Voorzitter Groenspaan wordt alom bekritiseerd vanwege zijn beleid. Dat lijkt ons wat kinderachtig. Het enige dat we de heer Groenspaan kunnen verwijten, is dat hij de luchtbel te lang heeft gevoed. Dat ligt nu achter ons, de vraag is wat we nu moeten doen.

Dat is eenvoudig. Wij zijn Europeanen en, zoals gewoonlijk, doen wij niets. Wij praten. De Amerikaanse markt geeft de toon aan, omdat dat de markt is die nog steeds het meeste groeit.

Wij zitten nu in een situatie, waarin het bedrijfsleven niet meer investeert en we in een schuldencrisis verkeren. Schulden worden dus eerst afgelost, dan zien we verder. Dat betekent een langere levenscyclus voor kapitaalgoederen en lagere kostenniveaus.

Angstige beren en depressieve markten
Dat komt neer op minder uitgaven aan nieuwe kapitaalgoederen en het afstoten van personeel. Als de economische groei blijft afnemen, krijgen we deflatie. Laten we het niet over Japan hebben, daar loopt de bel nog steeds leeg, maar over onze markten. In de VS is nog geen deflatie te bespeuren, in het VK ook niet. Bij ons ook niet. Zo stijgt de huizenprijs nog altijd meer, dan hij moet zakken, zou een bekende voetballer zeggen.

Hetzelfde geldt voor Engeland. Daar is onroerend goed ook een luchtbel van gevaarlijke proporties geworden, net zoals in sommige Amerikaanse deelmarkten. Mochten we echter in een deflatoire situatie terechtkomen, zoals we die nu in Duitsland denken te zien ontstaan, dan wordt het pas echt vervelend. Vooral wanneer je schulden hebt, als bedrijf of als particulier.

De angst van de beren komt vooral voort uit dat ze onder meer de bedrijven grote stappen terug zien doen en ze hun schulden zien verminderen. Alleen de Amerikaanse particulier blijft als een gek uitgeven en spaart minder dan ooit. De afgelopen weken was de beurs eerst opgewekt, omdat het wat beter ging op dat front.

Vervolgens werd de markt weer depressief, omdat de financiering van het wilde koopgedrag dankzij herfinanciering van hypotheken op een dag gaat verminderen en die dag leek aangebroken. Tot gisteren de meevallende cijfers kwamen en het overwegend slechte nieuws weer wat gunstiger beoordeeld werd. Vandaar een mooie stijging.

Meneer Gretta versus de heer Groenspaan
Dat wil niet zeggen, dat we niet alsnog deflatie krijgen. Alerte centrale bankiers, zoals de heer Groenspaan, nemen dan maatregelen. Het wordt dan weliswaar lastig voor degenen met schuld, maar een beetje inflatie wordt dan noodzakelijk. Wacht tot we in de kranten referenties aan het zogenaamde I-woord lezen. Dan is het te laat.

De heer Groenspaan kan dan de dollar laten zakken. Dat komt veel mensen in de regering van president George Bush goed uit. Meneer Gretta helpt mee, als hij de rente hoog houdt. Dat is echt een uitkomst voor de Amerikanen, want je hoeft de rente op de dollar dan alleen maar te verlagen versus de euro en de dollar zakt.

Import wordt dan duurder, dus we krijgen dan BMW/Benz-inflatie in de VS. Export wordt competitiever. Dat is goed voor Amerikaanse goederen die geëxporteerd worden. Probleem is natuurlijk dat de Chinezen, die dankzij hun eigen export de grootste deflatoire aanjager zijn, hierdoor niet afgeschrikt worden, integendeel.

Als de Amerikanen er in slagen de inflatie weer wat aan te jagen, gaat de rente daar omhoog. Dat wordt pas echt leuk. We krijgen onze economische motor nu al niet aan de gang en onze ECB niet omlaag met een rente van 1,25% in de VS. Wat moet het dan worden, als de Fed de rente weer verhoogt? Een bloedbad voor zowel aandelen-als obligatiebeleggers.

Frankrijk en Duitsland en hun rigiditeiten
Het eerste effect van de Amerikaanse renteverlaging is dat hierdoor de politiek van de ECB in een schril daglicht wordt geplaatst. Daardoor stijgt de euro, of, anders gezegd, zakt de dollar. Natuurlijk is het niet de euro die stijgt. Europa is een markt met lage groei en grote problemen. Duitsland is aan het imploderen.

Samen met Frankrijk probeert kanselier Schröder de Europese landbouwpolitiek te redden, wat een achterhoede gevecht is. Frankrijk en Duitsland vonden elkaar altijd als het ging om het in stand houden van typisch Europese rigiditeiten. Het kan zijn dat met de regering Raffarin deze periode haar beste tijd heeft gehad.

Behalve natuurlijk wat betreft de landbouwpolitiek. De Gaullisten en de Franse boeren zijn twee handen op één buik. Gelukkig is het straks Sinterklaas. Op vijf december krijgt de ECB de kans de rente met 0,5% te verlagen. Als dat gebeurt – en als de echtgenote van president Gretta verder haar mond houdt – kan de ECB veel goed maken.

Verlaagt de ECB de rente straks niet, dan kunnen de consequenties veel erger zijn dan de directe gevolgen van zo’n stap. Normaal krijg je dan stagnatie in Europa. De economieën zijn alleen te veel met elkaar verweven. We kunnen ook nog een dollarcrisis krijgen. President Gretta zal wijzen op zijn mandaat, dat beperkt is tot het bevorderen van prijsstabiliteit.

Stagflatie?
Geen inflatie dus. Omdat dat het probleem niet meer is, kan een te starre opstelling van de ECB daar juist voor zorgen. Omdat er verder geen groei is, krijgen we dan een scenario van deflatie, of van heftige stimulering in de VS, met daarna een renteverhoging, omdat de dollar zakt en het Amerikaanse tekort niet meer gefinancierd kan worden.

Dan zijn we nog maar een korte gedachtesprong verwijderd van het begrip stagflatie en wat dat betekent, herinneren we ons nog uit de jaren zeventig. Niet veel goeds.

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.