The Times they are a-changin’

Afgelopen vrijdag waren wij een dag in Nederland. Op sommige dagen gebeurt er meer dan op andere, of liever gezegd, vrijdag was een dag waarop allerlei zaken die al heel lang speelden tegelijkertijd tot ontknoping kwamen.

Szrebrenica wordt nu verwerkt,dankzij het NIOD rapport. Er zijn vreselijke dingen gebeurd in Szrebrenica en Nederland, de VN en Europa hebben gruwelijk gefaald. Niet alleen in Juli 1995, maar ook nog lang daarna.

Wat echter wel positief is, voor de democratie, om herhaling te vermijden of alleen maar om de les van wat wat er gebeurd is tenminste te leren en te laten bezinken, is de manier waarop hier nu aandacht aan wordt besteed. Lees het uitstekende Szrebrenica katern in NRC Handelsblad van zaterdag er eens op na, dat is verplichte lectuur voor iedere burger.

Lokale en internationale affaire
Tegelijkertijd vinden er, voor beleggers en dienstverleners, twee belangrijke ontwikkelingen plaats in de financiële industrie. In Nederland speelt een kleine lokale affaire, die echter voor de betrokkenen groteconsequenties heeft. De Legio Lease zaak, of, meer bij de tijd, de Dexia affaire. Lees hierover ook het uitstekende stuk van Frank van Dongen: Onderzoek Legio lease – 1

In de VS publiceerde officier van justitie Eliot Spitzer zijn document waarin Merrill Lynch wordt beschuldigd haar analisten gebruikt te hebben voor het promoten van internet aandelen waarvan de firma wist dat ze waardeloos waren. De originele Affidavit van Spitzer is de moeite van het lezen waard. U kunt het vinden op Aanklacht tegen Merrill Lynch. In deze column kijken we naar Legio Lease. In Deel II, getiteld “Analisten: “Piece of ….” kijken we naar Spitzer, Merrill en trekken we onze conclusies voor de Nederlandse markt.

Bull affaires
Wat deze affaires gemeen hebben is dat het bearmarket afwikkelingen zijn van bullmarket affaires.
Wat kort geleden nog kon, kan nu helemaal niet meer en zal in de toekomst anders gereguleerd worden.

De reden waarom we niet schrijven dat het ook gaat veranderen, is omdat dat nog niet vast staat, althans wat de analisten betreft. Dat de regels en de zorgvuldigheid ten opzichte van de cliënt bij de aanbieding van bullmarketprodukten in Nederland gaan veranderen, lijkt wel waarschijnlijk. Daarin schuilt nogal wat verschil.

Legio Lease
Bij Legio Lease spelen drie zaken. Ten eerste is daar de Radar-affaire, het meest actuele deel van deze kwestie. Helaas, soms gelukkig, zien wij in Parijs de Nederlandse televisie niet, maar het lijkt er sterk op dat er niet zorgvuldig te werk is gegaan bij het maken van een televisieprogramma over Legio Lease en dat daarbij de indruk is gewekt, dit is een eufemisme, dat bij het toenmalige Labouchère de klanten stelselmatig tekort werden gedaan bij effectentransacties in het kader van het produkt Legio Lease.

De Erasmus Universiteit heeft inmiddels afstand genomen van de studie die ten grondslag lag aan het programma. We hebben hier wellicht te maken met een vorm van financiëel sensatiejournalisme, dat even tekenend is voor deze tijd als Legio Lease dat was voor de bullmarkt.

De bank is nu de kop van jut, de analisten zijn schuldig. Daar is van alles voor te zeggen, maar het moet niet op deze manier gebeuren.

Ten tweede is daar het verschijnsel Legio Lease zelf. Op Inveztor.net is sinds het begin van de site, in 1999, toen we nog midden in de bullmarkt zaten, gewaarschuwd tegen dit soort producten. Legio Lease heeft wel legitimiteit, maar zoals zoveel samengestelde produkten is het moeilijk zekerheid te hebben dat de klant goed gewaarschuwd of althans voorgelicht wordt.

1 aprilgrap
Telkens blijkt dat de mensen dachten dat ze iets heel anders hadden gekocht. Het is niet juist de verantwoordelijkheid daarvoor alleen bij de uitgevende bank te leggen. Beleggers kunnen ook zelf hun licht opsteken, op deze site bijvoorbeeld.
Gratis. Caveat Emptor, of, in goed Nederlands, lees ook de kleine lettertjes en geloof niet in wonderen.

Bij Inveztor.net proberen we elk jaar, op 1 April, met een kwinkslag te komen waarvan de betekenis bloedserieus is, elk jaar weer. Die betekenis is dat beleggers zich letterlijk alles kunnen laten wijsmaken en hun lucht liefst gebakken inademen. Daar staat tegenover dat dit op geen enkele manier de aanbieder van financiële produkten van de plicht ontheft om na te gaan of dit produkt wel voor zijn klant bestemd is.

Legio Lease is een rendabel bullmarkt product. Rendabel voor de bank, en rendabel voor de belegger. Rendabel ook voor de media, want er werd flink geadverteerd. Tot daar is er niets aan de hand. Het wordt vervelend als we van een bullmarkt naar een bearmarkt gaan. Dan wordt Legio Lease een Grote Verliezer, wat moeilijk aan de man te brengen is. Voor de klant is het dan niet meer rendabel. Voor de bank nog steeds. Nu is het een affaire geworden en liggen de verhoudingen weer anders.

Bij Inveztor.net proberen we altijd aan te geven waar de belangen liggen. Op dit moment zit het als volgt. De klanten hebben niets meer aan Legio Lease, in het beste geval leren ze een kostbare les. Voor Dexia is het ook een slechte affaire, met al deze negatieve publiciteit. Voor Radar was het, tot dit weekend, een geweldige deal. Dit trok kijkers. Hetzelfde geldt voor degenen die juridische bijstand verlenen aan de gedupeerden. De regelgever, de Autoriteit Financiële Markten, wordt bevestigd in haar legitimiteit.

Wij vellen verder geen enkel waardeoordeel en gaan niet in debat, maar zo liggen de belangen op dit moment. Dat kan natuurlijk nog veranderen, naarmate de affaire zich verder ontwikkelt. Ten derde is er tenslotte het aspect van de vorm. Op welke manier werden de contracten aangegaan en gedocumenteerd? U kunt hier meer over lezen in het stuk, Legio ver-lease, van jurist William Schonewille, die ook optrad in het betreffende programma.

Voor beleggers, hun juridische adviseurs, de betrokken instelling en de regelgevers is het vorm-aspect natuurlijk van belang. Als de echtgenote van de belegger niet ook heeft getekend is het contract nietig. Dat is allemaal waar, maar dit aspect is secundair.

Praktijk is al anders
Wat ons hierbij treft is dat we natuurlijk in een heel andere situatie zitten dan een paar jaar geleden. Cliënten wilden toen maar één ding, snel meedoen. Dat is in sommige gevallen misgegaan. We moeten niet vergeten dat het in andere gevallen goed gegaan is. Zeker is dat van nu af aan iedere serieuze instelling aanzienlijk voorzichtiger omspringt met documentatie en procedures. Wat dat betreft heeft de praktijk zich al aangepast.

De consequentie hiervan zal ongetwijfeld neerkomen op een sterke vermindering van risico voor de belegger, maar ook van de kant van de adviseurs zullen minder risico’s genomen worden.
Wie de cliënt adviezen geeft die buiten de consensus vallen, loopt als adviseur voortaan zelf het risico daarop afgerekend te worden. Dat risico staat in geen enkele verhouding met de meestal vrij geringe betaling – churn* affaires nagelaten – die hier tegenover staat.

Het ligt voor de hand dat beleggingsadviezen meer politiek correct zullen worden. Of dat een goede zaak is of niet is een ander debat.

* churning: constant aan-en verkopen verrichten op rekening van de cliënt met als enig doel commissie te kunnen rekenen.

Klik hier om het perbericht van de Erasmus Universiteit te lezen.
Jacques Potuijt: Krokodillentranen beleggers

Frank van Dongen: Onderzoek Legio lease – 1

Frank van Dongen: Pas op! Beleggen schaadt uw gezondheid
William Schonewille: Legio ver-lease
William Schonewille: Vermogenshuisvader
Discussieer mee in de Inveztor.net Koffiekamer