Misschien was gisteren het eind van het begin van de bearmarkt. Zaterdag jongstleden gaven we in onze presentatie op de beurs Geldzaken aan dat we dachten dat tech nog wel een tijdje Dreck zou blijven, maar dat iedereen uiteindelijk toch chips moet eten dus dat die sector misschien eerder op zou krabbelen dan software, netwerkbouwers en andere sectoren die tot voor kort onverslaanbaar leken. Wat lijkt dat overigens al weer lang geleden.Gisteren zagen we dat scenario dan ook ontvouwen. De SOX-index steeg12% -niemand kijkt daar meer van op- en het waren onder andere de aandelen waar we het over hadden, Applied Materials, Kulicke & Soffa, die het goed deden.De Gevallen Engelen, de Ciena’s, Siebels, Broadcoms stegen dik in de twee cijfers. Ongetwijfeld was shortcovering daar debet aan. In ieder geval lijkt het erop alsof de Nasdaq even pauzeert en de chips en chipmakers lijken een bodem gevonden te hebben zolang de huidige steun, iets onder de 550 voor de SOX, houdt. De SOX sloot op 610. Beleggers die naar ASML en ASMI kijken moeten op deze gegevens letten.Tenslotte de VIX. Deze volatiliteitsindex raakte gisteren de 41, even zelfs 42. We kunnen dat op twee manieren opvatten. Ten eerste was er duidelijk paniek en dat wordt aangegeven door deze top. Tot voor kort zat de VIX onder de 30, en als er al een begin van paniek was gingen we naar de 35. Dat was het kikker bearmarkt scenario, waar we het al zo vaak over gehad hebben.Een uitbraak naar boven de 40 brengt ons terug naar de paniek in April vorig jaar. Toen raakten we de 41.5%. Wat dat betreft was dat dus hoopgevend. Wat natuurlijk minder prettig is, is de gedachte dat grote volatiliteit gepaard gaat met groot gevaar. Maar het kan ook een omkeer betekenen.Lezers die zich nu ergeren omdat ze op deze site al een tijdje geen duidelijk signaal te horen krijgen, van ons dus ook niet vandaag, moeten zich bedenken dat de markt gekarakteriseerd wordt door een afwezigheid van duidelijke trends. Je ziet er één en floep, de trend is al weer weg. We blijven dus voorzichtig.Wanneer we heel duidelijk worden, betekent dat dat we een trend zien, dat die duidelijk is en dat we weer kunnen scoren. Nu blijft het een draaikolk.

Gisteren was een interessante dag. Voor de tweede keer zagen we de Dow duiken en de Nazz standhouden en daarna zelfs stijgen, terwijl de Dow ook uit het coma ontwaakte. De dag was interessant omdat je de wanhoop kon proeven. De mensen waren nerveus. Nerveus omdat ze long waren, nerveus omdat ze short zaten, nerveus omdat ze geld kwijt waren. Ongeruste privé cliënten en fundmanagers die wel wat magnesium konden gebruiken, belden om raad. We herinneren uit die gesprekken dat we zeiden dat we voor het eerst echt ongerust waren, ook al was ons idee over de renteverhoging dat die tot een paar dagen verkoop zou leiden en dat vervolgens andere krachten in werking zouden treden. Misschien gebeurt dat nog, maar we hebben wel eens een opgewektere dag meegemaakt. Het leukste moment was eigenlijk de informele ochtendconferentie met de Gemaskerde Trader. Omdat Van Dongen altijd goed gehumeurd is, loop je weinig risico in zo’n situatie. De neerslag van het gesprek ziet u enerzijds in Van Dongens stuk van gisteren. We gaan nu nog een paar andere ideeën opschrijven. Eerst het slechte nieuws.We waren door de aangegeven Dow steun gezakt, woensdagnacht, en dat, zo vonden we allebei was slecht. We probeerden nog te kijken of we niet iets positiefs over het hoofd hadden gezien, maar dat was niet zo. Wij maakten de Trader deelgenoot van ons ondernemersleed. Woensdag waren wij er, bij het bekijken van de jaarrekening van de firma, achtergekomen dat de kosten van onze Bloomberg waren opgelopen tot bijna 90.000 gulden.Wij vonden dat wat veel, voor dat sympathieke apparaat, want dat is het, en besloten tot een bezuinigingsactie. “Reuters shorten!” zei Van Dongen (zie ook: Teveel is nooit goed ). Bloomberg is immers niet genoteerd, kunnen wij u mededelen. Kleinere concurrent Fininfo is dat wel. Wij testen dit apparaat op het ogenblik, als goedkoper alternatief. Wij vroegen Van Dongen wat hij dacht van een Groot Leed Index gebaseerd op de gemiddelde leeftijd van de tweedehands Porsches, aangeboden in een landelijk dagblad, of gebaseerd op het aantal aanbiedingen. Van Dongen had zijn short gevonden! Wij stelden voor de GTI-positie in de Polderportefeuille te verdubbelen, een voorstel dat met algemene stemmen werd aangenomen maar nog niet is uitgevoerd. GTI is een interessante situatie, spotgoedkoop en vol met cash, een Route-66 aandeel bovendien. Daar komen we nog op terug, u kunt alvast frontrunnen. Wij bespraken de lamentabele staat van handel op de optiebeurs. Onmogelijk om goede bids te krijgen. Wij betreurden dat wij niet een hedge fund hadden om lekker te grootste overgewaardeerde posities van de long-only fondsen te kunnen raken met onze shorts en vroegen ons vervolgens af of de komende maanden niet veel vrije tijd zouden brengen en wat voor hobbies we daar tegenover konden stellen. Wij bespraken het thema Busted Convertibles (stokpaard van ondergetekende) en het geld dat vastzit in allerlei instrumenten zoals Reverse Convertibles en andere putgerelateerde constructies (stokpaard van Frank) en toonden medelijden met de schrijvers van puts. Wij besloten met de constatering dat de markt beter niet verder gekwalificeerd zou moeten worden, deze site wordt immers ook door dames gelezen, en we betreurden de afwezigheid van trends. Bij onze volgende ochtendconversatie, vandaag dus, gaan wij het onderwerp van de sluiting van de markt op vrijdagavond aanroeren.Benieuwd wat Frank daarvan denkt. Onze visie is dat het erg positief is als die sluiting hoog uitvalt. Wie weet hebben we dan een climax gehad, je weet nooit. Sinds het begin van het jaar is er praktisch geen positieve vrijdag geweest. Dat is slecht. Dat toont dat handelaren geen vertrouwen hebben in aandelen omdat ze die niet eens het weekend in de kast willen houden. Wanneer dat wel gebeurt kunnen we spreken van een lichtpuntje. Veel meer ook niet. Tenslotte iets dat wij ons niet kunnen herinneren vaak gedacht te hebben maar dat we nu gewoon durven opschrijven: TGIF!

Even kijken hoe snel ze reageren bij Inveztor.net (altijd slecht in Scheikunde geweest maar nu opeens zin in experimenten). De markt sluit net. Wij gaan natuurlijk geen korte termijn bewegingen voorspellen, maar deze site heeft ook een opbeurende functie, in die zin dat het niet leuk is je medemens voor niets te laten lijden. Hier gaan we dus. U zit long en nu in de rats? Bedenk dan dat u ons betrapt hebt op een Tante Betje (als wij ons deze stijlfiguur goed herinneren, het was lang geleden) maar dat er nog hoop is. Deze markt was gisteren oversold. Wat is ‘ie dan vandaag? Honingkoek?Nou dan.Er is alle kans dat deze markt even doorziekt en dan weer gaat kijken naar het hoopvollere nieuws. Niet van de bedrijven, daar is het nieuws KMP getint. Er komt wel iets. Of laten we het anders zeggen. Het is waarschijnlijker dat er iets komt dan dat er niets gebeurt en we gewoon naar beneden gaan. Geeft dat hoop? Dat is goed, want we denken het echt. Blijf contrarian, dan valt het mee.

De Fed ging 50 basispunten naar beneden en omdat de markt op 75 gehoopt had, met een Gaullistisch “Je vous ai compris” erbij, dook de markt naar beneden en eindigde op het diepste punt. Dat wordt even slikken voor wie te veel long zit. Totdat …ja, totdat wat? Totdat de markt weer naar iets anders kijkt. Naar de volgende renteverlaging, want die komt er, ons inziens, aan en misschien wel wat sneller dan de vorige. Het gaat immers – maar daar verschillen de heer Groenspaan en de verkopers van vandaag van mening – niet erg goed en we willen liever niet dat de rest van de wereld de Amerikaanse BSE of Mond- en Klauwzeer importeert, economisch dan natuurlijk. Groenspaan vindt het nog wel meevallen en zijn standpunt is: geen paniek. Aandeelhouders zeggen niets, die paniek zagen we vorige vrijdag al, dat was duidelijk. Na de teleurstelling van vandaag gaat de markt morgen waarschijnlijk weer naar beneden en vervolgens gaan we zoeken naar optimistische signalen. Als we die vinden kan de markt weer wat naar boven. Voorlopig zitten we nog steeds in de kikker-bearmarkt. U weet wel, de kikker die langzaam wordt gekookt, in koud water. Het pannetje was even van het vuur, nu staat het er weer op. Met die kikker gaat het ondertussen niet beter, maar er is nog hoop.

Wie op onze presentatie in Utrecht was weet het al. Wie er niet was weet het nog niet. Wij raden af naar bodems te zoeken. Dat is verloren tijd. Wanneer die bodem er is, zien we hem wel. Pas dan is het de moeite waard om te kopen.Tot zover de goede raad.Nu de leukere aspecten daarvan. Het is niet verboden onszelf blij te maken. Zo zijn er vandaag een paar tekens die er op wijzen dat alles er misschien toch wat beter uit gaat zien, over een paar maanden. Voor wie ons stuk over Time gelezen heeft is dat al duidelijk. We zien vandaag namelijk vier goede redenen om vrolijk te zijn.Ten eerste is daar het omslag van Time. Voor wie het nog niet weet, daar staat een beer op, dus dat is 85% goed (wij vatten hier wat samen)(zie ook: Voorpagina Time kondigt bearmarkt aan: kopen dus?).Ten tweede zien wij de goudmijnindex (de Philly-index, symboolsgewijs de XAU) al een paar dagen met 4% per dag zakken. Dat is goed.Ten derde wil Van Dongen calls kopen.Ten vierde willen wij dat ook, want wij verwachten binnenkort, wie weet morgen, een officieel stempel van de heer Groenspaan te krijgen waar met koeienletters “RECESSIE!” op staat. Voor wie ons bullmarktafvinkingsprocédé kent een gunstig teken (zie ook: Optimistisch gevoel).In Utrecht hadden wij ook alle aanwezigen op het hart gedrukt hun vrienden en bekenden te bellen en te mailen en hen aan te raden uit tech te stappen, al het kan zelfs helemaal uit de markt en dat ook door te geven aan iedereen. Dat creëert paniek. Dat is goed, want dan kunnen we weer omhoog.In dat kader zijn we nu dus optimistisch, al is het misschien maar voor een dag of twee.In de Polderportefeuille (en ook in de modelportefeuille) kopen we calls.Zeg dat dus niet voort.

Zaterdag hield Inveztor.net, vertegenwoordigd door de Gemaskerde Trader, de Tech Twins en uw dienaar, een presentatie in het kader van de beurs Geldzaken. Wij vonden het leuk. De Inveztor.net’ers waren zo beschaafd en bedaagd, dat een lezer in de Koffiekamer daar een opmerking over maakte (zie ook: “Lachen in Utrecht”). Voor de show kwamen er wat heren langs die ons waarschuwden voor rijpe tomaten. Vandaag, bij terugkomst, zien we dat daar ook een hele discussie over was ontstaan (zie ook: “Hoe was `t in Utrecht?”). Als we dat hadden geweten, waren wij gewoon thuis gebleven. Zo zie je maar hoe nuttig het kan zijn informatie te ontberen.Terwijl we dit schrijven gaat de markt in New York open. Morgen spreekt de heer Groenspaan. Hij heeft de spanning aardig laten oplopen. Iedereen behalve bepaalde dieren in de dierentuin en allerlei insecten zijn nu in beren veranderd. Dat is goed. Wij zijn ook somber. Dat is zelfs nog beter!Wij denken dan ook dat de markt nu even zal stijgen, want stel dat u een short bent. Zou u dan vandaag niet terugkopen, ongeacht uw mening over uw aandelen, gezien het risico dat er morgen iets gebeurt? Een ongeluk zit in een klein hoekje en een bear-rally kan zo beginnen en zoals Van Dongen en de Tech Twins uitvoerig demonstreerden, zo’n rally kan hard aankomen voor wie short zit.Vandaag zien we Sun een downgrade krijgen en niet meer zakken, dat is goed. Wat echter nog beter is, is Time. U weet wel, het bekende weekblad. Time, maar ook ieder ander publieksblad, is per definitie een contrarian indicator. Wij wachtten dan ook met spanning op een regelrechte Berenvoorpagina. Zo iets brengt de rally altijd dichterbij. Goed nieuws dus voor u. Gaat u maar snel Time kopen. Vergeet u niet even naar de voorpagina te kijken. Dan kunt u rustig het stuk lezen. Zo begint een bullmarkt. Laten we even duidelijk zijn, het werkt als volgt.

Stel dat u een schrijver bij Time bent. Hiërarchisch bedrijf, ze willen lezers trekken. Henry Luce, de geniale maker, is allang verdwenen, Time wordt gerund door middenklassers, beschaafde, competente journalisten, die, een groot aantal illusies armer, na hun uitstekende universitaire opleiding, nu kopij spugen voor het grote publiek. U dacht toch niet dat een werkelijk interessante bewering over de markt ooit anders dan als een kleine soundclip in zo’n blad verschijnt? We proberen Time niet te denigreren, het is een goed blad. Helaas ligt het niet in de logica van dit soort bladen om met iets anders dan actualiteit te komen.Daar hebben we dus niets aan, want dat we in een bearmarkt zitten weten we al. Het enige dat ons nog interesseert is het einde van de bearmarkt. Zoiets heet, in goed Amerikaans, een bullmarkt.Welnu, de laatste keer dat wij goedkeurend naar Time’s cover keken was toen Jeff Bezos erop stond. Weg met Amazon, dachten we, dat is de kus des doods. Statistisch is het zo dat sinds de start van Time het in 85% van de observaties zo is geweest dat de publicatie de trend bevestigde en ook heteinde ervan aankondigde. Er is een meneer bij Legg Mason, een Amerikaanse broker, die dat uitgerekend heeft.

Meestal gaat de trend nog een maand of wat door en binnen de zes maanden begint het omgekeerde te gebeuren. Time kondigt dus indirect een bullmarkt aan. Nou, dat werd tijd, horen we u al denken. Wij zijn het eens. Nu nog even voor de Stalkers en zeurpieten, een roerige minderheid op deze site, net zoals de Bosnische Serviërs, maar dan minder beschaafd, al geven ze ons meer reden om onze argumenten goed uit te werken. Speciaal voor hun dus het volgende.

U hoeft het niet te geloven, en, wij geven dit grif toe, 85% is minder accuraat dan 100%. U doet er dus beter aan om te wachten tot een 100% bevestiging zich aandient. Maar ook dat heeft nadelen. Er is dan immers kans dat de volgende Beer al weer uit zijn slaap ontwaakt en zich lekker uitrekt. “Een Stalker voor ontbijt!” zien wij de Beer al dromen. Wij verkneukelen ons nu al.P.S. U kunt ook US News and World Report kopen. Ook een goed blad. Iets behoudender. Hun voorpagina, zo wordt ons gemeld, kondigt dezelfde boodschap aan. Nu Business Week nog.

Het wordt steeds gekker hier. Mij wordt door de Inveztor.net-redactie verzocht antwoord de geven op de vraag, of stelling, dat shorts verboden moeten worden. Waarom dan mijn tekst verboden moet worden is me een raadsel. Al dat verbieden zou eens verboden moeten worden.

Wat het verwijderen van de berichten van sommige forumbezoekers betreft moeten we het laten afweten, we zien die dingen zelden, voor verwijdering. Wat me wel een goed idee lijkt is dat als dat de redactie inderdaad het reglement handhaaft. In het verleden zijn er al vervelende dingen gebeurd, dat willen we niet meer hebben. Het reglement lijkt me redelijk en zodra Inveztor.net het niet handhaaft krijgen we klachten dat de proleten de serieuze bezoekers wegjagen. Greshams wet dus, maar dan niet qua geld, maar qua manieren.

De vraag ging over shorten (het ging ook over hedgefunds maar het enige dat hedgefunds anders doen dan gewone long only fondsen is lenen en shorten, over lenen zullen we het nu niet hebben, laten we ons beperken tot shorten, dat wekt al genoeg emotie op). Moet dat verboden worden? Kort samengevat lijkt me dat stom.

Wat doen shorts namelijk? Ze vergaren informatie over bedrijven en als ze merken dat die informatie duidt op overwaardering gebruiken ze hun kapitaal en kennis om het aandeel te lenen en vervolgens à la baisse te verkopen. Ze gebruiken dus hun kapitaal om op hun manier mee te dragen aan de liquiditeit van de markt. Daar lijkt me weinig tegenin te brengen. Dat shorts soms de markt manipuleren, ach, dat moet niet, maar er zijn ook hausse spelers die dat doen en wij hebben nog nooit een oproep gehoord om longs te verbieden.

Shorts lijken me een duidelijke functie te vervullen. Ze zoeken andere informatie en stemmen met hun geld. Daar kunnen de long spelers wat van leren. Overdrijven de shorts de zaak, maken ze het moeilijk voor de markt, zorgen ze voor te lage koersen door hun manoeuvres?

Ongetwijfeld. Maar dan zouden we nu absoluut de longs ook moeten verbieden. Wie zorgde er immers voor Nasdaq 5100?

Laat die mensen dus maar hun gang gaan. De oproep om shorts te verbieden doet denken aan het verbieden van wat ons niet bevalt. President Mahathir van Maleisië wilde valuta-shorts verbieden. Dat zijn helemaal juist de mensen die een médaille zouden moeten krijgen. De onzinnige leugens en aspiraties van regeringen worden gelukkig door de realiteit van de valutamarkten nog enigszins getemperd. Als shorts niet bestonden zouden ze uitgevonden moeten worden.

Dat er leuke en minder leuke shorts zijn is geen reden om ze te verbieden. Er zijn ook leuke en minder prettige longs. Er zijn ook regels. Laten we die respecteren en alleen verbieden wat anderen hindert. Het verschaffen van extra liquiditeit hoort daar niet bij. Dat je daardoor ook wat extra volatiliteit krijgt nemen we op de koop toe.

Gisteren zakte de Nasdaq 6.3% en de S&P en Dow ieder meer dan 4%. De dag begon al slecht in Japan, waar president Mori dit weekeinde niet aftrad, zoals gehoopt door veel waarnemers. De stuurloosheid van Japan is een negatieve factor voor de markt. Ericsson kwam vervolgens met een winstwaarschuwing en zakte 20%. De daling op Nasdaq was breed, 20 zakkende aandelen voor één stijgend aandeel. Hetzelfde was het geval in New York, waar de verhouding 10 :1 was. Wat kunnen beleggers nu doen? Ten eerste is cash nu koning. Hetzelfde geldt voor kortlopende staatsobligaties. Wij verwachten niet dat Europa gespaard zal worden: dat was toch al niet het geval wat de technologie betrof. Er is nog geen sprake van een crash in niet-technologie aandelen maar de angst dat er besmetting, toch al een woord met een lugubere eigentijdse klank, zal plaatsvinden is minder onwaarschijnlijk dan voorheen. De Nasdaq kan nu richting 1500. Onervaren beleggers kunnen in zo’n periode beter schuilen, de meer ervaren traders weten dat er altijd gelegenheden komen om een slag te slaan, want op een gegeven ogenblik komen tegenkrachten los. Gisteren werden die, wanneer ze kwamen, direct neergesabeld. Wij verwachten in de komende dagen enerzijds meer zwakte bij de duurdere aandelen, denk aan General Electric, een belangrijke Dow-component en anderzijds de typische verrassingen en onverwachte reacties die dit soort verschuivingen te weeg brengen. Wij verwachten ook een herbezinning, in de conservatieve zin, van beleggers op hun opties. Dat geldt voor beleggers in de VS, die hun winsten zien verdampen, maar natuurlijk ook voor Nederlandse beleggers die, voor het eerst, te maken krijgen met een nieuw financieel stelsel.

In een artikel, getiteld “WOL en
Newconomy: iconen uit een ver verleden” vandaag op deze site, lezen wij het
volgende: “Een jaar geleden. Het kon niet op. Heel Nederland liep met
dollartekens in de ogen.”
 
Dat is niet helemaal juist. Het zou leuk zijn als wij hierbij zouden kunnen
terugvallen op dat hoogtepunt van de Franse exportliteratuur, Astérix. Wij
zouden kunnen stellen dat er in Nederland nog één kleine bende gekken was die
hier weerstand aan bood, te weten Inveztor.net.
 
De schrijver van het artikel in kwestie doet het voorkomen alsof Eduard
Bomhoff de enige was die het toen heersende gebrek aan beleggingsperspectief aan
de kaak stelde. Niets dan goeds overigens over deze man, die helaas niet op deze
site schrijft. De eerlijkheid gebiedt ons echter hier in herinnering te brengen
dat deze site toentertijd unaniem was. Wij herinneren ons een stuk van Van
Zeijl, over Newconomy, dat zo bullish was dat wij een
protestschrijven ontvingen van Maurice de Hond.
 
Wij hebben, op zondagochtend, helaas nog niet de beschikking over alle
stukken die we toen geplaatst hebben, maar wij herinneren ons scepsis van Onno,
gezond verstand van Van Dongen en een waarschuwende vinger van Koelewijn. Let
wel, we hebben het over een jaar geleden en, op de masseuse en een paar
oprichters na, hebben wij nu het voltallige uit die tijd ten tonele
gevoerd.
 
Over onze eigen bijdrage kunnen wij kort zijn. Wij herinneren ons slechts
ons beleggingsadvies inzake World Online (over Newconomy hebben
wij niets geschreven). Dat advies was, uiteraard geschreven voor de emissie, ons
enige baisse advies (ook een fout, we hadden dat vaker moeten doen). Wij rieden
beleggers toen namelijk aan geheel alleen de strijd aan de binden met
ABN-Amro en Goldman en het aandeel te
shorten.
 
Rest ons de vergelijking met Astérix. Het is leuk dat Inveztor.net destijds niet mee
gezongen heeft met de wolven. Helaas, de werkelijkheid is iets meer
complex.
 
Niet alleen was Bomhoff niet de enige die een waarschuwende vinger opstak,
Inveztor.net was, gelukkig, niet de enige andere. Wij herinneren ons nog goed
verschillende artikelen in NRC Handelsblad en het Financiëele Dagblad van
gelijke strekking. Er heerst dus meer gezond verstand dan de auteur
suggereert.
 
Michael Kraland
 

De Nasdaq is, na de val van gisteren, 55% gezakt vergeleken met een jaar geleden. Tot nu toe is dat pas één keer gebeurd, in 1974, toen de Nasdaq ook meer dan 50% zakte. Er werd toen snel een bodem gevormd en de Nasdaq steeg vervolgens 55%. Het is altijd goed de werkelijke betekenis van deze percentages goed voor ogen te houden. Wie 50% zakt is de helft kwijt. Wie vervolgens 50% stijgt staat nog steeds 25% in de min. De vorige keer dat er zoiets vervelends gebeurde was met de S&P, in 1938. De index steeg vervolgens eveneens. De Dow is het afgelopen jaar niet gezakt, maar licht gestegen en de S&P is ruim 10% gezakt. Na de crisis van 1929 zakte de Dow ook 50%. Het vervelende was dat dat niet het einde van de ellende was, de daling ging gewoon door en kwam pas in 1932 tot stilstand. Kortom, wie van plan was de dagelijkse werkkring vaarwel te zeggen om daytrader te worden zouden we aanraden nog even te wachten. Belegggingshypotheekverstrekkers met een contrarian inslag zullen nu ongetwijfeld stellen dat we aan de vooravond van een beter instapmoment staan dan een jaar geleden. Ongetwijfeld hebben zij gelijk, maar ook in deze materie zouden wij nu, net zoals altijd, voorzichtigheid betrachten. Koop geen aandelen op krediet, er kan nog een trein komen.