De betekenis van de uitslag van de eerste verkiezingsronde in Frankrijk wordt in de media veel minder benadrukt dan de minder belangrijke aspecten van deze gebeurtenis. Het verrassingselement, de persoonlijkheid van de heer Le Pen, de kans dat hij gekozen wordt, het is allemaal minder belangrijk dan de komende parlementsverkiezingen, de strategie die president Chirac gaat volgen en de reactie die deze gebeurtenissen bij de Franse kiezer teweegbrengen.

De score van Le Pen was weliswaar verrassend hoog, maar we kunnen niet van een totale verrassing spreken. Gezien het feit dat zijn score tot het afgelopen weekend constant opliep, van 8% naar 14% in de peilingen, blijkt dat de opiniepeilers de scores van het Nationale Front altijd onderschat hebben. De kans dat de heer Le Pen tot President gekozen wordt is klein.

Demonstraties daartegen hebben weinig betekenis, maar bevredigen ongetwijfeld de gevoelens van de deelnemers. Dat zijn hoofdzakelijk jongeren, die voor 40% niet gestemd hebben. Zij zijn ook oververtegenwoordigd bij de extreem-linkse stemmers en de Groenen, waardoor ze meer dan anderen de verantwoordelijkheid dragen voor het falen van de socialistische kandidaat, premier Jospin.
Regeren is vooruit zien
De strategie die de president Chirac gaat volgen is inmiddels duidelijk. De grote vraag is wat voor reacties dit in Frankrijk gaat oproepen. De kans is groot dat Chirac zal worden herkozen als president, waarna links weer een parlementaire meerderheid zal krijgen, als backlash na de overwinning van rechts.

In dat geval bevindt Frankrijk zich weer in dezelfde ongemakkelijke cohabitation als voor de verkiezingen en zullen de belangrijkste problemen onopgelost en zelfs onbespreekbaar blijven. Het gevolg zal zijn dat een explosieve situatie zal ontstaan waarbij de huidige wanorde nog kinderspel is.

Chirac haalde in de eerste ronde 19% van de stemmen, tegen 17% voor Le Pen en 16% voor Jospin. Chirac heeft dus geen echte meerderheid. Rechts heeft alleen een meerderheid wanneer Chirac’s Gaullisten zich verenigen met de centristen van François Bayrou (7%) en de liberalen van Alain Madelin (4%) en met de nationaal-socialisten van Le Pen en Bruno Mégret (2,5%). Rechts heeft dan 29% en extreem rechts 20%, samen genoeg voor een meerderheid in het Franse verkiezingssysteem. Dit is echter onmogelijk, omdat Chirac zelfs niet met Le Pen wil debatteren, laat staan regeren.

Daar zijn goede redenen voor. Le Pen is geen conservatieve populist, maar een echte, doorgewinterde nazi. Hij is anti-semiet, racist, gewelddadig en antiparlementair. Hetzelfde geldt voor zijn ex-kroonprins Mégret, met dien verstande dat Mégret niet veroordeeld is voor gewelddadigheid. De twee zijn uit elkaar gegaan vanwege een persoonlijke vete.
Tussen populisme en populariteit
Hoe erg en hoe ergerlijk de huidige positie van Le Pen ook moge zijn voor de Franse democraten, die zich overigens liever republikeinen noemen, een belangrijk detail, demonstreren en diaboliseren lost weinig op. De belangrijkere vraag is immers hoe het kan komen dat zoveel mensen op Le Pen gestemd hebben en wat er moet gebeuren om dit voortaan te voorkomen. President Chirac gaat daar niet op in en heeft daar misschien zelfs geen ideeën over.

Om Le Pen terug te dringen zullen impopulaire, ingrijpende maatregelen genomen moeten worden. Die maatregelen zijn bekend, maar worden niet graag besproken, omdat ze politieke zelfmoord betekenen, althans, dat is de geldende mening. President Chirac neemt geen maatregelen, hij heeft al jaren getoond dat hij alleen populair wil zijn.

Dat is nu gemakkelijk geworden: de meerderheid van de Fransen houdt niet van Le Pen, de heer Chirac heeft dan ook een anti-Le Pen houding aangenomen en profiteert van de verwarring door meer macht naar zich toe te trekken en zich voor te doen als het enige legitieme alternatief voor de heer Le Pen.

Van modernisering is echter geen sprake, zoals ook premier Jospin geen enkele aandacht heeft willen besteden aan de belangrijkste vragen, en geen confrontatie wilde met weinig populaire modernisatiethema’s.

De Guardian meldt hoe twee topadviseurs van premier Blair, waaronder het Franse hoofd van zijn Think Tank, geprobeerd hebben premier Jospin in die zin te adviseren. Tevergeefs, aldus de Guardian, Jospin wilde niet luisteren naar zijn Britse labourcollega’s.
Nieuwe strategie of oude wijn in nieuwe zakken?President Chirac kondigde Dinsdag aan dat hij een nieuwe beweging opzet die uit zal monden in een partij die de huidige Gaullistische RPR moet gaan vervangen. Dat is waarschijnlijk de meest inepte en onhandige manier om Le Pen aan te pakken.

Ten eerste worden de natuurlijke coalitiegenoten van de Gaullisten, Bayrou en Madelin, hierdoor geschoffeerd. Ten tweede zullen de kiezers duidelijk zien dat dit niets anders is dan een herverpakking van oude wijn in nieuwe zakken, in het beste geval een non-evenement, in het ergste geval een nieuwe stap terug en een gemiste kans tot vernieuwing.

Chirac laat de kans liggen een nieuwe, brede coalitie van gematigd rechts, centristen, liberalen en moderne socialisten te creeëren. Hij wekt hiermee de indruk dat Le Pen het probleem is, terwijl Le Pen niets anders is dan het resultaat van de Franse problematiek.

Het probleem van Frankrijk is immers dat het leven er goed is, hoewel relatief steeds minder , zoals diverse recente statistieken duidelijk uitwijzen, maar dat het land moeite heeft met moderniseren. Die moeite is groter dan in andere landen, inclusief Nederland. Daarbij komt nog dat de Franse politieke elite zich ook niet heeft vernieuwd en dat daardoor de belangrijkste vragen niet in de verkiezingsprogramma’s werden behandeld. Er is dan ook weinig kans dat daar voor de tweede ronde verandering in komt, integendeel.

De belangrijkste problemen in Frankrijk zijn de hervorming van het staatsapparaat en van het pensioenstelsel. Deze punten zijn buiten de verkiezingsstrijd gebleven. Alleen Madelin maakte er duidelijk een punt van, maar met zijn 4% aan stemmen is hij marginaal.

Het belangrijkste punt was de onveiligheid. Dat de onveiligheid een functie is van de logheid van het Franse staatsapparaat, dat 53% van het bruto nationaal product opslokt en een kwart van de bevolking aan het werk houdt, bleef buiten de discussie.Frankrijk loopt een stapje achterWanneer we de scheiding der geesten wat anders profileren, door onderscheid te maken tussen eigentijdse partijen enerzijds en retro-ideologieën zoals communisme, trotskisme en extreem rechts anderszijds, wordt duidelijk dat we in Frankrijk te maken hebben met een blok van 20% nationaal-socialisten en 13% extreem linke groeperingen, de trotskisten met 10% en de communisten, vlak na de oorlog de grootste partij, die nu voor het eerst nog maar 3% hebben.

Dat is dus 33% van de kiezers, wat wil zeggen dat een derde van de Franse kiezers nog steeds gecharmeerd is van totalitaire ideeën uit de eerste helft van de vorige eeuw. Dat die denkbeelden weinig praktische waarde hebben is voor hen geen probleem.

Dan zijn er twee groeperingen die allebei anti-Le Pen zijn, geen modernisering willen, maar moeilijk te plaatsen zijn. Dat zijn de anti-mondialisering gezinde Groenen, die deel uitmaakten van de regering Jospin (5%), en de Republikeinen onder leiding van ex-minister Chévènement (5%), een voormalige socialist, die in 1990 aftrad als minister van defensie uit protest tegen Frankrijk’s deelname aan de Golfoorlog. Deze 10% vormt samen met de 16% van de PS het gematigd linkse blok.

Jammergenoeg is gematigd links in Frankrijk niet hetzelfde als in Engeland of in Nederland, Frans links loopt één politieke generatie achter. Dat feit op zich alleen is één van de belangrijkste oorzaken van de huidige crisis.

De tweede oorzaak is dat ook de Franse rechtervleugel niet modern is. Waar dit toe kan leiden en wat het grote gevaar van deze situatie is, zullen we in een volgend artikel bespreken.Michael Kraland: Frankrijk: terug naar Poujade?
Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.