Er hangt een dikke laag pessimisme boven de markt. Dat pessimisme is voelbaar, niet alleen binnen de financiële sector, maar ook bij het beleggende publiek. Het is ook meetbaar. De VIX, de volatiliteits index van de Chicago Board of Trade (CBOT), staat weer hoog.
Dat is een angstgraadmeter. Dat betekent ook dat u geen opties moet kopen. Vol maakt die dingen duur, de vol kan eruit lopen, zodat u gelijk kunt krijgen en toch geld kunt verliezen. De meeste mensen vinden dat nog vervelender dan verliezen, omdat ze ongelijk hebben – en geef ze eens ongelijk. Dit betekent ook dat het een goede tijd is om premies af te geven.
De meeste beleggersgraadmeters tonen ook dat de stieren verdreven worden door dikbehaarde klauwers. Alleen de Amerikaanse Vereniging voor Individuele Beleggers blijft nog bullish. Dat is dan ook het argument dat veel gebruikt wordt om aan te geven dat we nog geen bodem hebben bereikt. Dat argument is nogal wreed en niet altijd aangenaam om te lezen.
Aandelen te duur
Laten we het desondanks maar gewoon zeggen en het argument luidt als volgt: eerst moeten de privé beleggers nog helemaal kapot. Nu houden ze nog vol – zie de bullish tendens van de privé beleggers. Als zij ook gecapituleerd hebben en iedereen aandelen haat, kunnen we weer van start. Dit wordt onderbouwd door een aantal goede argumenten.
Aandelen zijn nog steeds duur. De S&P kost 21 keer de winst van volgend jaar. Analisten geven nog steeds te hoge schattingen af. Er is veel ellende in de wereld, India en Pakistan, de volgende Al Qaeda aanslag, Israël verus Hamas, moslim fundamentalisme, de kelderende dollar, de opkomende exportkracht van China en ga zo maar door.
Laten we dat gelijk maar even doen. In 1998 en op 11/9 was er ook weinig hoop op verbetering, maar toen kon de Fed nog ingrijpen en dat is nu veel moeilijker met een rentestand van 1,75%.
Europa blijft star, niet alleen in de arbeidsverhoudingen, maar ook in de rentestand. Voor je het weet, verhoogt de ECB straks nog de rente, vanwege de relatief hoge inflatie in Europa.
‘Wall of Worry’
Als u het met het bovenstaande eens bent en dat kan moeilijk anders, want het gaat hier hoofdzakelijk om een rijtje feiten en niet om de mening van deze columnist, dan staat u midden in de markt en op een veilige positie, want om u heen is een dikke muur van consensus gebouwd. Deze muur doet ons denken aan twee andere zaken.
Ten eerste is daar die andere muur, de ‘Wall of Worry’. Daar moet overheen geklommen worden, wil de markt naar boven kunnen. Ten tweede is daar de ervaring die wij gisteren hadden, toen wij ons jongste zoontje uitgeleide deden. Hij ging een weekje kamperen met andere welpjes. Bij het uitwuiven sloegen wij een blik op de andere ouders.
Wij zullen niet al te veel ruimte verspillen aan de beschrijving van dit publiek, maar laten we volstaan met de aanduiding dat het hier een Frans-traditionele katholieke subcultuur betrof. Alle opmerkingen waren 100% veilig: “Mooi weer hè?”, “Is het drie uur rijden naar de Orne?”. “Geen stoute dingen doen jongens!”
Contrarian
Nog verdachter was dat een snelle blik ons leerde dat wij er, binnen dat hele groepje, het meest eigentijds uitzagen, terwijl dat meestal juist andersom is. Wij moesten hieraan denken toen we de argumenten voor en tegen verder verval van de markten rangschikten. Wie nu nog optimistisch is, is waarschijnlijk een contrarian.
Wie alleen nu een optimistische mening verkondigt, loopt het risico op een hoop geveegd te worden met de ouders van de welpjes van St. Augustin in het achtste arrondissement van Parijs. Op het eerste gezicht hopeloos achterlopende traditionalisten (bij wie wij persoonlijk een diep innerlijk leven vermoeden, omdat wij altijd optimistisch zijn).
Met andere woorden, lopen de Amerikaanse privé beleggers een oorlog achter? Maakt het iets uit als de professionele partijen nu een negatieve consensus bereikt hebben? Is de keus tussen enerzijds het optimisme van de arme ‘buy & hold’ beleggers, die geplukt zijn maar nog piepen en anderszijds het pessimisme van de professionals nog steeds aan de orde? Moet er nu geen zomerrally komen?
”Messier moet weg”
De markt leert ons nergens op te vertrouwen, behalve op een trend, die onze vriend is. Die trend is naar beneden. De markt leert ons dat een contrarian houding de beste kansen oplevert. Tenzij de ouders van de welpjes en de Amerikaanse privébeleggers nog toonaangevend zijn en er dus nog geen echte paniek is geweest, zou het goed kunnen dat we nu afstevenen op een intermediaire rally.
Als dat zo is, ligt het naar ons idee voor de hand dat we dan spreken over een korte termijn rally, een zomerrally, die misschien al begonnen is, nadat vorige week dinsdag in Europa een tweede dieptepunt werd neergezet. Zo lanceren vanochtend de Financial Times en het Franse dagblad Libération het gerucht, inmiddels officieel tegengesproken door het Franse ministerie van Financiën, dat France Télécom gehernationaliseerd kan worden.
Niet dat dat nou speciaal goed nieuws is, maar de koers van FT werd na een stijging van 27,5% stilgelegd. Van de kant van Vivendi vernemen we dat twee leden van de raad van bestuur sterke druk zouden hebben uitgeoefend op president Messier van FT om ontslag te nemen.
Kapitaalinjectie staat?
Dat kan betekenen dat niet alleen de familie Bronfman, de voormalige eigenaars van Seagram en Universal, Messier weg willen hebben, maar dat ook het Franse establishment er genoeg van krijgt. Volgens sommige handelaren zou het Elysée, middels president Chiracs adviseur Jérôme Monod, zelf voormalig president van Lyonnaise des Eaux, achter de schermen druk uitoefenen.
Het gerucht van de hernationalisatie, overigens gebaseerd op een officiële uitlating gepubliceerd door Reuters, is misschien onwaar, maar het is zo gek nog niet. De Franse staat kan een kapitaalinjectie doen, zeg van een miljard of tien, of voor iets meer de 45% overnemen tegen een forse premie ten opzichte van de huidige koers en daarmee de arme privé beleggers schadeloos stellen.
Dat zou typisch ouderwets Frans zijn. Of de nieuwe regering Raffarin dit soort interventionistische dingen ook gaat doen of breekt met de traditie staat nog niet vast, maar de beste oplossing is om FT af te slanken. Dat kan heel goed. De markt kijkt hoofdzakelijk naar bedrijven die afgestoten kunnen worden om de schuldenlast van 60 miljard euro te verminderen.
Minder dan één keer ebitda
Er zijn nog andere oplossingen, want naar schatting biedt FT werkgelegenheid à la française, aan een man of honderdduizend te veel. Ten slotte is daar nog het belangrijke symbolische teken dat uitgaat van het ontslag van president Michel Bon. Ontslagen zijn politiek incorrect in Frankrijk, maar als FT afgeslankt, zowel qua personeel als qua structuur, verder zou gaan, is het bedrijf aanzienlijk meer waard, dan waar het vorige week op gewaardeerd werd.
Een beheerder, die met rode wangen naar de dalende grafiek keek, merkte dinsdag op dat FT voor minder dan één keer ebitda over de toonbank ging. Dat is te weinig. Met een beetje goed nieuws kan de koers van FT, vorige week rond de 9 euro, verdubbelen. Bij Vivendi kan dat, als er nieuw management komt en er geen verdere lijken in de verschillende kasten gevonden worden, ook.
Zo zijn er meer toonaangevende aandelen, waar beweging in kan komen. Optimisten, contrarians, hoe we ze ook willen noemen, kijken nu naar de dikke wolk slecht nieuws en rekenen op tegenkrachten die loskomen. Break-even punten worden verlaagd, kosten worden gesneden, management wordt vervangen.
Kruitvat Kashmir
Het slechte nieuws is al bekend. Als iedereen er op rekent dat er op 4 juli een Al Qaeda-klap komt in Amerika, wat wordt dan de impact? Die kan alleen maar groot zijn als zo’n klap onverwacht hard aankomt. India en Pakistan? Inderdaad levensgevaarlijk, hoe meer je er over leest, hoe pessimistischer je wordt.
Juist omdat je er nu veel over leest, is het misschien zo dat de dreiging voor een groot deel in de koersen is verwerkt – een atoomoorlog is dat natuurlijk niet. Toen we in september dineerden met één van de laatste ontdekkingsreizigers, een Fransman die een groot kenner van Mustang en van Kashmir is, werden we ons bewust van hoe explosief het conflict rond Kashmir was. Toen zat dat niet in de markt, nu wel.
Wie uit de markt is, boft. Wie alleen in euro-obligaties, goud, opkomende markten en neutrale hedge funds met een shortpositie in dollars zit, boft nog meer. Wie vandaag zijn aandelen wil opdoeken om naar veiligere plaatsen uit te wijken, doet daar misschien goed aan. De markt moet dan gewoon door blijven zakken om gelijk te krijgen.
Verkoop in de rally
Het is dus goed mogelijk dat we een intermediaire rally krijgen. De ergste zakkers stijgen dan, maar vooral de aandelen die uit sympathie zijn meegezakt, zonder dat er echt iets verkeerd zat. Equant, het telecom bedrijf, kan mooi profiteren van de ellende van WorldCom.
Waar het naar toe moet na die rally is ons onduidelijk. Wij zullen daar niet alleen in staan.
Daarom is het niet zeker dat die rally lang duurt, want de afgelopen twee jaar is één ding duidelijk geworden: verkopen in de rally is al tijden de beste strategie.
Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.