De doorgaans zeer goed geïnformeerde Israëlische nieuwssite Debka (in deze spannende tijden soms overbelast…) meldt dat de Iraakse minister van buitenlandse zaken Tariq Aziz zich onder de hoede van de Koerden bevindt en dat honderden Iraakse officieren en soldaten zich hebben overgegeven. Amerikaanse en Britse colonnes rukken op vanuit het Zuiden.

Misschien dus toch een snelle instorting van Saddam? Laten we het hopen. Maar daarna? Hernieuwde focus op bedrijfsnieuws, en dat blijft zwak, een enkele (Bayer +33%) meevaller nagelaten.

Pax Americana
Wij kregen onverwacht veel reacties op onze vorige column Irak : Overpeinzing
in de woestijn vooral van Belgische zijde, allemaal positief. Wij vergaten nog te melden dat de redacteuren van de opiniepagina van The Wall Street Journal ook gewag maakten van Belgische reacties, na hun reportage over het Belgische leger, als voorbeeld van hoe het bij de Navo-strijdmacht toegaat. Die reacties waren ook positief: volgens Belgische officieren is het in hun leger nog veel erger gesteld dan WSJ aangaf. Inmiddels heeft België gelukkig een daad gesteld door de Amerikanen te verbieden vervoer te laten plaatsvinden over hun grondgebied, zoals ze destijds ook al hun luchtruim sloten.

Wat voor effect gaat dit ressorteren?

Het Pentagon bibbert natuurlijk van angst, dit soort klappen krijgen de Amerikanen niet elke dag. Mocht Saddam onverhoopt de oorlog winnen, dan zal hij zich wellicht dankbaar tonen. Wanneer hij eindelijk zijn schulden aan de Fransen en Duitsers heeft afbetaald, kan hij misschien wat orders plaatsen in België. Maar misschien – en wellicht is die optie in België over het hoofd gezien – wint Amerika. Dat is niet erg, de Belgische regering heeft dan in elk geval laten zien uit welk hout ze gesneden is. Wie het laatst lacht, lacht het best.

Frankrijk sluit de rijen
De positie van Frankrijk is, niemand zal verbaasd zijn, wat ingewikkelder. De Fransen zijn helemaal gek van opwinding over hoe goed hun president het doet. Terwijl de arme premier Raffarin kampt met budgettekorten en een dreigende ambtenarenstaking volgende week en dus zijn populariteit ziet inzakken, bereikt president Chirac nieuwe hoogtepunten in de peilingen.

Bovendien zijn alle politieke partijen, inclusief socialisten en communisten, het met hem eens. Dat is natuurlijk verontrustend, maar het is een feit. Alleen Alain Madelin, een liberale politicus wiens beweging binnen de parlementaire meerderheid van premier Raffarin actief is, heeft bedenkingen, evenals een paar zeer discrete leden van de eveneens liberale UDF en ex-minister Bernard Kouchner, die het Midden Oosten en de Balkan kent als geen ander.

Superioriteitscomplex
Het Franse minderwaardigheidscomplex jegens Amerika is bijzonder merkwaardig, omdat het tegelijkertijd een superioriteitscomplex is. Fransen zijn superieur, maar Amerikanen maken misbruik van omstandigheden – wat voor omstandigheden dat zijn, is niet altijd duidelijk – en willen niets liever dan de Fransen te pakken nemen in de sectoren waar geconcurreerd wordt. Dat is technologie, dienstverlening, defensie maar ook, uiteraard, olie.

Frankrijk is historisch actief in Irak, een voormalig Brits olieprotectoraat, via de CFP, de Compagnie Française des Pétroles, een voorloper van Total. De Franse regering zette in de jaren vijftig zelfs de ERAP op, waaruit het staatsoliebedrijf Elf voortkwam. Tegenwoordig is TotalFinaElf de Frans-Belgische oliespeler in het Midden-Oosten. De Fransen gaan er dus van uit dat het Iraakse conflict van Amerikaanse zijde is opgezet om een strijd om olie te winnen.

Blijkbaar komt het bij niemand op dat een eenvoudige mogelijkheid om aan olie te komen ook zou kunnen bestaan uit aankoop, gewoon, tegen marktprijzen. Zonder een kostbare en risicovolle oorlog.

Zendingsdrang
Nederlanders begrijpen Amerikanen beter. Wij hebben namelijk één punt gemeen met onze bondgenoten, en dat is dat onze visie op het buitenland gevoed wordt door een breedgedragen, protestantse moraliteit. De reden waarom een meerderheid van de Amerikanen voor de oorlog is, ook al is 30% er tegen, is dat de Amerikanen denken moreel gelijk te hebben.

Frankrijk is een Jacobijns land, althans, de Franse elite is centralistisch en gaat uit van de verdediging van eigenbelang en van wat De Gaulle “une certaine idée de la France” noemde. Dat idee is in wijde kring nog steeds gebaseerd op een uitgangspunt van vroegere Franse grandeur.

Dat deze grandeur allang geen werkelijkheid meer is, erger nog, dat de Fransen sinds Napoleon geen oorlog meer gewonnen hebben, een enkele kolonialistische zegen tegen arme, ongeschoeide schepsels daargelaten, is een pijnlijk maar verdrongen gegeven. Fransen zien zich als overwinnaars in de laatste twee wereldoorlogen maar dat resultaat werd dankzij de Amerikanen bereikt.

Hoe vaak hebben wij ook weer de afgelopen weken hebben moeten horen dat de Amerikanen natuurlijk bijbedoelingen hadden? Dat het Marshall-plan deel was van een Amerikaanse samenzwering? De reden die meestal wordt aangevoerd is maar om ons heen te kijken, naar de McDonalds en andere uitingen van inferieur Amerikaans bewustzijn. Dat de klanten van de Parijse Big Macs Franse jongeren zijn, is dan bijzaak.

Onbegrip
Frankrijk begrijpt Amerika niet omdat Frankrijk niet begrijpt wat morele politiek is. Amerika begrijpt Frankrijk niet, omdat de Amerikanen moreel zijn en zich niet kunnen indenken waarom Frankrijk, juist op een moment als dit, gevaarlijke machtspolitiek speelt met haar bondgenoten. Negentig procent van de Fransen steunt Chirac en 81% meent dat de verslechterende betrekkingen met de VS de schuld zijn van de Amerikaanse regering.

Frankrijk deelt, zoals we al schreven in Irak : Overpeinzing
in de woestijn, dertig jaar geschiedenis met Irak en met Saddam. Frankrijk is bezeten van nucleaire onafhankelijkheid, één van de redenen waarom De Gaulle destijds Navo verliet. Frankrijk heeft overigens in de jaren zeventig zowel Iran als Irak voorzien van kernmateriaal.

Duitsland heeft Amerika nog harder geschoffeerd dan de Fransen, maar de
Duitsers krabbelen nu al terug. De Duitsers volgden ook de Fransen, eerst
premier Jospin, nu president Chirac, in hun poging de kleinere Europese
staten, inclusief België en Nederland, te overheersen, een stap die
weerstand heeft gewekt.
Resultaat?
Wat levert dit nu op voor de Fransen en de Duitsers? De Frans-Duitse tandem heeft nu ruzie met de VS, dankzij de als irritant ervaren houding van Frankrijk en de nazi-verwijten van de Duitsers. De acht landen die een verklaring van steun aan de VS tekenden werden door president Chirac op de meest ruwe wijze tot de orde geroepen: zij hadden, volgens Chirac, “een gelegenheid voorbij laten gaan hun mond te houden”. President Chirac gaf deze soevereine staten ook nog te kennen dat ze “onbeleefd” waren.

Nieuw en interessant
Kort daarvoor hadden Chirac en Schröder hun poging gewaagd de kleine Europese staten een stap terug te laten doen. De waslijst aan vijanden groeit. Of dit gunstig voor de Fransen zal uitwerken valt nog te bezien. In de Franse pers vinden wij weinig of geen sporen van een kritische analyse van de Franse houding jegens Amerika, hoofdzakelijk verslagen van de onbegrijpelijke anti-Franse gevoelens van de Amerikanen.

De heer Chirac is nu kandidaat voor de Nobelprijs voor de vrede. Waarom niet? Libië is immers voorzitter van de VN commissie voor mensenrechten.

Gelukkig zijn wij geen Amerikaan. Want in dat geval denk je al snel “Only in France”.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.