De Franse radio-journalist die ons gisteren in de trein terug naar Parijs belde, vroeg het voor de derde keer: “…maar hij was toch de Nederlandse Le Pen?”
Dat was Pim Fortuyn natuurlijk niet.

Fortuyn was een on-Nederlands flamboyante en welbespraakte figuur. Hij was kleurrijk. Hij had uitgesproken meningen, waarmee iedereen het, liefst graag en volop, oneens kon zijn. Hij was elegant en ongetwijfeld ijdel, maar tegenover die ijdelheid stond een dermate groot politiek talent, zo’n gedrevenheid en energie, dat Fortuyn, op zijn eigen unieke manier, boven het maaiveld uitstak. Tot hij werd neergemaaid.

Ook dat is on-Nederlands. Willem de Zwijger werd neergeschoten, maar dat was in 1584. Van Oldenbarneveldt en de gebroeders De Witt werden vermoord door hun politieke tegenstanders, de Oranjes. Nederland was nooit erg moordzuchtig, althans, niet binnenslands. Fortuyn was geen Zwijger, integendeel. Met een ongekende energie maakte hij krachten los, waarmee hij op het punt stond de Nederlandse politiek op haar kop te zetten.

Het heeft niet mogen duren.

Le Pen versus Fortuyn
Geduldig legden we de radiojournalist nog eens uit wat nou het verschil was tussen Le Pen, een populistische nationaal socialist en Fortuyn, een individualistische populist. De journalist wilde het niet echt horen. “Hij zei toch dat uw land vol is?” Nu zegt Le Pen dat ook, maar het verschil is dat Frankrijk, op de regio Parijs en een paar andere stedelijke centra na, grotendeels een leeg land is. Vlieg er maar eens overheen. Kijk dan eens naar de Nederlandse einder.

“Maar hij zei dat de Islam een religie is die achterloopt!” Dat klopt, maar zijn de Frans islamitische intellectuelen die hetzelfde zeggen ook Le Pen epigonen? Mag iemand deze mening hebben, als zijn tegenstander vindt dat homoseksuelen ziek zijn? Is dat geen standpunt dat, in onze cultuur, met veel pijn en moeite achterhaald is?

Pim Fortuyn stelde vragen die niet konden. Ze waren niet politiek correct. Nederlanders zijn dat liever wel en Franse journalisten ook. Vandaar die discrepantie tussen de opinie-leiders en de publieke opinie, die Fortuyn als geen ander aanvoelde en bewerkte.

Er is een belangrijk verschil in principe en in nuance tussen een figuur als Le Pen en Fortuyn. Als de heer Le Pen er morgen de brui aan geeft, missen alleen zijn aanhangers hem. De onverwachte dood van Fortuyn roept heel andere reacties op. Fortuyn was een interessant deel van het Nederlandse politieke debat geworden.

Ironisch
Fortuyn was een democraat en een interessante, kleurrijke, intense politieke figuur. Nederland blijft, triest maar ironisch, minder leefbaar achter.

Allemaal erg on-Nederlands, of misschien juist niet.

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.