Voorzitter H. Oude Nijhuis van Beleggingsclub ‘Duitenberg’ van de Universiteit Twente vroeg vorige week Willem Middelkoop het hemd van het lijf over zijn ‘bearish’ verwachtingspatroon voor 2002 (zie: Lagere koersen verwacht). Ditmaal tipt hij in de nodige alinea’s Michael Kraland voor dé financiële advertentie van het jaar (zie: Prijsvraag: financiële advertentie van het jaar), Trouwens, ziet voor 2002 Kraland in zijn glazen bol bulls of bears opdoemen? Vraag
Geachte heer Kraland,

In reactie op de door u uitgeschreven prijsvraag van financiële advertentie van het jaar 2001, wil ik graag bij deze mijn reactie geven. De nieuwe tv-reclamecampagne van ING-bank irriteert me werkelijk mateloos, als bestuursvoorzitter van de beleggingsvereniging van de Universiteit Twente. Het betreft de reclame waarbij twee heren aan een tafeltje zitten en waarbij de een aan de ander vraagt wat het juiste ”instapmoment” is. Het antwoord hierop is dat niemand dat weet, waarna vervolgens wordt afgevraagd wat al die mensen bij ”beleggingsclubjes” doen.

Van ING had ik toch echt wat meer begrip verwacht. Zij zouden toch moeten weten dat beleggingsverenigingen meer doen dan streven naar maximaal rendement? De vele uitstapjes die georganiseerd worden door beleggingsverenigingen, om maar eens wat te noemen. Van onze vereniging weet ik in ieder geval zeker, dat vele leden van onze vereniging vooral lid zijn vanwege de excursies en lezingen.

Om bij de reclame te blijven. In de reclame wordt als voorbeeld een termijn van tien jaar genoemd. Er wordt duidelijk gemaakt dat het precieze instapmoment niet al te veel van belang zal zijn. Hier kan ik mij overigens nog wel enigszins in vinden. Wat ook duidelijk gemaakt wordt in de reclame, is dat het rendement over een dergelijke periode waarschijnlijk (zeer) positief zal zijn. Hier heb ik sterke bedenkingen bij. Mijns inziens staan de belangrijkste indexen over een periode van tien jaar lager dan de huidige niveaus.

Ik zal in deze mail niet al mijn argumenten voor deze stelling opstellen, maar het simpel houden bij historische gegevens van de Dow Jones van de afgelopen eeuw:

Periode               

Koersverandering

in procenten           

Aantal jaren               

1899-1920

0

21

1920-1929

530

9

1929-1948

-50

19

1948-1964

500

16

1964-1981

0

17

1981-1998

950

17

Na vette komen magere jaren
Het lijkt mij dat deze cijfers voor zich spreken en de komende periode van tien à twintig jaar zal dan ook waarschijnlijk negatief zijn. Uit de cijfers blijkt dat we drie periodes van koersgroei hebben gehad. Deze hadden een lengte variërend van negen tot zestien à zeventien jaar. Na een lange periode (zeventien jaar) komt altijd een periode van gelijkblijvende of lagere koersen. De drie ‘matige perioden’ in de voorgaande eeuw hadden een lengte variërend van zeventien tot 21 jaar. Dit is dan ook het eerste punt waarop ik mijn voorspelling baseer voor lagere koersen over een periode van tien jaar.

Uit de gegevens blijkt ook dat de drie ‘gunstige perioden’ een rendement leverden tussen de 500 en 950%. Aangezien de laatste groeiperiode de Dow Jones bijna heeft verlaten vertienvoudigen, wat het dubbele is van een ‘gewone’ goede periode, zou dit gegeven analisten moeten doen huiveren. Het nog redelijk op peil blijven van de indices zou dan ook niet moeten worden gezien als ‘mooie instapmomenten’, maar als laatste kansen om uit te stappen.

Vandaar dat ik mij elke keer erger als die reclame van de ING weer eens langskomt.

Indices worden gehalveerd
Deze e-mail zou ik willen afsluiten met een concrete voorspelling voor het eind van volgend jaar. Ik ben van mening dat de indices (de AEX, AMX, DAX, CAC, Dow Jones en de Nasdaq) allen minimaal gehalveerd zullen zijn. Dit zal na mijn mening een verwoestend effect op de wereldeconomie hebben.

Waarschijnlijk zult u deze voorspelling enigszins ‘lachwekkend’, dan wel ‘dom’ vinden. Daarop reagerend kan ik alleen melden dat u niet de enige bent die dat vindt, want ik heb in al mijn contacten met analisten de laatste tijd niemand gesproken die een negatieve koersontwikkeling voorziet dit jaar. Daarom wil ik u vragen deze mail eens uit te printen en te bewaren. Wanneer u de mail dan over een jaar of zo weer eens terugleest, kunt u misschien nog eens contact met me opnemen.

Al met al wens ik u een renderend 2002 toe,

Met vriendelijke groet,
H. Oude Nijhuis

Antwoord
Geachte heer Oude Nijhuis,

Dank voor uw reactie, die het kader van de prijsvraag over de meest opmerkelijke financiële advertentie enigszins te buiten gaat. Omdat u wat uitgebreider op de zaken ingaat, publiceren we uw mening graag. Ik begrijp goed dat u zich ergert aan de reclame die u beschrijft en die ik zelf, wonend in het buitenland, niet heb mogen zien. Ik ga dus af op uw beschrijving.

De mening die ING vertolkt – over het instapmoment, dat er niet toe doet – is natuurlijk wel degelijk te onderbouwen. De cijfers daarover zijn bekend, het is beter in te stappen dan niet in te stappen. Wanneer de markt duurzaam zakt, geldt dit niet, maar bij het bovenstaande wordt uitgegaan van koersstijging op lange termijn.

Bull noch bear
Wat ook bekend is, is wat u opvoert, namelijk dat instappen op het verkeerde moment dramatische gevolgen kan hebben als u uw geld nodig mocht hebben en bovendien is het inderdaad zo dat de bearmarkten van ’29 en ’65 veel langer duurden. Verkopers van beleggingsproducten zeggen dan dat het maar om twee gevallen gaat, maar die twee gevallen beslaan 35 jaar van de afgelopen 73 jaar, dus ongeveer de helft van de periode. De meeste bearmarkten zijn echter van korte duur, en de huidige bearmarkt zou best een uitzondering kunnen zijn omdat we, hoe je het ook meet, net de grootste bullmarkt ooit gehad hebben.

De belegger neigt naar zelfoverschatting, dus als we willen bewijzen dat in het huidige tijdperk bearmarkten korter gaan duren dan kan dat gemakkelijk: de meest recente inzinkingen, na de oorlog, waren maar kort, een maand of achttien à twintig. Gaan we langer terug, dan vinden we ook weer langere bearmarkten, maar de bulls van nu zeggen dan dat er toen geen Centrale Bank was om ons te redden. Ook dat is niet noodzakelijkerwijze een factor, maar laten we het daar nu niet over hebben.

Mijn persoonlijke mening is nog wat anders dan de uwe en die van ING. Ik denk dat markten niet goed te voorspellen zijn. Ik trek daar dan ook elk jaar de conclusie uit en voorspel ze niet. Op dit moment zijn er bijvoorbeeld weer te veel bulls, zie de statistieken daarover, inclusief op Inveztor.net en kijken de bears allemaal naar het feit dat er wel een teruggang moet komen, gezien de stijgingen van de laatste tijd.

Bullmarkt is anders dan bullmarktgevoel
Hoewel het erg verleidelijk is om daarmee in te stemmen, moet ik toegeven dat ik aan het begin van de jaren ’90 hetzelfde dacht. Dat was niet erg origineel, want iedereen dacht toen zo. Bedrijven werden slecht geleid, er was oorlog, de onroerend goedmarkt was ingestort, alleen in Japan liep het goed en die gingen ons overnemen, want Amerika hadden ze al in handen en bedrijven zaten diep in de schulden.

Dat kon dus niet meer goed komen. Het resultaat hebben we gezien.U zegt dat we vanaf ’81 in een bullmarkt zitten en dat wil ik nu en hier niet aanvechten. Ik wil wel in herinnering brengen dat ik dat bullmarktgevoel vanaf de zomer van ’90 zelf niet had. Integendeel, weet ik nog. Het hangt dus er dus maar van af hoe je er naar kijkt.

U zult dan zeggen dat we in de periode die daar op volgde, eerste klas aandelen konden kopen voor k/w’s die dik onder de tien lagen. Dat klopt ook en nu zijn die aandelen veel duurder. De rente staat echter ook navenant lager dan toen.

Slaat ING de plank wel mis?
U schrijft dat ING de plank misslaat, wanneer ze er van uitgaan dat beleggingsclubs vooral naar winst streven. U onderstreept de sociale functie van lezingen en uitstapjes. ING heeft mij niet nodig om ze te verdedigen, maar ik weet niet of het wel zo gek is te denken dat het doel van een beleggingsclub beleggen is, liefst met resultaat. Lezingen en uitstapjes zijn leuk, maar dienen die niet tot het vergaren van kennis die weer tot nut wordt gemaakt via beleggingen?

Bent u ook niet bang dat als u verklaart dat uw club minder geïnteresseerd is in beleggen en meer in uitstapjes en lezingen, degenen die hun tijd en middelen ter beschikking stellen, namelijk de bedrijven die graag willen dat mensen hun aandelen kopen, op een gegeven moment geen medewerking meer zullen verlenen aan beleggingsclubs?

Met vriendelijke groet,
Michael Kraland

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.