via Pakistan aan de macht heeft geholpen, mag niet baten -Amerika blijft de grote Satan.De werkelijke bevrijder van Afghanistan, commandant Massoud, was een man die aan het Franse lyceum van Kaboel werd opgevoed. Hij was een Moslim en hij versloeg een superieur uitgeruste atheïstische agressor. Niemand wilde hem steunen, behalve -toppunt van geopolitieke ironie- de Russen. Vandaag werd hij begraven, slachtoffer van een andere zelfmoordenaar.Massoud was geen fanaticus. De Taliban zijn dat wel, maar boden de kans op exploitatie van oliepijplijnen door Unocal, een Amerikaans oliebedrijf. De heer Bin Laden verdiende zijn sporen in de jihad tegen de Russen en wordt gesteund door de Taliban die weliswaar niet de Russen verjaagd hebben, maar die ideologisch niet ver van Bin Laden af staan.In onze ogen is het duidelijk dat de verdedigers van de waarden van de open maatschappij waar wij in leven en die we graag in stand willen houden, geconfronteerd worden met een nieuwe vorm van totalitarisme. Dit nieuwe totalitarisme leidt, net zoals het Nazisme en het Stalinisme, tot een bloedige opoffering van een onschuldige burgerbevolking aan waanideeën. De gevaren van totalitarisme zijn overigens uitstekend beschreven door Karl Popper, in zijn pittige boek The Open Society And Its Enemies.De bloedige opoffering van een onschuldige burgerbevolking gebeurt binnenslands, zoals in Algerije, maar ook buitenslands, zoals nu in Amerika.Grootschalige vergeldingsmaatregelen zullen weinig opleveren, zoals ook het bombarderen van Duitse steden geen einde aan het Nazisme kon maken. Dat levert alleen maar martelaars op. Het belangrijkste is de kop van het monster eraf te slaan.Wat dat betreft heeft de huidige president van Amerika een lastige erfenis. Zijn eigen vader versloeg zo’n monster, een minder gevaarlijke opportunist lijkt het nu, en liet de kop intact.Hopelijk gebeurt dat geen tweede keer.Dan begint het eigenlijke werk: een eind maken aan de indoctrinatie en aan de haat die generatie na generatie Moslims met de paplepel wordt ingegoten, en bewerkstelliging van vrede tussen Israël en haar buren.Vergeleken met de omvang van die taak is het afslaan van de kop van het monster helaas een peulenschil.