Vraag:
Geachte heer Kraland,

Ik ben belegger, maar niet zo lang meer. De vette jaren zijn aan mij voorbijgegaan en ben begonnen bij de wat nu gebleken is magere jaren. De laatste opties Getronics en KLM lopen volgende week af. De onzekerheid op de markt waarbij koersen van de aandelen als een ping pong balletje heen en weer stuiteren is hier de oorzaak van. Op dit moment zijn er aan beleggen zoveel onzekerheden verbonden dat het beter is (voor mij althans ) om het een en ander vanaf de zijlijn te volgen en mij te voegen tot het leger van mensen die afwachten hoe het herstel van de economie (of niet ) zich gaat voltrekken. Het wachten is op resultaten (ik bedoel winstcijfers en niet meevallende verliezen en positieve ebitda’s ) en te anticiperen op een mogelijk te verwachten herstel. Op dit moment is de markt erg gespannen.

Het is als een hele winter binnen zitten. Zodra de eerste zonnestralen zich aandienen wil iedereen wat van die stralen opvangen. De stranden en de terrassen lopen vol, en iedereen krijgt weer herinneringen “aan lange zomer die begon zowat in mei, en je dacht dat er geen einde aan zou komen”. Toch blijf ik de ontwikkelingen volgen. Door het beleggen ben ik er aan gewend geraakt om het nieuws op de voet te volgen. Goed voor de algemene ontwikkeling zullen we maar zeggen.

Te veel vertrouwen
De reden van mijn negatieve rendementen moet ook gezocht worden in het feit dat ik al 33 jaar in de automatisering betrokken ben, van ponskaart tot internet. Een grenzeloos vertrouwen in de nieuwe technologie heeft mij de das omgedaan. Bij deze vraag ik of het mogelijk is om bij Inveztor.net nog eens aandacht te besteden aan de technologie en de het toekomstperspectief. Hebben we het ergste gehad of is er nog steeds veel te veel van hetzelfde? Denk b.v. maar eens aan de pakketten voor foto- of videobewerking. Daar zijn er zo langzamerhand wel 100 van op de markt. En dan vaak nog met 90% van de programma’s die ongebruikt blijven. Zit men niet meer te wachten op nieuwe aan de consument opgedrongen technologieën. Zijn de proefkonijnen moe geworden. Hopelijk bent u nog niet te moe geworden om nog eens over deze materie een artikeltje te wijden op Inveztor.net.

Voor nu de vriendelijke groeten.

Karel Jorritsma

Antwoord
Geachte heer Jorritsma,

We zijn erg verwend, de afgelopen jaren, in de rij bij de bakker. Iedereen bleek opeens te kunnen scoren.Leuk spel die beurs. Blijkt dus allemaal wat gecompliceerder te zijn dat we dachten, mijzelf inbegrepen en ik zou het toch beter moeten weten.

U stelt een paar vragen, die neerkomen op het volgende:
Waar gaat technologie naar toe en komt dat ooit nog goed?
Moet u doorgaan met beleggen in de bedrijven die u kent en in de sector waar
u zelf werkzaam in bent. Ik meen te begrijpen dat dat de automatisering en
KLM zijn.

Dat zijn twee heel verschillende vragen.

Het is altijd goed om op de hoogte te zijn van de sector waar men in belegt. Nog belangrijker is het echter om te weten, of goed aan te voelen, hoe de markt werkt. Aandelen stijgen namelijk omdat er meer vraag dan aanbod is, en zakken om de
omgekeerde reden. Dat zeg ik niet om u te beledigen, al lijkt het heel stom. Ik vermeld het omdat mensen vaak een goed bedrijf verwarren met een goed aandeel. Leest u nog eens Heineken Heerlijk Helder van Corné van Zeijl, onlangs, over Heineken. Dat sloeg de spijker op de kop.

Kijk naar kapitaal
Op dezelfde wijze verwarren mensen vaak een druk bezette sector (op dit moment overigens niet het geval bij Getronics en KLM) met een hoge koers. Dat hoeft helemaal niet samen te vallen. Op dit moment kijk ik graag naar bedrijven die in sectoren zitten waar het zo slecht gaat dat kapitaal er wegtrekt. Dan krijg je minder aanbod en is er kans dat de marges weer wat aantrekken.

Er zijn ook periodes waarin ik liever kijk naar de bedrijven die het snelst groeien, de rest komt dan later wel. Die laatste groeiperiode liep medio maart 2000 af. Sindsdien zien we dat er veel te veel kapitaal naar een aantal tech-sectoren, waaronder telecom en telecomkapitaalgoederen, is gevloeid. Het duurt een tijd voordat zo’n sector gesaneerd is. Als je dan ziet dat er een aantal bedrijven tussenzit waar de omzet terugloopt, maar waar nog zoveel kapitaal over is omdat ze tot medio 2000
nog aandelen hebben weten te plaatsen op koersen die soms tot 100 keer hoger waren dan nu, dan denk je al snel dat het nog een hele tijd zal duren voor die sector gesaneerd is. Pas dan kunnen de marges, volumes en koersen weer omhoog.

Tech is nog niet terug
Pas op, ik zeg niet dat dat voor de hele techsector geldt. Ik zie twee dingen, een goede trend en een slechte, om het maar even heel eenvoudig samen te vatten. Ten eerste zie ik nog steeds ondanks de slachting, dat er goede hoop is dat technologie morgen weer in de startblokken staat. Ik denk dat we wat dat betreft bescheiden moeten zijn. Hoe lang het gaat duren durf ik niet te zeggen, maar laten we een stomme, botte gok doen. Meestal duurt het vijf jaar voor een zeepbelsector weer gaat lopen. Bij goud duurt het al veel langer, bijvoorbeeld. We nemen vijf jaar, we beginnen te tellen in Maart 2000. Dan komen we in Maart 2005. Laat de beurs nog eens zes maanden vooruitlopen, dan zitten we in october 2004, en zoals u misschien weet uit mijn stukken over tech timing, is oktober een goede maand om tech te kopen. Dit is het dus volgens het boekje, als u wilt.

Maar omdat veel mensen, zowel onder het publiek als onder de professionals nog denken dat het best veel eerder kan gebeuren, is de kans groot dat dat niet gebeurt. Een tweede goede reden is dat big cap technologie nog steeds duur is. Maar de prijzen van de aandelen zijn zo laag, hoor ik u al denken. Dat is zo, maar de ratio’s, prijs naar omzet, prijs naar boekwaarde, k/w,
zijn dat niet, zeker niet als je ze historisch neerzet. Ze zijn lager, maar nog niet laag.

Van growth naar value
Wat wel hoopgevend is is dat er heel wat tech bedrijven beginnen op te duiken wanneer ik een value screen run, vooral in de VS, onder de kleinere jongens. Maar ook onder grotere bedrijven beginnen er een paar te komen. Chipmaker AMD, de concurrent van Intel, kost nu 1,1 keer de omzet. Er is altijd een goede reden waarom dat zo is, en er is ook altijd wat met AMD, maar uiteindelijk verkopen hun chips, werken ze goed, zijn ze niet duur en hinderen ze Intel enorm, dus dat bedrijf heeft toch merites. Het is een value stock geworden. Hetzelfde geldt voor een aantal telecom aandelen. Die zouden best in de komende zes à twaalf maanden kunnen gaan draaien. Maar gaan ze dat morgen al doen? Waarschijnlijk niet, al ware het alleen maar omdat het morgen zondag is :-).

Kijkt u eens naar de Polderportefeuille
en naar wat we daar kopen. Dat zijn hoofdzakelijk bedrijven met conservatieve ratio’s en hoge dividenden. Als we een procent of vijf aan dividend krijgen en de koers doet een tijdje niets, kunt u toch mevrouw Jorritsma uit eten nemen.

Om specifiek te zijn, Getronics is laag geprijsd, maar ik weet niet of ik het aandeel goedkoop zou durven noemen. Dat durf ik pas als ik zie dat de vraag fors aantrekt. Wat KLM betreft, dit bedrijf heeft meer merites dan soms door de enigszins
sceptische schrijvers wordt aangenomen, maar het opereert in een sector met overcapaciteit, waarin de meeste bedrijven hun kapitaalkosten niet terugverdienen. Bovendien worden ze geplaagd door een lastige, herrezen Air France, moeilijke fusiepartners, een kleine thuismarkt en prijsbrekende nieuwkomers. In luchtlijnen beleg je niet, daar handel je in.

Een adviseur kan helpen
Tenslotte is iemand die het niet meer ziet zitten niet verplicht zelf door te ploeteren. Neem een goede adviseur, niet blindelings, u leest geregeld de drama’s, maar op aanbeveling van iemand die een goede relatie heeft met zijn adviseur, en laat u helpen. Geld moet een lust zijn en geen last. De laatste tijd horen we alleen over slechte adviezen. Dacht u nou echt dat er zoveel rijke mensen in de Quote 500 zouden zitten (het zijn er inderdaad 500, nogal flauw, maar de 500ste wordt steeds rijker) dankzij alleen maar slechte adviseurs?

U kunt ook met enige discipline de adviezen op deze site volgen. Er zitten echt een aantal heel talentvolle schrijvers bij die geregeld goede adviezen geven. Dat kost u alleen wat tijd en discipline, de kennis krijgt u gratis en dat is, in tegenstelling tot big cap tech aandelen, niet duur.

Met vriendelijke groet,

Michael Kraland

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Op moment van publicatie had Kraland noch voor zijn fonds, noch prive, een positie in de genoemde aandelen. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft, en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.