Jean-Marie Messier, alias J6M, is, zo melden de krantenkoppen, geëxecuteerd. Formeel voltrekt zich deze gebeurtenis pas morgen, woensdag, maar J6M houdt vandaag een pleidooi voor zichzelf in het conservatieve Franse ochtendblad Le Figaro. De teneur is dat hij zichzelf opoffert om de Vivendi Universal groep te redden.

Dat laatste verhaal is natuurlijk je reinste nonsens, een term waarvoor onze Angelsaksische vrienden het prachtige woord ‘spin’ hebben bedacht. Spin is de draai de de media aan een gebeurtenis geven. Spin is ook de draai die de acteur van een gebeurtenis, of van een non-evenement, eraan wil laten geven door de media. Iedereen kan immers iedereen manipuleren.

De aanleiding
Laten we eens op koele wijze kijken naar wat hier gebeurt. Daarvoor is het nuttig om oorzaak en aanleiding van het ontslag van Messier te
onderscheiden. Aanleiding van Messiers ontslag is zijn eigen houding in de media. Het begon met een poging tot positionering als media-tycoon, al voor de overname van Seagram.

Dit dranken-cum Dupontconglomeraat was door Edgar Bronfman jr., kleinzoon van de Canadese bootlegger Sam Bronfman en filmliefhebber omgevormd tot een whisky- en mediabedrijf. Deze transformatie was niet erg succesvol voor de aandeelhouders, waaronder de Bronfman-familie.

De transformatie van de Compagnie Générale des Eaux, het Franse waterconglomeraat waar Messier zes jaar geleden de macht in handen kreeg, liep ook uit op een teleurstelling, waar we vandaag de bevestiging van krijgen.
Exception Culturelle
De mediahype rond Messier maakte al enige tijd een opgeklopte indruk, toen Messier na de overname van Universal besloot de Franse ‘Exception Culturelle’ aan te vallen. Hij deed dat in de VS. Voor buitenlanders is het niet altijd even duidelijk en neem het ze eens kwalijk, hoe de Franse gevoeligheden liggen.

De Exception Culturelle houdt in dat wat er ook verder in de wereld aan beschermingsbarrières geslecht wordt, de Franse cultuur daar buiten moet blijven. Dat geldt ook voor de Franse media, in het bijzonder film. De Franse filmindustrie wordt zwaar gesubsidieerd, onder andere door Canal Plus, de betalende televisie, tegenwoordig onderdeel van Vivendi.

We zullen hier geen ruimte wijden aan de merites van de Franse gesubsidieerde sector. Het is voldoende de constateren dat Messier hiermee de hele Franse filmsector tegen zich in het harnas joeg. Op zich is dat niet belangrijk, ware het niet dat de filmsector niet alleen staat, maar steun krijgt van de publieke opinie, inspelend op het altijd aanwezige latente of openlijke anti-Amerikanisme in Frankrijk.

Dit anti-Amerikanisme treffen we zowel in linkse als in rechtse kringen, als ook bij de vakbonden. Bovendien is Canal Plus een cultureel icoon in Frankrijk. De populaire politieke marionetten van de zender begonnen een systematische denigratiecampagne van Messier. De aanschaf, die tegelijkertijd bekend werd gemaakt, van een 17 miljoen dollar kostend appartement op Park Avenue, hielp ook niet.

De oorzaak
Inmiddels was de koers van het aandeel Vivendi Universal onder druk gekomen en verloor het aandeel, sinds het begin van het jaar, tot 75% van haar waarde. Dat is de oorzaak van J6M’s val. Om het tij te keren begon hij, in de media, tal van beloftes te doen. Dit bedrijfsonderdeel zou verkocht worden, of dan weer dat onderdeel.

Zulke acties werken natuurlijk niet prijsverhogend, zeker niet in een bearmarkt. Bovendien zat Messier steeds meer vast. Het nog steeds belangrijke voormalige bedrijfsonderdeel, de milieu-en waterpoot Vivendi Environnement (VE) was inmiddels apart genoteerd.

Verkopen? Dat was nodig om te kunnen deconsolideren en zo de schuldenlast van VU terug te brengen. Daarmee kreeg Messier de hele Franse politiek tegen zich. Amerikanen die onze waterleidingen gaan controleren? Dan ontslaan alle Franse gemeentes VE en is het bedrijf onverkoopbaar. Dat VE zelf in het buitenland als Frans bedrijf Amerikaanse gemeentes bedient, is een ander verhaal, maar Messier moest weten hoe het in Frankrijk toegaat.

Toch nog snel
De familie Bronfman, vertegenwoordigd in de raad van bestuur van Vivendi Universal (VU), had genoeg van de koersdaling van 75 euro richting 15 euro vorige week. Messier had echter nog steeds steun van zijn door Franse industriëlen en bankiers gedomineerde raad van bestuur. In April stapte Jean-Louis Beffa, president van bouwmaterialen producent Saint-Gobain, op.

Vorige week nam Bernard Arnault, president van luxe marktleider LVMH, afscheid. Messier meldde daarop nog in een qua beurskoers succesvolle conference call dat dit vertrek niets om het lijf had, maar hij had de steun van de Fransen verloren. In Parijs wordt aangenomen dat uiteindelijk het Elysée vrijdag de knoop heeft doorgehakt.
Bestuursleden Lachmann en Friemann waren de boodschappers, Jean-René Fourtou, nummer twee van farma groep Aventis en voormalig president van Rhône Poulenc wordt genoemd als Messiers meest waarschijnlijke opvolger. Fourtou is ook een protégé van ex-Axa topman Claude Bébéar, een vooraanstaand criticus van Messier.

Volgende stap
Wat gaat er nu gebeuren? Er zijn twee kampen, de Fransen en de Amerikanen. Er zijn twee soorten activa: activa die politiek gevoelig liggen voor de Fransen, en andere activa. De gevoelig liggende activa zijn de eerder genoemde waterpoot VE en televisiezender Canal Plus. Messiers droom van een mediaconglomeraat dat film en muziek produceerde in de VS en in Europa en wereldwijd het eigen produkt kon distribueren, is daarmee voorbij.

De Franse spelers zullen VE en Canal Plus binnen Frankrijk houden en ze zullen daar waarschijnlijk in slagen. Telefoondeelneming Cegetel, nummer twee in Frankrijk na France Télécoms Orange, kan verkocht worden aan partner Vodafone. Barry Diller, via de media activiteiten van zijn eigen USA Networks betrokken bij VU, wordt genoemd als kandidaat voor de Bronfmans en hun Amerikaanse medestanders.

Winnaars en verliezers
De koers van VU maakte een sprong toen het nieuws van Messiers ontslag bekend werd. Messier, overbetaald, overambitieus en overhyped heeft het niet gehaald. De schade voor de 315.000 betrokken employés is nog niet duidelijk. Messier krijgt ongetwijfeld een goede voorziening mee, daar is, zo horen wij, het hele weekend over onderhandeld.

De schade voor VU’s aandeelhouders is duidelijk, het aandeel staat 60% onder de koers van het begin van dit jaar. De grote winnaars zijn de zakenbankiers. Alles wat uitelkaar gehaald is en weer in elkaar gezet, kan opnieuw verkocht worden.

Voordat hij kroonprins en vervolgens president van VU werd, was Messier bankier bij de Parijse tak van zakenbank Lazard.

Michael Kraland: Tussen ramp en rally: Hernationalisatie France Télécom?
Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.