Tweestromenland, de oude naam voor Irak, is ook toepasselijk op de markt. De AEX lijkt eerder de kant van de 300 op te gaan dan richting 260, de consensus van de market makers. Wall Street eindigt op het hoogste punt, na sterke cijfers van Citibank en Fannie Mae.

IBM kwam nabeurs, was een centje lager dan de consensus, maar had mooie cijfers, met hardware 1% naar beneden en service 8% beter. Er is maar weinig nodig om de beren terug in hun hok te drijven.

Even wat uitleg: volgens de orthodoxen onder ons kunnen we naar boven. Amerika stuiterde al eerder omhoog, de Nasdaq steeg zelfs, het aantal werklozen is lager dan in de vorige recessie, er is volop capaciteit, dus inflatie is geen gevaar.

Beren smeren
Olie wordt weer goedkoop, de rente blijft laag en de Fed wil dat graag zo houden. Stop, wat zeggen we, de bank wil best nog meer water bij de wijn doen. In Europa is het ook gemakkelijk beren smeren: wij zijn veel meer gezakt dan Amerika, terwijl we lekker thuis zijn gebleven en al die vervelende kosten niet gemaakt hebben.

De Amerikaanse consument blijft besteden. Kijk maar, de energierekening wordt deze maand al goedkoper een gasprijzen dalen net als die van olie. Het loopt gesmeerd, vergeef ons de kwinkslag. Niet alleen dat, Nederland is braaf geweest en krijgt Irak-orders. Tenslotte zegt premier Ariel Sharon in een interview met Haaretz dat hij over vrede wil onderhandelen.

Dat opent het voor ons unieke perspectief dat mevrouw Duisenberg haar cause célèbre kwijtraakt en meneer Gretta de rente kan verlagen. Een rally is altijd prettig. Dat verdringt ook even naar de achtergrond dat de dollar bedreigd wordt en dat een grote valutadislocatie het laatste is dat we nodig hebben in Europa.

Frans/Duitse pensioennachtmerrie
We zijn nu al niet competitief, wat moet dat niet worden als de euro snel stijgt, terwijl de Europese economieën, zeker die van de twee schoolmeesters uit de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, Jacques Chirac en Gerhard Schröder, zich machteloos in de schulden steken aan de vooravond van hun pensioenimplosie?

Want vergeet niet dat daar, waar wij denken dat we een pensioenprobleem hebben, ons probleempje in het niets verdwijnt vergeleken met het probleem van Chirac. In zijn land wordt een pensioenfonds nog steeds als een on-Franse uitvinding van Angelsaksische ultra-liberalen gezien. Letterlijk. Wij overdrijven graag, maar niet nu.

Dit is een evenwichtige weergave van de Franse publieke opinie onder een rechtse regering. Als u nu denkt dat u droomt, is dat niet erg. Vandaag gaan we immers verder omhoog? Die Frans/Duitse nachtmerrie is alleen geen droom, die is echt. Het probleem is dat Fransen, Duitsers en hun twee schoolmeesters doen voorkomen alsof hier mee te leven valt.

Wiens schuld is de schuld?
Wie weet, kan straks de schuld aan de Amerikanen gegeven kan worden. Dat proberen ze toch al, elke keer als een Amerikaans pensioenfonds een blok van hun mooie Franse of Duitse aandelen verkoopt. Dat is leuk en handig, maar het kan niet. Frankrijk en Duitsland kunnen de schuld niet geven, het is namelijk hun eigen schuld.

Omdat ons lot nauw met dat van onze buren verweven is, is het straks ook onze schuld. En schuld moet betaald worden.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Een weekendje plunderen zet aan het denken. Voor de pessimisten onder ons, voor wie de werkelijkheid telkens nog absurder blijkt dan de meest frivole verbeelding, zijn sommige hysterische reacties op de val van Saddam Hoesseins regime begrijpelijk.

Anderen hebben moeite met de breed geëtaleerde gevolgen van de laagdrempeligheid van internet, die blijkt uit discussies in de Inveztor.net Koffiekamer, het voornaamste en druk bezochtste forum van deze site.

In de discussie Beschaving betoogde een radicale vredesboodschapper dat de plundering van Bagdad een evenbeeld was van de situatie in de VS, waar moord en plundering ook dagelijks aan de orde zijn. Interessante redenering.

Open Maatschappij
Dezelfde pessimisten mogen zich desondanks gelukkig prijzen. Onze democratie versterkt zich niet alleen dankzij politiek debat op discussieforums, al dan niet van niveau, maar stelt ook boodschappers van bovenstaand kaliber in staat zich niet alleen zonder redactionele inmenging te uiten, maar ook om zich vrijelijk voort te planten.

Wie nog twijfelde aan het bestaan van de vooruitgang is nu gerustgesteld. Leve Darwin en de Open Maatschappij. Voor de goede orde, in onze ogen was de oorlog een tragedie en een bedenkelijke politieke stap, maar het had weinig zin om Saddam te verdedigen. Zijn val is de prettige bijkomstigheid van een riskante situatie.

Aan het eind van de dag waren er drie houdingen mogelijk. In Amerika was om allerlei redenen een door de regering Bush gestimuleerde vergeldingsactie voor 9/11 op gang gekomen en Saddam werd, om allerlei redenen, het doelwit. De Amerikaanse publieke opinie, een aantal regeringen en een minderheid van het publiek in ons land waren het daarmee eens.

Wie is verantwoordelijk?
Anderen maakten bezwaren tegen de nieuwe Amerikaanse doctrine van preventieve vergelding, vroegen zich af of er wel een verband was tussen Al Qaeda en Saddam en waren niet zeker van de mate van bedreiging, die van de Irakese dictator uitging. Ten slotte was daar een niet altijd even gemakkelijke, maar soms onnatuurlijke tegencoalitie.

Deze bestond uit Amerika-haters, emotionele vredelievenden, oprechte pacifisten, anti-globaliseringsgroepen, pro-Palestina activisten en extreem links. Nu wordt er geplunderd. Is dat de schuld van Amerika? Of wel de verantwoordelijkheid? Juridisch is dat zeker het geval, maar is dit niet oorlog? Zijn de Irakezen zelf ergens verantwoordelijk voor?

Voor hun archeologisch museum bijvoorbeeld? Wie plunderde dat? Hoe lang gaat dit duren? Was het daarvoor zoveel beter? Dit is een goed moment om de twee situaties met elkaar te vergelijken. We moeten daarbij oppassen voor de redenering die de neiging heeft Saddam af te schilderen als een vervelende man, maar de Amerikaanse agressie als iets ergers.

Over uitschot
Gelukkig mogen we ons dergelijke vragen stellen in onze Open Maatschappij. Hoe geheel anders onze magnetische dictator met de minste of geringste schijn van pluralisme wist om te gaan, lazen wij dit weekend in een interview met hoofd nieuws Eason Jordan van CNN in de International Herald Tribune.

Jordan reisde dertien keer naar Bagdad, om met regeringsfunctionarissen te onderhandelen. Zijn verhalen kon CNN niet publiceren, vanwege levensgevaar voor bronnen en medewerkers, waarvan een aantal spoorloos verdween. Bijvoorbeeld de 31-jarige Asrar Qabandi, wier misdaad er volgens Jordan onder andere uit bestond dat ze met CNN had gebeld.

De geheime dienst martelde haar twee maanden in het bijzijn van haar vader, tot ze haar schedel kapotsloegen, haar hersens eruit haalden en in een pot stopten en vervolgens haar lichaam aan stukken trokken. De ledematen werden thuis in een plastic zak afgeleverd. Zoals Jordan suggereert, komen er nu veel van dit soort verhalen boven water.

11/9
Of dit genoeg is om de vrede te winnen, lijkt ons twijfelachtig. Amerika is bezield van een missie – een constante in de Amerikaanse buitenlandse politiek sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. De regering Bush vertegenwoordigt een deel van de publieke opinie en heeft die tot nu toe goed weten te manipuleren, wat een meerderheid opleverde.

Zoals elke president is George Bush in dit stadium van zijn ambtstermijn, hoe cynisch dit ook moge klinken, bezig aan zijn herverkiezing. De tijd gaat snel. Er zijn nog geen wapens van betekenis in Irak aangetroffen. Wij twijfelen er niet aan dat Saddam ze had gemaakt of gekocht, als hij daartoe in staat was geweest.

Wie weet, worden ze alleen nooit gevonden en iedereen weet dat er naarstig naar gezocht wordt. Tot nu toe is de oorlog een geslaagde vertaling geweest van de natuurlijke zucht naar vergelding voor de gebeurtenissen van 11/9 en wij laten geen traan om Saddam. In wat voor situatie bevinden we ons nu en wat voor invloeden ondergaan de markten?

Ideologische waterscheiding
De sleutel bevindt zich in de handen van president Bush en het Amerikaanse publiek. De regering Bush heeft Amerika opgezweept tot een vergeldingsactie. Het testosterongehalte van de president, van zijn ministers en van de publieke opinie is daarbij aardig opgelopen, wat begrijpelijk is, maar wat de nodige gevaren inhoudt.

Zo is de overwinning op Saddam een militaire en voor de thuismarkt ook een morele en politieke zegen. Het is geen definitieve politieke overwinning voor de Republikeinen, daarvoor zijn de verkiezingen nog veel te ver weg en Al Qaeda functioneert nog steeds. In diplomatiek opzicht zijn er eigenlijk geen winnaars.

Amerika vervreemde zich van haar belangrijkste bondgenoten. Erger nog, de ideologische waterscheiding, die met de val van de Berlijnse Muur verdween, duikt nu in een nieuwe vorm op. Enerzijds Amerika en haar bondgenoten, waarover straks meer, anderzijds wat minister van Defensie Rumsfeld geringschattend, maar oprecht het “Oude Europa” noemt.

Capacité de nuisance
We laten hierbij voor het gemak de situatie in Azië buiten beschouwing. Daar speelt zich een ander spel af, waarbij China economisch aan het doorbreken is en ook politiek meer macht verwerft. Wij voorzien dan ook geen landing van de 101ste Parachutistendivisie in Tibet, al kan dat als bevrijdingsoorlog gemakkelijk worden gerechtvaardigd.

Amerika heeft het vermogen tot hinderen van president Chirac, wat de Fransen zo mooi capacité de nuisance noemen, onderschat en daarmee een breuk veroorzaakt binnen de Navo en met de recente anti-Al Qaeda bondgenoot Rusland. President Chirac heeft op zijn beurt de invloed van Frankrijk overschat.

Die overschatting is sinds het begin van de negentiende eeuw een constante in de Franse buitenlandse politiek. Chirac scoorde hiermee goed in het binnenland, hij vestigde zelfs records, maar dat was niet nodig. Hij was net door een ironische wending van de politiek met een door niemand voorziene meerderheid herkozen voor zijn laatste ambtstermijn.

Fataal
Chirac heeft zich vergist, hij heeft niets voor Frankrijk gewonnen, behalve dat zijn land wordt uitgesloten van de wederopbouw van Irak. De miljardenschulden van dat land aan Parijs vallen nu onder de speciale voorzieningen. Zwakkere Franse bedrijven die naar Amerika exporteren, bevinden zich in een crisissituatie.

Die kan fataal worden, als de situatie niet snel verandert. Gezien de denkwereld van Chirac en zijn minister van buitenlandse zaken Villepin ziet het daar niet naar uit. Zoals we vorig jaar bij de herverkiezing van Chirac zagen en zoals de opkomst en ondergang van de Pim Fortuynbeweging in Nederland aantoonden, kunnen politieke verhoudingen snel veranderen.

Soms bliksemsnel. Hetzelfde geldt voor Amerika. De regering Bush, die ideologisch stoelt op een kleine groep conservatieve haviken, ziet er over een paar jaar misschien heel anders uit. Niemand verdenkt de heer Bush ervan het allemaal zelf bedacht te hebben, hij ondergaat de invloed van zijn adviseurs.

Voor of tegen ons
Dat doet Bush nog meer dan eerdere presidenten en zeker meer dan zijn conservatieve voorganger uit de jaren tachtig Ronald Reagan. Die liet veel aan anderen over, maar bepaalde zelf in eenvoudige termen de grote lijn. De polariserende opmerkingen van president Bush “Wie niet voor ons is, is tegen ons” hebben de Amerikanen geïsoleerd.

De nodeloos schofferende opmerkingen van Rumsfeld over het “Oude Europa” deden de rest. Zelfs de Britse premier Tony Blair, hun trouwste en meest efficiënte bondgenoot, hebben ze daarmee in een moeilijk politiek parket gebracht. Als de afgelopen maanden een voorproefje waren van wat er komen gaat, stevenen we af op een nieuwe vorm van isolationisme.

In dit scenario intervenieert Amerika weliswaar preventief, maar isoleert het zich steeds meer van bondgenoten en slaat het steeds minder bruggen naar tegenstanders. Washington denkt zich dat te kunnen permitteren op basis van militaire en technologische superioriteit en het herwonnen zelfvertrouwen van de afgelopen drie weken.

Huifkarren in een cirkel
Geen bondgenoten meer? Geen probleem, we klaren het zelf. De huifkarren worden in een cirkel opgesteld, de Winchesters tevoorschijn gehaald en de domme Indianen met hun pijlen en bogen worden neergemaaid in naam van de vooruitgang, in dit geval richting democratie. Of het Midden-Oosten hier nu rijp voor is, mogen we hopen.

Of die hoop realistisch is, blijft de vraag. In plaats van een Pax Americana zal Amerika zich dan steeds meer opstellen als de supermacht, die weigert aan met grote moeite tot stand gekomen initiatieven, zoals Kyoto en het Oorlogsmisdadentribunaal, deel te nemen en ook op andere gebieden haar bondgenoten niet serieus neemt.

Een belangrijk verschil met vroeger. Denk aan de Suezcrisis in 1956. De VS dwongen toen via de Veiligheidsraad Engeland, Frankrijk en Israël tot terugtrekking. De interventie was gericht tegen het Egypte van Nasser, die qua inspiratie bronnen met Saddam gemeen had. De echo van die ervaring klinkt nog na in de Franse houding ten opzichte van de VS.

Democratie, dollar, depressie
Een democratische wereld is een betere en veiligere wereld, maar het blijft de vraag in hoeverre democratie van boven opgelegd kan worden. Indigestie leidt weer tot nieuwe instabiliteit en als we de balans opmaken, zien we dat de wereld de afgelopen maanden er alleen maar risicovoller op is geworden.

We hadden een crisis op de financiële markten en de dreiging van recessie. Voorlopig is alleen langzamere groei werkelijkheid geworden, maar de angst voor erger is groot. Het spook van de double dip en zelfs depressie is nog steeds levensgroot aanwezig. Nu zijn daar een aantal nieuwe factoren aan toegevoegd.

Amerika heeft tussen de 75 en 100 miljard dollar uitgegeven aan de oorlog. In tegenstelling tot de vorige Golfoorlog, die hoofdzakelijk door bondgenoten werd gefinancierd, komt het bedrag deze keer uit het Amerikaanse defensiebudget en uit een extra toelage voor de oorlog. Wat de rekening voor de vrede bedraagt, weten we nog niet.

Debet en credit
Als die rekening proportioneel is aan de ambities van de regering Bush, dan kan dat bedrag aardig oplopen. De hele som komt uiteraard bij het Amerikaanse tekort, dat snel groeit na het overschot in de Clinton-jaren. De economie loopt terug en de regering slaagt er ongetwijfeld in een deel van haar belastingbesparingen te verwezenlijken.

Schulden zijn geen probleem voor de machtigste economie ter wereld, zolang er maar vertrouwen is. De vraag is daarom wat er aan de debetkant van de neoconservatieve balans komt te staan. Aan de creditkant hebben een opgeruimde Saddam en een geslaagde militaire oefening. Alle wapens en technologieën deden het.

Aan de debetkant zien we groeiende Arabische rancune en frustratie bij de bondgenoten. Bovendien moet Irak worden herbouwd. Het land is failliet, met een schuldenlast die een veelvoud van het bnp bedraagt. Tijdens de recente ontmoeting tussen Bush en Blair was de houding van de laatste in feite een geschenk uit de hemel voor de Amerikanen.

Isolatie
Blair bewoog Bush tot matiging en supranationale samenwerking. Tegelijkertijd zijn de Amerikanen alle vertrouwen in VN kwijt en is de houding van de Amerikaanse president van de Wereldbank, James Wolfensohn, in een vorig leven een succesvol zakenbankier en zeker geen aarzelende bureaucraat, een teken aan de wand.

Wolfensohn eist een stemming van zijn raad van bestuur, voordat de Wereldbank zich met een nu door Amerikanen bestuurd Irak bemoeit. Als de huidige regering haar wil doorzet, kan ze wel eens helemaal alleen komen te staan. Vanuit het oogpunt van Chirac, kanselier Schröder of president Poetin lijkt dat misschien een overwinning.

Voor de markten kan zo’n situatie alleen ernstige gevolgen hebben. Isolatie van Amerika kan gepaard gaan met verlies van vertrouwen in de dollar. Het Amerikaanse tekort loopt op en wij zien daar op de korte termijn geen verandering in komen, tenzij de Amerikaanse economie na een succesvolle afsluiting van Irak duurzaam opveert.

Voetzool
Dat is mogelijk en zo’n scenario kan zelfs goed onderbouwd worden, maar we kijken in deze column vooral naar de risico’s voor de markten en we hopen niet op meevallers. Eén van de zonden van Saddam was dat hij zijn olie-export in euro’s afwikkelde en niet meer in dollars, zoals Opec zich verplicht heeft te doen.

Dat was een represaille, die op het niveau stond van het mozaïek bij de ingang van een hotel met het gezicht van George Bush sr. De ergste belediging in Irak is iemands gezicht met de voetzool te bewerken. Zelfs het laten zien daarvan is niet hoffelijk, zodat u nu ook weet waarom Arabische leiders er tijdens fotosessies zo raar bijzitten.

Geen voetzolen betekenen geen gekruiste benen. Zonder voetzolen wordt de dollar dan ook de Achilleshiel van Amerika. Hoewel de Amerikaanse economie veel flexibeler is dan die van het Oude en het Minder Oude Europa, is het niet erg voorzichtig om de hele wereld tegen de dollar in het harnas te jagen.

Capitulatie
Als de euro de reservevaluta wordt, kan het een groot probleem worden om het Amerikaanse tekort te blijven kunnen financieren tegen de huidige lage prijs. Dat betekent voor de VS hogere rentelasten op de begroting en voor particulieren en bedrijven komt het neer op stijgende rente. Dat is een scenario waarin niemand als winnaar tevoorschijn komt.

Groeiende onzekerheid, in de context van een zwakke internationale economie, die wat Europa en Japan betreft op de been wordt gehouden door de bestedingen van de Amerikaanse consument, is geen aantrekkelijk scenario. Of dit de invalshoek is van de regering Bush lijkt twijfelachtig. De risico’s zijn er alleen maar groter op geworden.

Er is geen reden om aan te nemen dat we, bij weerkerende rust in Irak, in de komende periode niet een lente- of zomerrally in aandelen beleven, vooral in Europa, dat veel meer heeft moeten inleveren dan Amerika. De huidige situatie kan ook uit de hand lopen. De bearmarket is, ondanks het groeiende aantal afhakers, waarschijnlijk nog niet voorbij.

Al is het maar, omdat er nog geen echte capitulatie is geweest. Bearmarkten worden gekenmerkt door heftige hausses. De oorlogsrally gaf ons een voorproefje, wie weet was dat slechts de eerste stap, maar pas op, want er kan nog een trein komen. Het blijft gevaarlijk om het hoofd uit het raam te steken.

De CRB energie index is nu 25% gezakt, olie wordt snel goedkoper en één van de gespreksonderwerpen is dat de olievaten straks misschien overlopen. Om het wat duidelijker in perspectief te plaatsen, is het altijd goed om eens te kijken wat de andere kant denkt.

Wat Saddam Hoessein vindt interesseert ons niet meer, maar wat Opec denkt natuurlijk wel. Als u deel uitmaakte van dit kartel, werd u nu ongetwijfeld bang dat de tijden van recordprijzen achter de rug zijn.

Dat is Opec misschien ook en dat is vooral goed voor consumenten, die de echte prijs moeten betalen. Dat zijn wij niet, dat zijn de Amerikanen. In Europa tanken we geen benzine, maar hoofdzakelijk accijns en daarom varieert de prijs minder.

Lage olie, lage rente
Amerikanen verbruiken niet alleen meer olie per man, maar voelen het verschil in prijs direct in hun portemonnee. Dat wil zeggen, dat de slechte omzetcijfers van de detailhandel in de VS misschien snel verbeteren; we zagen dat vrijdag toen de recente cijfers meevielen. Consumenten hebben straks meer geld over. omdat ze minder achterlaten bij de pomp.

Dat verklaart ook waarom de vooruitzichten voor de detailhandel in de VS beter zijn dan in Europa. Wie ten slotte naar de Amerikaanse index kijkt, constateert al snel een correlatie tussen hogere olieprijzen en lagere aandelenprijzen. Voor de bulls is de lagere olieprijs zonder meer olie op het vuur, maar niet bij ons (zie Lukas Daalder: Vooruitblik: Cijferseizoen).

Bron: BCA Research

Euro-rente
Hier blijft de actualiteit gebaseerd op grotere overheidstekorten, ook bij lagere olieprijzen. Enig lichtpunt is dat lagere prijzen opnieuw een argument wegnemen om de euro-rente zo hoog te houden. Die moet snel naar beneden. Om een oude beurswijsheid te parafraseren, doen wij, hoewel ongevraagd, ECB-gouverneur de heer Gretta een suggestie:

“Cut when you can, not when you have to.”

Om misverstanden te voorkomen, we bedoelen natuurlijk de rente, niet mevrouw Gretta. Zij moet gewoon zo doorgaan, al kan dat na september niet meer via Concorde.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Het leuke aan Amerikaanse conservatieven is dat zij, over het algemeen en de echte extremisten natuurlijk buiten beschouwing latend, best gevoel voor humor hebben. Wat te denken bijvoorbeeld van het ex-hoofd van de defensie adviesraad Richard Perle.

Hij moest aftreden wegens politiek rumoer over zijn contract met het failliete telecombedrijf Global Crossing. Hij schreef een week geleden in de Wall Street Journal (WSJ) een afscheidsartikel dat er mag zijn.

De Op-Ed opiniepagina van de WSJ is het bastion van de Amerikaanse neo-conservatieven in zaken, maar wie denkt dat het om een stelletje drammers gaat die hun betogen larderen met aanhalingstekens en zakenjargon komt bedrogen uit.

Wolfowitz
Of je het met ze eens bent of niet, het is een uitdagende pagina met vaak stimulerende stukken – veel conservatiever dan de rest van het blad, dat weer veel minder conservatief is dan buitenstaanders meestal denken. Voor liefhebbers van conservatief proza vermelden wij ook graag het werk van William Safire.

Zijn column over taal in de International Herald Tribune is al jaren een baken in donkere tijden voor wie aan duidelijkheid hecht. Zo wordt het leven steeds ingewikkelder, ook voor de Progressieve Drammers, voor wie de huidige ontwikkelingen in Irak toch vervelend moeten zijn. Gelukkig laten ze daar niets van merken.

Wij schrijven deze regels, omdat wij vanochtend een lichte glimlach niet konden onderdrukken. Dat was dankzij onderminister van defensie Paul Wolfowitz, toch niet echt een reïncarnatie van Lenny Bruce. Behalve vandaag. Al wekenlang wordt gespeculeerd over de rol die Frankrijk, Duitsland en Rusland gaan spelen bij de wederopbouw van Irak.

Humor en rancune
Dat is zeg maar het blok van het gedesinteresseerde verzet tegen de kauwgomhegemonie. Nederland, zo horen wij van minister van buitenlandse zaken Colin Powell, mag meedoen, want ons land heeft zich netjes gedragen. Frankrijk, Duitsland en Rusland mogen ook meedoen, aldus Wolfowitz; geen enkel bezwaar.

Of ze gewoon de omvangrijke schulden van Irak willen kwijtschelden, want dat helpt echt enorm. Wie zei daar dat conservatieven geen gevoel voor humor hebben?
Wie zei daar dat de Amerikanen rancuneus zijn?

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Andere media doen aan marketing, Inveztor.net doet aan 1 april. Zijn wij gek, losgeslagen of een stel zwakkelingen die geen weerstand weten te bieden aan de infantiele kwinkslagen van een buitenlandse excentriekeling met een zwak voor Groucho Marx en W.C. Fields?

Was het maar zo eenvoudig. U zult onze aanpak vergeefs zoeken in de handboeken.
Dat pleit op zichzelf voor één van antwoorden hierboven. Kies gerust. Wij denken er echter anders over en geven graag tekst en uitleg voor de lezers die ons nog niet zo lang kennen.

Als u sinds het begin met ons meedoet weet u al waar we het over hebben en raden wij u aan liever één van de uitstekende columns die ook vandaag onze bescheiden site sieren te lezen. Sla dit stuk maar over.

Zoals wel vaker bij Inveztor.net staan drie punten centraal in onze aanpak. Vergeet niet, wij zijn een Nederlandse site – dit even als nuance naar onze Belgische lezers. Wij zijn dus zuinig en moraliserend. Zo verklaren we de eerste twee punten. Het derde punt is fiscaal. Een toelichting.

Fiscaal
Laten we met het laatste punt beginnen. Een van de grote paradoxen van onze welvaartsmaatschappij is dat genot zwaar belast wordt. Vooral heel eenvoudig genot, zoals een borreltje, een sigaretje of even lekker scheuren in de Porsche. Vergeet niet dat wij geregeerd worden door de kaste der Ambtenaren, uw genot is hun verbod.

Ambtenaar wordt je niet middels een cursus kietelen. Dit is althans onze verklaring waarom lachen nog steeds niet belast is. Lachen is ambtenaren vreemd. Ze weten er niet goed mee om te gaan. Met borrels, sigaretten en Porsches weten ze dat wel.

Wanneer ambtenaren een regering boven zich krijgen die nog veel vervelender is dan een gewone bureaucratie, namelijk totalitaire boeven, is het eerste wat verboden wordt de lach en de grap. Zie Stalin’s Rusland en Nazi-Duitsland. Zie Saddam’s Irak. Hebt u die man ooit een mop horen vertellen?

Wanneer het laatste cabaret gesloten is, is de wurggreep compleet. Humor is de ergste vijand van bureaucraten en hun ergere soortgenoten. Vandaar dat wij zo’n enorme verwachting hebben van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Arthur Docters van Leeuwen, voorzitter van het bestuur van AFM, heeft namelijk, zo merkten wij toen wij eens een toespraak van hem bijwoonden, gevoel voor humor. Het meesterlijke van de AFM is hoe ze dat koel verborgen weten te houden.

Omdat ambtenaren geen greep krijgen op grappen zijn grappen onbelast. Een goed glas wijn? Accijns. Een sigaar? Hoofdzakelijk belasting. Dit is dan ook één van de redenen waarom wij niet roken maar wel graag moppen horen. Volledig onbelast en, zo laat ik me graag vertellen, lachen is bovendien erg goed voor de gezondheid, vooral lachen om jezelf.

Tot zover de fiscale component.

Zuinig
Nu de zuinigheid. Nederlanders zijn zuinig. Wij houden van understatement, maar deze zuinigheid is één van de redenen waarom wij uitgeweken zijn naar een ander Europees land.
Op een dag wordt het je te veel.

Bij Inveztor.net zijn we dubbel zuinig, want we zijn er nog niet, no pun intended.
Wij moeten veel doen met weinig middelen. Vandaar dat we jaarlijks een aprilgrap bedenken. Zo krijgen we wat publiciteit, die we hard nodig hebben. Zuinigheid speelt ook vaak een rol in het bedenken van de grap. Hebzucht is maar één stap verwijderd van zuinigheid en speelt uiteraard ook een rol.

Zuinigheid van Inveztor.net, omdat het marketing budget zo klein is, hebzucht van de slachtoffers, die eerst graaien en dan pas denken.

Baan en Waste Management
Een voorbeeld: onze eerste aprilgrap ging, onder andere, over het toen zeer populaire aandeel Baan. Baan, een soort Nederlandse Lernout & Hauspie (wij hopen dat we niemand beledigen, Lernout & Hauspie is immers de Belgische Worldcom, pardon, de Vlaamse Worldcom), was toen al op retour, maar er was nog hoop.

Wij kondigden op 1 april een overname aan van Baan, voor vele malen de toen geldende koers. De raider was Waste Management. U leest het goed, een vuilverwerkingsbedrijf. Wij gaven hierover tekst en uitleg waarbij vergeleken de tirades van Youp van ’t Hek over het koninklijk huis voorbeelden van onderkoelde geloofwaardigheid zijn. Desondanks kregen we direct na plaatsing een hijgerig telefoontje. Een Nederlandse broker belde ons. Urgent!

Blijkbaar stonden er heel wat mensen rond de telefoon. Wij voelden de ademhaling en hoorden de hebberige hartjes kloppen. Of wij zeker waren over onze bron? Dat waren wij. Gefluister aan de andere kant. Of we nog iets over de datum konden zeggen? Dat konden wij. “Kijk eens in je agenda?” zeiden wij hoopvol.

Aan de andere kant van de lijn riepen meerdere stemmen in koor om een vrouwelijk geslachtsdeel. Men hing op. Gelukkig steeg Baan niet alleen die dag, maar ook daarna nog even en onze vermetele brokers, wiens naam wij niet zullen onthullen – eventueel willen wij wel loslaten dat die begint met Sem en eindigt met Berkel – maakten een mooie winst.
Dankzij Inveztor.net!

Wij wachten nog steeds op onze doos champagne.

Een senior vermogensbeheerder van Fortis (dus niet zomaar één en nog wel van kantoor Den Haag, zo meldde hij trots) had ook gekocht. Een sportieve man met gevoel voor humor, wiens naam wij nu echt kwijt zijn, anders zouden wij hem hier huldigen. Hoe wij durfden, vroeg hij, ziedend. Hij zou de schade op ons verhalen, de aanmaning was al de deur uit, zo voegde hij ons schriftelijk toe.

Wij nodigden hem uit op onze voorpagina uit de doeken te doen hoe hij invulling gaf aan het beleggingsbeleid voor zijn klanten, maar hebben tot vandaag nog niets gehoord.

De affaire F/Rite Air maakte dankzij Nina Brink meer los dan andere vondsten en zoals gebruikelijk hielden wij er minder aan over dan zij.

Vervolgens brachten wij de affaire Ponzi. Charles Ponzi is de enige fraudeur wiens naam generiek verbonden is aan beleggingsfraude. Een Ponzi-scheme, in het Engels.
De frigidaire van het Pyramidespel dus. Wij namen zijn frauduleuze beloftes van voor de oorlog woord voor woord over en stelden hem voor als nieuwe beheerder van een revolutionair beleggingsfonds. Wij bezweken haast onder de inschrijvingen.
Vorig jaar hadden we de BIG, een garantieregeling tegen verliezen op de beurs, die veel beleggers aansprak want een beurs zonder nieten, zo merkten wij, voorziet in een behoefte.

Dit jaar was het de beurt van de heer (of is het de Baron?) De Roy van Zuydewijn. Zijn fictieve Vastgoed CV werd meesterlijk geanaliseerd door columnist Marcel Tak (zie: Royale Roy) die er een Bea-claim* in ontdekte. Vier keer de inleg, en dat in geen tijd! Het regende opnieuw inschrijvingen.

Vingertje
Hiermee komen wij bij het laatste, typisch Nederlandse kenmerk van ons aprilbeleid: moralisatie. In Nederland ben je pas iemand wanneer je deskundig bent. Je bent pas deskundig wanneer je je vingertje kunt opsteken en waarschuwt.

Zo ook Inveztor.net. Al hebben wij er van nature moeite mee, we passen ons aan. Ons vingertje, let op het verkleinwoord, betreft het gebrek aan zorgvuldigheid van beleggers. Wees niet te goedgelovig. Wanneer iets te goed lijkt om waar te zijn is het dat meestal ook. Pas op. Caveat Emptor.

En wordt niet boos op ons. Op de beurs kost iedere les geld, behalve deze.

Volgend jaar?
Elk jaar kondigen we aan dat we het volgend jaar weer doen. Zo ook nu. Ieder jaar levert volop materiaal. Ieder jaar tuinen ze er weer bij bosjes in. De beleggers, de banken, de brokers en de media, waarbij we natuurlijk een uitzondering maken voor u, geachte lezer. U bent immers gewaarschuwd. U bent zorgvuldig, afstandelijk en argwanend. U weet dat we het elk jaar doen. U tuint er volgend jaar niet in.
Wedden?

*Bea-claim: de uitdrukking is van onze vriend Pieter Kort, QuoteFinance, met dank.

Inveztor.net op slot en CV Royale: 1 april
BIG, Ponzi en F/Rite Air. Klik hier voor het 1-april archief

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

De oorlog is begonnen. Het gerucht over Tariq Aziz bleek propaganda te zijn, de honderden capitulerende Irakezen bleken zeventien man te zijn. Het Franse avondblad Le Monde maakt op de voorpagina melding van Engelse grootmoeders die de Franse minister van Buitenlandse Zaken Dominique de Villepin graag in Downing Street zien. De Britse premier Tony Blair heeft het avontuur, tot vandaag, politiek overleefd.

De politieke waterscheiding tekent zich steeds duidelijker af (zie: Irak: Overpeinzing in de woestijn) en Irak: Overpeinzing in de woestijn (II)), maar alles kan snel veranderen. Preventieve interventie is de nieuwe Amerikaanse doctrine. De eerste slachtoffers van de oorlog zijn het onderling vertrouwen van de Europese partners en het vertrouwen van de VS in Europa.

Escalerende misverstanden
De serie escalerende misverstanden is voor een groot deel te herleiden tot de persoonlijkheden van drie politici, de Amerikaanse president George Bush, de Franse president Jacques Chirac en de Duitse kanselier Gerhard Schröder, maar vooral van Bush en Chirac. Het optreden van Bush werd vanaf het begin van zijn mandaat in Europa gezien als arrogant, denk aan de Amerikaanse positie inzake Kyoto en het Haags oorlogstribunaal.

Binnen Europa, en zeker in kleine landen zoals Nederland en België, werd hetzelfde gedacht over het streven naar hegemonie van Frankrijk samen met Duitsland, binnen de Europese Unie. Dat was geen Duits initiatief, maar een Franse zet, met een Duitse politieke medestander. Het lijkt ons dan ook waarschijnlijk dat de VS in een latere fase – waarin relaties hersteld worden – eerder hernieuwde toenadering zal zoeken tot de Duitsers dan tot de Fransen.

De escalatie van misverstanden, nadat de partijen zich gevonden hadden in de VN resolutie 1441, vond plaats met op de achtergrond een verrassende ontwikkeling van de publieke opinie. Daar ligt dan ook het verschil tussen de houding van Blair en Chirac. Blair heeft vanaf het begin een principiële houding ingenomen ten gunste van de Amerikanen. Chirac heeft gesurft op een sterker wordende drang naar vrede.

De geschiedenis zal uitwijzen of Chirac’s positie vergeleken kan worden met het appeasement van de Britse premier Neville Chamberlain, of dat Blair’s onafhankelijkheid van de publieke opinie hem zijn positie of zelfs zijn carrière kan kosten. Zeker is dat Blair op dit moment zwak staat en Chirac, in de Franse publieke opinie althans, sterk staat. Dat de Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld zich zo ondiplomatiek over de Engelsen heeft uitgelaten is in deze context een extra argument voor de anti-Amerikanen.

Macht
De macht ligt bij de Amerikanen. De opkomende macht, ook de kracht achter de economische deflatie die de financiële markten teistert, is China. Frankrijk is een staat die, al anderhalve eeuw lang, een politieke neergang beleeft en op wereldniveau alleen nog als stoorzender kan optreden.

Frankrijk verzet zich, niet gehinderd door introspectie, verlicht bewustzijn of zelfkritiek, tegen de Pax Americana, om een aantal complexe redenen die we hier nu niet zullen verder zullen bespreken. De houding van België, die we kort bespraken in een vorige column, is niet meer dan een komisch derivaat van de Franse politiek.

Frankrijk heeft de optie een leidende rol binnen Europa te spelen, maar toont zich tegenover de Europese partners nog veel arroganter dan de Amerikanen tegenover ons, een gevoel dat overigens maar door een klein deel van de Franse politieke elite wordt gedeeld, en zeker niet door de publieke opinie.

De twee overgebleven gebieden waarop Frankrijk zich internationaal wil laten gelden zijn West Afrika en de Arabische wereld. Of we de meest recente ontwikkelingen, zoals in Ivoorkust en daarvoor de Franse rol in het drama van Rwanda, moeten zien als grote successen voor de Franse Afrika politiek, is twijfelachtig op zijn best.

Frankrijk heeft ook nog één oliebedrijf, Total Fina Elf, waarvan de president, Thierry Desmarest, zich overigens discreet en diplomatiek opstelt, in tegenstelling tot het Elysée en de Quai d’Orsay.

Europa verliezer
Het ligt dan ook voor de hand dat in de moeilijke reconstructiefase, na de oorlog, Frankrijk de gevolgen zal ondervinden van de standpunten die de afgelopen weken zijn ingenomen.
Hierbij valt vooral op, hoe Frankrijk de gelegenheid heeft laten voorbijgaan politiek en moreel als leider van Europa op te treden. Dat was juist een voor de hand liggende rol geweest.

Europa heeft geen rol gespeeld. We kunnen niet eens zeggen dat Europa zich politiek belachelijk heeft gemaakt, dat hebben de Fransen, Duitsers en Belgen op eigen houtje opgeknapt.
Engeland, Spanje en Portugal hebben risico’s genomen. Dat risico houdt in dat ze, binnen de Pax Americana, invloed zullen proberen uit te oefenen.

Dat had beter door Europa, als politieke eenheid, kunnen gebeuren, mede via Navo. Dat houdt echter in dat de Europeanen hun eigen zwakheden aanvaarden evenals de Amerikaanse economische en militaire macht, die gepaard gaat met bepaalde Amerikaanse onhebbelijkheden.

Die onhebbelijkheden konden ingedamd worden door invloed. Wat dat betreft heeft Europa echter al bij voorbaat verloren.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

De doorgaans zeer goed geïnformeerde Israëlische nieuwssite Debka (in deze spannende tijden soms overbelast…) meldt dat de Iraakse minister van buitenlandse zaken Tariq Aziz zich onder de hoede van de Koerden bevindt en dat honderden Iraakse officieren en soldaten zich hebben overgegeven. Amerikaanse en Britse colonnes rukken op vanuit het Zuiden.

Misschien dus toch een snelle instorting van Saddam? Laten we het hopen. Maar daarna? Hernieuwde focus op bedrijfsnieuws, en dat blijft zwak, een enkele (Bayer +33%) meevaller nagelaten.

Pax Americana
Wij kregen onverwacht veel reacties op onze vorige column Irak : Overpeinzing
in de woestijn vooral van Belgische zijde, allemaal positief. Wij vergaten nog te melden dat de redacteuren van de opiniepagina van The Wall Street Journal ook gewag maakten van Belgische reacties, na hun reportage over het Belgische leger, als voorbeeld van hoe het bij de Navo-strijdmacht toegaat. Die reacties waren ook positief: volgens Belgische officieren is het in hun leger nog veel erger gesteld dan WSJ aangaf. Inmiddels heeft België gelukkig een daad gesteld door de Amerikanen te verbieden vervoer te laten plaatsvinden over hun grondgebied, zoals ze destijds ook al hun luchtruim sloten.

Wat voor effect gaat dit ressorteren?

Het Pentagon bibbert natuurlijk van angst, dit soort klappen krijgen de Amerikanen niet elke dag. Mocht Saddam onverhoopt de oorlog winnen, dan zal hij zich wellicht dankbaar tonen. Wanneer hij eindelijk zijn schulden aan de Fransen en Duitsers heeft afbetaald, kan hij misschien wat orders plaatsen in België. Maar misschien – en wellicht is die optie in België over het hoofd gezien – wint Amerika. Dat is niet erg, de Belgische regering heeft dan in elk geval laten zien uit welk hout ze gesneden is. Wie het laatst lacht, lacht het best.

Frankrijk sluit de rijen
De positie van Frankrijk is, niemand zal verbaasd zijn, wat ingewikkelder. De Fransen zijn helemaal gek van opwinding over hoe goed hun president het doet. Terwijl de arme premier Raffarin kampt met budgettekorten en een dreigende ambtenarenstaking volgende week en dus zijn populariteit ziet inzakken, bereikt president Chirac nieuwe hoogtepunten in de peilingen.

Bovendien zijn alle politieke partijen, inclusief socialisten en communisten, het met hem eens. Dat is natuurlijk verontrustend, maar het is een feit. Alleen Alain Madelin, een liberale politicus wiens beweging binnen de parlementaire meerderheid van premier Raffarin actief is, heeft bedenkingen, evenals een paar zeer discrete leden van de eveneens liberale UDF en ex-minister Bernard Kouchner, die het Midden Oosten en de Balkan kent als geen ander.

Superioriteitscomplex
Het Franse minderwaardigheidscomplex jegens Amerika is bijzonder merkwaardig, omdat het tegelijkertijd een superioriteitscomplex is. Fransen zijn superieur, maar Amerikanen maken misbruik van omstandigheden – wat voor omstandigheden dat zijn, is niet altijd duidelijk – en willen niets liever dan de Fransen te pakken nemen in de sectoren waar geconcurreerd wordt. Dat is technologie, dienstverlening, defensie maar ook, uiteraard, olie.

Frankrijk is historisch actief in Irak, een voormalig Brits olieprotectoraat, via de CFP, de Compagnie Française des Pétroles, een voorloper van Total. De Franse regering zette in de jaren vijftig zelfs de ERAP op, waaruit het staatsoliebedrijf Elf voortkwam. Tegenwoordig is TotalFinaElf de Frans-Belgische oliespeler in het Midden-Oosten. De Fransen gaan er dus van uit dat het Iraakse conflict van Amerikaanse zijde is opgezet om een strijd om olie te winnen.

Blijkbaar komt het bij niemand op dat een eenvoudige mogelijkheid om aan olie te komen ook zou kunnen bestaan uit aankoop, gewoon, tegen marktprijzen. Zonder een kostbare en risicovolle oorlog.

Zendingsdrang
Nederlanders begrijpen Amerikanen beter. Wij hebben namelijk één punt gemeen met onze bondgenoten, en dat is dat onze visie op het buitenland gevoed wordt door een breedgedragen, protestantse moraliteit. De reden waarom een meerderheid van de Amerikanen voor de oorlog is, ook al is 30% er tegen, is dat de Amerikanen denken moreel gelijk te hebben.

Frankrijk is een Jacobijns land, althans, de Franse elite is centralistisch en gaat uit van de verdediging van eigenbelang en van wat De Gaulle “une certaine idée de la France” noemde. Dat idee is in wijde kring nog steeds gebaseerd op een uitgangspunt van vroegere Franse grandeur.

Dat deze grandeur allang geen werkelijkheid meer is, erger nog, dat de Fransen sinds Napoleon geen oorlog meer gewonnen hebben, een enkele kolonialistische zegen tegen arme, ongeschoeide schepsels daargelaten, is een pijnlijk maar verdrongen gegeven. Fransen zien zich als overwinnaars in de laatste twee wereldoorlogen maar dat resultaat werd dankzij de Amerikanen bereikt.

Hoe vaak hebben wij ook weer de afgelopen weken hebben moeten horen dat de Amerikanen natuurlijk bijbedoelingen hadden? Dat het Marshall-plan deel was van een Amerikaanse samenzwering? De reden die meestal wordt aangevoerd is maar om ons heen te kijken, naar de McDonalds en andere uitingen van inferieur Amerikaans bewustzijn. Dat de klanten van de Parijse Big Macs Franse jongeren zijn, is dan bijzaak.

Onbegrip
Frankrijk begrijpt Amerika niet omdat Frankrijk niet begrijpt wat morele politiek is. Amerika begrijpt Frankrijk niet, omdat de Amerikanen moreel zijn en zich niet kunnen indenken waarom Frankrijk, juist op een moment als dit, gevaarlijke machtspolitiek speelt met haar bondgenoten. Negentig procent van de Fransen steunt Chirac en 81% meent dat de verslechterende betrekkingen met de VS de schuld zijn van de Amerikaanse regering.

Frankrijk deelt, zoals we al schreven in Irak : Overpeinzing
in de woestijn, dertig jaar geschiedenis met Irak en met Saddam. Frankrijk is bezeten van nucleaire onafhankelijkheid, één van de redenen waarom De Gaulle destijds Navo verliet. Frankrijk heeft overigens in de jaren zeventig zowel Iran als Irak voorzien van kernmateriaal.

Duitsland heeft Amerika nog harder geschoffeerd dan de Fransen, maar de
Duitsers krabbelen nu al terug. De Duitsers volgden ook de Fransen, eerst
premier Jospin, nu president Chirac, in hun poging de kleinere Europese
staten, inclusief België en Nederland, te overheersen, een stap die
weerstand heeft gewekt.
Resultaat?
Wat levert dit nu op voor de Fransen en de Duitsers? De Frans-Duitse tandem heeft nu ruzie met de VS, dankzij de als irritant ervaren houding van Frankrijk en de nazi-verwijten van de Duitsers. De acht landen die een verklaring van steun aan de VS tekenden werden door president Chirac op de meest ruwe wijze tot de orde geroepen: zij hadden, volgens Chirac, “een gelegenheid voorbij laten gaan hun mond te houden”. President Chirac gaf deze soevereine staten ook nog te kennen dat ze “onbeleefd” waren.

Nieuw en interessant
Kort daarvoor hadden Chirac en Schröder hun poging gewaagd de kleine Europese staten een stap terug te laten doen. De waslijst aan vijanden groeit. Of dit gunstig voor de Fransen zal uitwerken valt nog te bezien. In de Franse pers vinden wij weinig of geen sporen van een kritische analyse van de Franse houding jegens Amerika, hoofdzakelijk verslagen van de onbegrijpelijke anti-Franse gevoelens van de Amerikanen.

De heer Chirac is nu kandidaat voor de Nobelprijs voor de vrede. Waarom niet? Libië is immers voorzitter van de VN commissie voor mensenrechten.

Gelukkig zijn wij geen Amerikaan. Want in dat geval denk je al snel “Only in France”.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

President George Bush heeft een ultimatum gesteld. Saddam gaat weg, of het is oorlog. Is dit de laatste stilte voor de storm? Is dit Sarajevo, 1914? Staan we aan de vooravond van een hoop ellende en wordt Irak gereduceerd tot een ellendige hoop? Hoe zijn we zover gekomen? Hoeveel onschuldige mensen moeten nog sterven voor dit ophoudt? Wat is onze rol in dit theater, van toeschouwer tot acteur ? Wat heeft Frankrijk bereikt? Hoe gaat de wereld er straks uitzien?

Van isolatie tot interventie
Toen groothertog Frans Ferdinand en zijn vrouw in Sarajevo werden vermoord door een Servische nationalist, brak een conflict uit dat niet lang had moeten duren, maar zo’n ellendige oorlog werd dat de Volkenbond werd opgericht. “Nooit meer oorlog” was het devies, maar initiatiefnemer president Woodrow Wilson werd geconfronteerd met een isolationistisch Amerika.

De VS deed niet mee met de Volkenbond. De oorzaken van de Eerste Wereldoorlog waren complex en bevatten de kiem van de Tweede Wereldoorlog. In de Eerste Wereldoorlog werd het kwijnende Habsburgse rijk, dat een onderschat vreedzame en relatief tolerante multiculturele samenleving was, meegezogen door een opkomende industriële macht, Duitsland.

Een revanchistisch nationalistisch Frankrijk, nog in de ban van de vernedering van de Frans-Duitse oorlog van 1870/71, trok ten strijde met bloemen in de loop van het geweer. In Versailles eisten de Fransen dusdanige reparaties van de Duitsers dat de kiem werd gelegd voor een falen van de democratie en de machtsgreep van Hitler. Rusland’s staatsbestel werd omvergeworpen en opende de weg tot het leninisme en vervolgens tot Stalin.

De opkomende industriële expansie en het neo-kolonialisme van Japan botsten met de VS, die wederom afzijdig was gebleven tot ze buiten hun wil in het conflict werden betrokken. De gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog leidden tenslotte tot de instelling van de VN. Territoriale agressie werd in de ban gedaan.

Preventieve interventie
Amerika vaart sinds 11/9 een nieuwe koers. Het had neo-isolationisme kunnen zijn en die krachten zijn zowel bij Democraten als Republikeinen nog steeds actief, maar het werd een doctrine van preventieve interventie.

De origine van deze doctrine ligt voor een belangrijk deel bij intellectuele haviken, zoals Richard Perle en Paul Wolfowitz, Republikeinen die de Clinton-jaren in een denktank en aan een universiteit doorbrachten en nu weer aan de macht zijn, Wolfowitz als nummer twee in het Pentagon, Perle als een belangrijke adviseur van president Bush.

Het lijkt dus niet dat we naar Sarajevo moeten kijken, aan de vooravond de Eerste Wereldoorlog, al zagen we dit soort opmerkingen wel in de pers, toen de president van Servië werd vermoord. Wat we nu zien lijkt eerder op het einde van de Tweede Wereldoorlog, toen de VS een nieuwe wereldorde aankondigde. Door de tegenkracht van Stalin werd dit een Koude Oorlog die gekenmerkt werd door een machtsevenwicht, nucleair maar ook politiek.

Dit evenwicht verdween na de val van de Muur van Berlijn. Sindsdien experimenteerde de VS, zonder al te veel succes, actief in buitenlandse politiek. Libanon en Somalië waren grote tegenslagen en de VS werd vernederd. Camp David en Oslo werden dankzij de VS tot stand gebracht maar ontaardden uiteindelijk in een hopeloos escalerend Palestijns-Israëlisch conflict, dat in belangrijke mate bijdraagt tot radicalisering van de Islam en de aanval van Islamitische radicalen op de VS. Is terrorisme de oorlog van de armen en oorlog is het terrorisme van de rijken? Dat is in ieder geval de mening van de straat, zowel in Arabische landen als in West-Europa. Slechts een minderheid van de Europese opinie steunt de VS.

Het Zwarte Goud
De Amerikanen worden ervan verdacht Israël te willen steunen door deze oorlog te voeren. Soms gaat dit gepaard met verwijten over de joodse achtergrond van adviseurs Wolfowitz en Perle, ook binnen Amerika. In Europa is vooral de samenzweringstheorie over olie populair. Wij zijn dan terug bij Kuifje en het Zwarte Goud, een klassiek werk dat het in deze context verdient opnieuw gelezen te worden, zoals ook het nieuwe anti-Amerikanisme aandacht verdient.

Laten we even de zijstap maken naar de samenzweringtheorie over olie. Die is vooral populair in linkse kringen en in Frankrijk. Links is getraind in de marxistische analyse van buitenlandse politiek. Het economische idee kan alleen maar olie zijn, Bush komt immers uit een olieclan en vice-president Dick Cheney zat achter de knoppen bij Halliburton, een bedrijf dat diensten verleent aan de oliesector.

Het is nog maar de vraag of deze factor belangrijk is: de Amerikanen kunnen zich de Irakese olie niet toe-eigenen. Bovendien zal zelfs een succesvolle afloop van de oorlog niet automatisch tot zeer lage olieprijzen leiden, omdat de Irakese olievelden weliswaar een lage kostprijs hebben van rond de 1,50 dollar per vat, maar met sterk verouderde installaties werken die eerst vernieuwd moeten worden. Tot dan kan China voor opwaartse druk blijven zorgen, omdat OPEC al volop produceert.

Rol van Frankrijk
De Fransen worden door de Amerikanen gewantrouwd ondanks hun steun tijdens de eerste Golfoorlog. De Amerikanen wantrouwen Frankrijk omdat de Franse politiek onbegrijpelijk bij hen overkomt. Niet alleen bij hen overigens.

Amerikaanse elites begrijpen het Frankrijk van Frédéric Bastiat, Alexis de Tocqueville en Raymond Aron. Nu krijgen ze te maken met een cocktail van neo-Gaullisme, anti-Amerikanisme, Colbertisme en Sartre, wat allemaal iets moeilijker te verteren is.

Maar er is meer voor nodig dan begrip voor de Franse manier van denken om de houding van president Jacques Chirac in het huidige conflict te begrijpen. Er is immers tussen Frankrijk en Irak niets nieuws onder de zon en dat sinds meer dan dertig jaar.

Frankrijk heeft als sinds het begin van de jaren zeventig diepgaande politieke en commerciële banden met Irak – evenals overigens met Iran. Frankrijk levert wapens en kerntechnologie. Irak werd erkend als een Jacobijns regime, dat niet-kerkelijk is en cash betaalt. Deze goede relaties ontstonden ten tijde van Georges Pompidou en werden voortgezet door Chirac, die in 1975 als premier van president Valery Giscard d’Estaing een belangrijk akkoord voor samenwerking op kerngebied ondertekent met Saddam. Door Saddam zelf werd deze overeenkomst al in 1975 gezien als een “Eerste concrete stap tot de productie van de Arabische atoombom”, zo meldt het Franse weekblad L’Express in haar editie van 13 februari jongstleden.
Frankrijk steunde Saddam tegen Iran met wapens, waaronder Mirage-vliegtuigen. Dit gebeurde zowel onder de niet Gaullistische president Giscard als onder de socialistische president François Mitterrand, die in 1985 zelfs Exocet-raketten leende aan Saddam die in het nauw gebracht was door Iran.

Resultaat voor Frankrijk?
Wat hebben de Fransen bereikt? In 1985 werden een aantal Fransen gegijzeld in Libanon. In 1986 vonden bomaanslagen plaats in Parijs, door op het inmiddels fundamentalistische Iran georiënteerde terroristische cellen. Om Frankrijk de hulp aan Irak betaald te zetten?
Irak betaalt slecht. Aan de vooravond van de eerste Golfoorlog was Irak Frankrijk vier miljard dollar schuldig.

We horen dat Saddam eind vorig jaar bijna zover was dat hij wilde vertrekken. Nu is het hem gelukt om tweedracht te zaaien in het Westerse kamp. Hij heeft daarbij hulp gehad van de regering Bush, die de Fransen de ruimte heeft gelaten het terrein van de redelijke vrede te bezetten, samen met de Duitsers. Toevallig is dit dezelfde coalitie die door de kleinere Europese staten gewantrouwd wordt. Toen de Europese aspirant-leden hun steun aan de Amerikanen toezegden, werden ze door president Chirac tot de orde geroepen op een manier zeer verbazingwekkend was.

De Fransen zijn in de VS nu zwaar in diskrediet geraakt, wat in Franse ogen in zekere zin gecompenseerd wordt door de triomftocht van president Chirac in Algerije. Chirac werd hier begroet met de bijna hysterische slogan “Chirac président”. Of de Franse exporteurs dit op dezelfde manier zullen bekijken kunnen we betwijfelen.

Tenzij er iets onverwachts gebeurt, is het waarschijnlijk dat Frankrijk zich voor langere tijd schade heeft berokkend met haar huidige politiek, behalve in de Arabische landen. Of die nou zo goed te vertrouwen zijn, Algerije voorop, valt te betwijfelen. Laten we het, om het eenvoudig te houden maar zo zeggen: Arabische intellectuelen hebben zelf weinig vertrouwen in hun eigen regimes.

De Amerikanen hebben objectief gefaald in het overtuigen van de wereldopinie: hun doctrine, een nieuwe Pax Americana, stuit op onbegrip. De wereldopinie, buiten de Arabische wereld, heeft wel begrip voor een oorlog tegen terrorisme, maar de VS hebben geen overtuigend verband kunnen aantonen tussen Al Qaeda en Irak.

De Westerse allianties zijn beschadigd, de Britse premier Tony Blair wankelt in het politieke zadel nadat hij de moeilijkste week uit zijn carrière heeft meegemaakt. Nederland steunt de VS, maar komt daar liever niet al te openlijk vooruit. Andere Westerse democratieën grijpen de mogelijkheid aan om zich goed belachelijk te maken. Wie hier een sprankelend voorbeeld van wil zien zou eens de reactie getiteld “An Insult to My Country and Its Military” van André Flahaut moeten lezen in The Wall Street Journal van 26 februari jongstleden.

Dat artikel is een reactie op een eerder artikel in The Journal, getiteld “Military Budgets Show why U.S. can’t rely on Major NATO Help”, van 13 februari. Hierin werd betoogd dat de Europese strijdmachten ruim tweederde van hun budget uitgeven aan salarissen, sociale lasten en pensioenen, tegen ruim een derde in de VS, en dat er daarom minder overblijft voor militaire training en technologie. De heer Flahaut, die overigens een interview over het betrokken artikel heeft geweigerd, is minister van defensie van België.

De grootste zonde, bij de oude Grieken, was hubris. Overmoed is ook de grootste fout die beleggers kunnen begaan. Overmoed leidde tot de inval door Saddam in Koeweit. Wie weet is de regering Bush nu overmoedig. Misschien zal president Bush, naderhand, bijzonder verstandig lijken. Wij overschatten onszelf als we denken dat we iets aan deze situatie kunnen veranderen.

Zo lijkt het ook dat de Amerikanen zich wellicht overschatten als ze denken dat ze, na de nederlaag van Saddam, in het Midden-Oosten een Pax Americana kunnen vestigen. Het is al moeilijk genoeg om overeenstemming te bereiken tussen Israël en de Palestijnen. We denken liever niet aan de problemen die de betrekkingen tussen Soennieten, Sjiieten, Koerden en Turken kunnen opleveren. Het is voor de Amerikanen al moeilijk genoeg de Turken een miljardencadeau te laten aannemen. Wat moet het worden als democratische doctrines toegepast worden op de rechten van de Koerden?

Pax Americana ?
De beslissingen zijn al genomen. Blair en de Spaanse premier José María Aznar steunen Bush. Nederland steunt Amerika een beetje. Frankrijk, Duitsland en België zijn tegen het Amerikaanse initiatief. Hierbij is Frankrijk de grote stoorzender geweest.

De nieuwe doctrine van president Bush zal leiden tot een nieuwe wereldorde. Of het de VS zal lukken een Pax Americana te vestigen is nog maar de vraag. Of dit wenselijk is, is een ander debat. De eerste vraag is dan wat het alternatief is.

Of de oorlog tegen Saddam zal leiden tot hogere beurzen hangt vooral af van één factor. De beurzen gaan nu uit van een gunstig verloop. Alleen als de campagne een pijlsnel en daverend succes wordt, en als de VS erin slagen na het conflict een nieuwe orde de creëren, zal de invloed gunstig zijn. We denken liever niet aan wat de invloed van de minste en geringste ongunstige verrassing zal zijn. Of de afloop van de oorlog zal leiden tot blijvend hogere koersen lijkt ons een heel andere vraag. Voorlopig niet, lijkt ons.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Wanneer iedereen het eens is, is het feest voorbij. Dat gold woensdag in New York voor de laatste fase van acceleratie in de bearmarket voor aandelen. Wisten de interne hedge funds van de grote zakenbanken met redelijke zekerheid dat de grote verkopers in Europa klaar waren?

De Amerikaanse investment banks hebben teams als hedge funds georganiseerd. Logisch, hun eigen prop desks zijn een bron van talent en dragen in deze moeilijke tijden meer bij tot de winst dan vroeger – als ze het goed doen.

Banken functioneren al decennia lang als hedge funds met hun eigen kapitaal en nu is het een manier om hun beste mensen geconcentreerd te houden op hun eigen werk, terwijl het huis voor hun vermogen zorgt.

Gekletter
Die banken hebben de grote orderflow en misschien hebben ze daardoor een voorsprong. Als dat zo is, dan was gisteren de mooiste insider-gelegenheid sinds tijden. Wel vervelend, deontologisch gesproken, dat die interne hedge funds dan tegen de klanten van de bank handelen, die de orderflow zijn.

Gelukkig gaat dat in Nederland anders en focussen wij ons op de Veer Palthe Voûte-affaire. Probeer de logica eens te begrijpen… Tot gisteren was het moeilijk om een gebeurtenis te bedenken, die aanleiding gaf tot enthousiasme. Zo’n voorval komt vanzelf uit de lucht vallen, als de markt uitverkocht begint te raken.

Tegelijk met tekenen van capitulatie rees het idee, vergezeld van de nodige geruchten, dat er wel eens een kletterend geluid kon gaan klinken. Eerst een paar schoten. De Iraki’s schieten de doodseskaders dood, die achter hun klaar staan om iedereen neer te schieten die niet doorvecht, Vervolgens schieten ze hun generaals in hun rug en laten ze hun wapens vallen.

Wanneer iedereen het eens is…
Saddam wordt vermoord, dat is het meest kosteneffectief, of verdwijnt. De dollar stijgt, goud zakt en de opluchtingsrally is gisteren begonnen. We kunnen hieraan meedoen of niet. Laat maar, al missen we eerst 8% en vandaag misschien 2%. Het kletterende geluid is verre van zeker, zoals het ook verre van zeker is dat de generaals neergeschoten moeten worden.

Volgens de geruchten praten die met de Amerikanen. Misschien wel, misschien niet. Is dit een moment om ons geld te riskeren? Dat kan iedereen voor zichzelf beslissen, we wachten nog even, al kan de markt snel omhoog, want alle zwakke handen zijn klaar met verkopen en niemand die voor handig wil doorgaan bekent graag dat hij nog aandelen heeft.

Hoe riskant het allemaal is, illustreren we aan de hand van een conversatie die enige tijd geleden in De Koffiekamer van Inveztor.net plaatsvond. Bedenk dat het thema vandaag is: wanneer iedereen het eens is, is het feest voorbij. Bedenk ook dat niets gemakkelijker is dan de bank voor oliedom of erger uit te maken.

… trappen we naar de bank
Dat is vaak terecht, maar lang niet altijd. Vergeet niet dat ondanks alle bearmarket-ellende met analisten – lang niet de enige schuldigen naar ons gevoel – en de natuurlijke antipathie jegens kredietverschaffers, de financiële wereld werk biedt aan een aantal van de meest briljante geesten, die wij persoonlijk ooit hebben meegemaakt.

Maar goed, trappen naar de bank kan leuk zijn en het lucht vaak op. Zo lazen wij het volgende. We passen de tekst wat aan en de namen van de auteurs van al dat moois doen er niet toe:

“Wat een sufferds bij het kantoor van ABN zeg. Open ik een rekening, geef ik aan dat ik voor 100% in goud en zilver wil beleggen, beginnen ze te zeuren.”
“Wat is er dan aan de hand?”
“Nou, beleggersprofiel en zo, allemaal nonsens natuurlijk. Die sukkel wilde dat ik tekende voor een agressief profiel. Ik ben natuurlijk defensief, daarom koop ik alleen goud, zilver en mijnaandelen.”

Beleggersprofiel
Nu kunnen we banken en regelgevers veel verwijten, bijvoorbeeld dat ze zelden voorlopen. Dat is overigens ook niet de functie van een bank. Die is er om uw geld veilig te bewaren en goed te administreren, wat al moeilijk genoeg is. Regelgevers proberen te begrijpen wat er allemaal mis gaat.

Ze komen vervolgens met maatregelen om dat in de toekomst wat in te perken, zodat het lijkt dat ze nuttig werk verrichten. Banken zijn doodsbang voor de regelgevers, die nieuwe scherpe tanden hebben en van wie verlangd wordt dat ze hard optreden. Overheidsoptreden kan erg kostbaar zijn voor banken.

Daarom stellen banken nu een beleggersprofiel op voor hun klanten. Banken hebben zorgplicht. Je moet een belegger niet met speculatieve instrumenten van zijn schamele spaarcenten afhelpen. Je mag wel iemand die veel extra geld heeft, wat extra risico laten lopen, mits die persoon het daarmee eens is.

Plicht
Beleggers moeten ook vaak tegen zichzelf beschermd worden, wat ook niet altijd even gemakkelijk is. Kortom, door een beleggersprofiel vast te stellen voldoet een bank aan de regels en wordt er duidelijkheid geschept voor de klant. Voor sommige klanten, die denken dat ze de markt beter doorhebben dan hun adviseur, kan zo’n procedure ergerlijk zijn.

Voor de gemiddelde klant lijkt het ons terecht, die heeft hulp nodig en recht op bescherming. Terug naar de zogenaamde sufferds bij het kantoor van ABN Amro. Waarom al die ergernis? De medewerker van ABN doet niets anders dan zijn plicht. Hij maakt een beleggersprofiel en geeft aan wat hij denkt dat zijn belegger wil doen.

De belegger wil 100% in goud en zilver. Hoezeer we het ons kunnen indenken dat iemand dezelfde bedenkingen heeft over de markten als wij en daarom voor goud kiest, begrijpen we ook de bank. De beleggers kiest immers voor een allocatie van zijn activa die eenzijdig is. Hij concentreert zich op een categorie activa die minder dan 1% van de markt uitmaakt.

Nuttige regel
Als de keuze fout blijkt te zijn, is er geen kussen om de klap op te vangen. De bank doet haar werk, ondanks hoon en spot en volgt de regel van de regelgever, die in dit geval een nuttige regel is, omdat ze dwingt tot duidelijkheid. Hoe nuttig zien we nu goud daalt. Misschien stijgt het morgen, maar voorlopig zakken we naar 333 dollar (zie Hennie Rijnbeek: Goud fout).

De goudmijnen zakken nog meer. De valuta waarin deze twee activa, fysiek goud en mijnen zijn uitgedrukt, de dollar, zakt ook. Kortom, er zijn twee manieren om snel 30% te verliezen. Eén is de AEX te kopen en hem te zien zakken. Een ander is snel 20% te verliezen op goud en 10% op de dollar. Dan bent u er ook.

Wanneer iedereen het eens is, is het feest voorbij.

Michael Kraland woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.