Toen wij nog, met grote gretigheid, onze opleiding politicologie genoten, stond op het gebied van de internationale betrekkingen één begrip centraal. Dat was het begrip van vergelding, retaliation, de grondvesting van de afschrikkingspolitiek die een atoomoorlog moest vermijden.Wij werden hierin onderwezen door een Amerikaanse hoogleraar, een schat van een man, de heer Halle, die zelf in het State Department betrokken was geweest bij het ontwikkelen van deze gedachten.Aan het eind van de jaren zestig, begin jaren zeventig werd deze theorie ter discussie gesteld en verdacht gemaakt, maar wie naar de recente defensieplannen van de regering Bush kijkt weet dat er in de afgelopen decennia blijkbaar niets is veranderd.Tot 11 september j.l. is dit begrip immers gangbaar gebleven en één van de vele redenen tot verontrusting is dat het kader waarin tot nu toe werd gedacht nu kaduuk is. Je kunt een fanatiekeling niets vergelden. Hoogstens kan hij, prutsend aan zijn bom, zelf in de lucht vliegen voor hij zijn doel heeft bereikt.Voor je het weet staat er een nieuwe gek op en hem lukt het wel. Morgen misschien met wat besmettelijk materiaal in de watervoorziening.Toch zouden we kunnen stellen dat er niets nieuws onder de zon is, want burgerslachtoffers zijn het kenmerk van de moderne oorlogsvoering en deze trend is al veel langer zichtbaar. Eén van de bekende beelden uit de Eerste Wereldoorlog is de foto van de verwoeste kathedraal van Reims. Die foto is belangrijk, omdat dit een geïsoleerd feit was. De oorlog was gruwelijk, maar het was een oorlog die vooral gevochten werd door soldaten.Bij de Tweede Wereldoorlog was dat al veel minder het geval en werden burgers dan ook openlijk het doelwit van bombardementen. De Nazi’s begonnen hiermee in Spanje, dichter bij huis werd Rotterdam gebombardeerd, vervolgens Londen, waarop de geallieerden Duitse steden in de as legden. De Duitsers gingen over tot volkerenmoord terwijl Stalin al eerder had getoond hoe de staat korte metten kon maken met bevolkingsgroepen die als hinderlijk werden ervaren.Na de Tweede Wereldoorlog werd daarom het begrip van de misdaad tegen de mensheid geïntroduceerd. Stalin werd daar overigens nooit mee lastig gevallen, misdaden tegen de mensheid mag je plegen zolang je de oorlog maar wint.In de moderne oorlog is er dus een trend naar steeds meer burgerslachtoffers. Vietnam was wat dat betreft een bevestiging van het voorgaande. Wat dat aspect betreft was de recente oorlog in de Balkan resoluut modern te noemen, want naar schatting waren 90% van de slachtoffers burgers.De geschiedenis biedt ons dus weinig hoop op beterschap. Dit verklaart ook voor een groot deel de huidige verontrusting. Wij gebruiken de term oorlog, maar oorlog is tegenwoordig iets anders. Vroeger was oorlog vreselijk. Sinds de twintigste eeuw is oorlog een hel. De recente gebeurtenissen zijn, in dit kader, een nieuwe ontwikkeling binnen een erfenis van de vorige eeuw.Wat nieuw is, vergeleken bij de gruwelen van de vorige generatie, is dat de gesel van het totalitarisme plaats heeft gemaakt voor een nieuwe perversie, het zelfmoordfanatisme. Het is belangrijk om, voordat we verder gaan redeneren, ons er goed van bewust te zijn dat weliswaar waarschijnlijk alle daders van de recente aanslagen moslims waren, maar dat lang niet alle moslims fanatici zijn.Het probleem is echter dat, ook daar waar problemen binnen een moslimstaat optreden, de fanatici telkens de overhand krijgen, terwijl de gematigde intellectuelen tot zwijgen worden gebracht, worden verbannen of, meestal, worden vermoord. Wij denken hierbij aan de recente gebeurtenissen in Algerije, maar ook aan Iran, Afghanistan en Indonesië. Wie hier meer over wil lezen zou eens V.S. Naipaul’s Among the Believers ter hand moeten nemen. Dit boek werd geschreven voordat het zelfmoordfundamentalisme goed op gang kwam maar biedt al een beklemmende vooruitblik op wat ons nog te wachten staat.Er zijn drie grote monotheïstische godsdiensten. De Joden houden hun godsdienst voor zichzelf en hebben vooral een geschiedenis als slachtoffer, tot 1948. De Christelijke kerk was, in haar tijd, wel degelijk in staat tot blind geweld. De Kruistochten (waarvan niet alleen de Moslims slachtoffer werden maar ook Waldenzen, Albigenzen en Joden), de Inquisitie en de door de kerk geïnspireerde pogroms waren het equivalent van de misstanden die we vandaag in de Mohammedaanse wereld aantreffen.De Kruistochten en Inquisitie behoren nu tot het verleden en de staat Israël, die de Arabieren zo dwars zit, is een direct uitvloeisel van de vruchten van de Westerse intolerantie, getransplanteerd naar het Midden-Oosten.Een deel van de Moslimbevolking -het zou interessant zijn eens na te gaan hoe groot dat deel nu eigenlijk is- voelt zich bekocht, gefrustreerd en vernederd.De vraag is natuurlijk door wie en waarom. Van de drie monotheïstische godsdiensten zijn het de Moslims die vastgelopen zijn in de moderne wereld, althans, op dit moment. Dat is niet altijd zo geweest, maar nu is het zo.Het is niet modieus en vaak niet toegestaan dit te denken, te zeggen en nog minder om het op te schrijven, omdat onze cultuur getint is door een gevaarlijke vorm van relativisme, maar de recente gebeurtenissen zijn niet uit de lucht komen vallen. Binnen de Arabische wereld heerst structureel en officieel in veel gevallen haat en intolerantie, want dat komt goed uit. Die haat en intolerantie worden gericht op Israël en Amerika. Israël moet vernietigd worden- en ‘gelukkig’ zijn er genoeg extremistische Israëli’s om hun eigen gematigde premier te vermoorden, waardoor de vrede nu verder weg lijkt dan ooit.Amerika is de Moslims een doorn in het oog, want Amerika steunt Israël en intervenieert in de Arabische wereld, wat weer tot frustratie en gevoelens van vernedering leidt.De grote frustratie is natuurlijk dat het ‘superieure’ geloof van de fundamentalistische Moslims nog niet overal als zodanig erkend is. Dat betekent niet dat er geen successen geboekt worden: Indonesië is nu de grootste Moslimstaat ter wereld, ook daar wint het fundamentalisme terrein en worden Christenen in de Molukken met roestige scheermesjes besneden, met als enig alternatief een besnijdenis van de keel.Het superieure geloof heeft echter nog niet geleid tot grotere macht. Amerika is nog steeds toonaangevend in de wereld en de Golfoorlog was wat dat betreft een verdere vernedering. Dat Amerika in een verkeerd uitgepakte geopolitieke zet er aan heeft meegewerkt de Russen uit Afghanistan te verdrijven en daar als toppunt van ironie de Taliban via Pakistan aan de macht heeft geholpen, mag niet baten -Amerika blijft de grote Satan.De werkelijke bevrijder van Afghanistan, commandant Massoud, was een man die aan het Franse lyceum van Kaboel werd opgevoed. Hij was een Moslim en hij versloeg een superieur uitgeruste atheïstische agressor. Niemand wilde hem steunen, behalve -toppunt van geopolitieke ironie- de Russen. Vandaag werd hij begraven, slachtoffer van een andere zelfmoordenaar.Massoud was geen fanaticus. De Taliban zijn dat wel, maar boden de kans op exploitatie van oliepijplijnen door Unocal, een Amerikaans oliebedrijf. De heer Bin Laden verdiende zijn sporen in de jihad tegen de Russen en wordt gesteund door de Taliban die weliswaar niet de Russen verjaagd hebben, maar die ideologisch niet ver van Bin Laden af staan.In onze ogen is het duidelijk dat de verdedigers van de waarden van de open maatschappij waar wij in leven en die we graag in stand willen houden, geconfronteerd worden met een nieuwe vorm van totalitarisme. Dit nieuwe totalitarisme leidt, net zoals het Nazisme en het Stalinisme, tot een bloedige opoffering van een onschuldige burgerbevolking aan waanideeën. De gevaren van totalitarisme zijn overigens uitstekend beschreven door Karl Popper, in zijn pittige boek The Open Society And Its Enemies.De bloedige opoffering van een onschuldige burgerbevolking gebeurt binnenslands, zoals in Algerije, maar ook buitenslands, zoals nu in Amerika.Grootschalige vergeldingsmaatregelen zullen weinig opleveren, zoals ook het bombarderen van Duitse steden geen einde aan het Nazisme kon maken. Dat levert alleen maar martelaars op. Het belangrijkste is de kop van het monster eraf te slaan.Wat dat betreft heeft de huidige president van Amerika een lastige erfenis. Zijn eigen vader versloeg zo’n monster, een minder gevaarlijke opportunist lijkt het nu, en liet de kop intact.Hopelijk gebeurt dat geen tweede keer.Dan begint het eigenlijke werk: een eind maken aan de indoctrinatie en aan de haat die generatie na generatie Moslims met de paplepel wordt ingegoten, en bewerkstelliging van vrede tussen Israël en haar buren.Vergeleken met de omvang van die taak is het afslaan van de kop van het monster helaas een peulenschil.

Omdat het al duidelijk aangegeven is dat deze maandag een moeilijke dag gaat worden, is het niet gemakkelijk beleggers van advies te dienen over de te volgen koers. Daarom is de beste raad ten eerste: als u niets hoeft te doen, doe dan niets.De meeste andere adviezen gaan eveneens (uiteraard, want je kunt niet alles meenemen in zo’n advies) voorbij aan de individuele omstandigheden van beleggers. Een belegger die absoluut moet verkopen omdat hij aan de rand van de afgrond staat, heeft niets aan adviezen om niets te doen. Beleggers die hoofdzakelijk in obligaties of hedge funds zitten en de dans van de beurs ontsprongen zijn, doen er beter aan zich maandag met iets anders bezig te houden dan met de beurs. Met andere woorden, vandaag is een belangrijke dag voor wanhopigen en voor mensen die om andere redenen echt wat moeten doen. Voor de wanhopigen is ons advies het volgende: timing is altijd moeilijk, moeilijker dan aandelenselectie lijkt ons. Als u in de problemen bent geraakt vanwege uw timing -bijvoorbeeld omdat u nooit uw verliezen hebt willen afkappen – ga dan niet door met timen maar neem een beslissing. Verkoop tot het moment waarop u weer kunt slapen. Nergens staat dat u een bekeuring krijgt als u dat niet in één dag doet. Doe het geleidelijk, liefst in een stijgende markt. Wie weet krijgt u vandaag die gelegenheid. Er kan van alles gebeuren. Europa is al aardig op de zaak vooruitgelopen door de dalingen van vorige week. Dat is bekend in Amerika. Veel beleggers raken in paniek wanneer oorlog uitbreekt. Je krijgt dan een daling. Meestal wordt die, op min of meer korte termijn, gevolgd door een stijging. Gezien de gebeurtenissen en de vier dagen sluiting van de beurzen in de VS, zouden we best een zweepslag kunnen krijgen. Bovendien kan er echt van alles gebeuren, dus nogmaals, pas op. In een vorig artikel stelden we al dat we denken dat de meest voor de hand liggende gang van zaken een voortzetting van de trend is. Die is naar beneden gericht en die trend zal naar alle waarschijnlijkheid nog versterkt worden door het onontkoombare slechte economische nieuws dat veroorzaakt zal zijn door de dagen van rouw, radeloosheid en puinruimen. Verschillende sectoren van de Amerikaanse economie zijn aanzienlijk verzwakt. Continental Airlines, een veel grotere maatschappij dat het kleine Midway dat vorige week al failliet ging, kondigde een dreigend faillissement aan. De invloed van de luchtvaart-, hotel- en aanverwante industrieën zal het consumentenvertrouwen een knak geven en zal ook anderszins voor slecht cijfermateriaal zorgen. De vier dagen respijt hebben beleggers echter de tijd tot nadenken gegeven. Sommige instituten die cash hebben, staan klaar om overdreven koersbewegingen op te vangen. Het scenario van een daling in het begin, gevolgd door een stijging, behoort tot de mogelijkheden. Hetzelfde geldt voor een interventie van de Fed, met een tussentijdse renteverlaging.Maar vergeet niet dat dit plaats vindt binnen een neerwaartse trend.

Wall Street was – zo herinnert ons James Bianco – op 16 september 1920 het toneel van een bomaanslag die dertig doden eiste en honderden mensen verwondde. Het was de ergste aanslag uit de geschiedenis en, alle proporties in aanmerking nemend, een gebeurtenis die enigszins leek op wat we vorige week meemaakten. De New York Stock Exchange sloot voor de rest van de dag. J. Edgar Hoover, toen al hoofd van de FBI, kreeg brede volmachten om de schuldigen op te sporen. Dat waren bolsjewieken. Er ontstond een heksenjacht op de ‘roden’. De markt zakte daarop flink in. Ook toen was de markt al in een neerwaartse trend, net als nu. De index leverde snel 24% in, herstelde tegen kerstmis en maakte vervolgens in Augustus 1921 een dubbele bodem. Toen begon de bullmarkt van de jaren twintig en de rest is geschiedenis, althans, iets bekendere geschiedenis. Onze lezers willen graag weten wat ze morgen moeten doen. Ze willen ook graag weten wat er morgen gaat gebeuren. Wij geven graag toe dat wij in deze momenten weinig lust hebben in schrijven, maar de verantwoordelijkheid naar onze lezers weegt zwaarder dan onze gemoedsgesteldheid. Laten we de emoties daarom even vergeten en laten we proberen professioneel te blijven. Ten eerste moet u eens kijken naar de commentaren op Inveztor.net, met name naar het uitstekend gedocumenteerde (pardon, wij bedoelen “zoals altijd uitstekend gedocumenteerde”) stuk van Potuijt en de verschillende bijdragen van Lukas Daalder die bijzonder de moeite waard zijn.Ten tweede zouden wij nog het volgende in overweging willen geven. Kijk naar de geschiedenis. Er is weinig houvast, maar u krijgt veel meer vertrouwen wanneer u de trends bekijkt van voorgaande, vergelijkbare catastrofes, zie hiervoor ook Potuijts eerder genoemde stuk. Vandaar ook onze verwijzing naar de gebeurtenissen van 81 jaar geleden.De geschiedenis herhaalt zich niet, maar de luiaards die haar niet willen bestuderen, zijn gedoemd hun eigen fouten te herhalen.Uit de geschiedenis blijkt het volgende: In het geval van een ramp zoals we nu beleven, krijgt de markt een klap, maar vervolgens wordt de eerder bestaande trend voortgezet. Die trend was al negatief, al zouden we kunnen stellen dat de Dow zijwaarts bewoog. Misschien zien we daarom straks een relatief herstel in deze index. Voor de rest van de wereld, met name voor Europa, is dat niet het geval. Bij ons ging het al slecht en nu komt daar nog een schepje bovenop.Dat wil niet zeggen dat dat allemaal vandaag gaat gebeuren. De psychologie van de markt is namelijk steeds moeilijker te anticiperen. Dat komt door wat u nu doet: internet, snelle communicatie, verspreiding van ideeën, actie en tegenactie. Er is dus evenveel kans, naar ons gevoel, op een snelle daling gevolgd door een snel herstel, een zweepslag dus, met in de periode daarna weer een hervatting van de trend, en dat is een dalende. Er kan natuurlijk nog veel meer gebeuren, want bij de bovenstaande redenering gaan we er van uit dat er niets nieuws gebeurt. Dat zou kunnen, maar er is meer kans dat er wel nieuwe gebeurtenissen plaatsvinden. Dan verlaten we de beurs en gaan we het hebben over geo-politiek. Ook daar kan het lonen een poging te doen de zaken in een wat breder verband te zien.Dat zullen we proberen in ons volgende artikel.

De emotionele nawerking van de schok van 11 september was gisteren nog dusdanig dat er van handelen weinig kwam. Wij hadden er zelf weinig zin in. Klanten deden weinig. Telefoontjes naar vrienden, relaties en correspondenten kwamen niet door of bleven onbeantwoord, gelukkig komen de emails wel door. De Amerikaanse aandelenmarkten blijven waarschijnlijk vandaag nog dicht, alleen de obligaties gaan open, zegt de NYSE.Morgan Stanley is in de rouw. Onze benedenburen, Garban, hadden 500 mensen in één van de torens zitten. Misschien zijn ze allemaal omgekomen. Dit is dus oorlog, zeggen de Amerikanen. Dat kan wel, en we noemden onze eerste reactie natuurlijk niet voor niets Pearl Harbour, maar er is een groot verschil tussen wat hier gebeurde en 1941. Laten we aannemen dat het inderdaad de groep van Bin Laden is. Die hebben geen land dat achter ze staat. Niet dat ze ongrijpbaar zijn, maar de situatie is wezenlijk anders dan toen, al is de reactie vergelijkbaar. Er is namelijk één groot verschil: dit was Pearl Harbour II, maar er is geen Japan. Twee aspecten lijken ons belangrijk. De psychologische impact van de gebeurtenissen is enorm en we kunnen die proberen te analyseren. Ten tweede kunnen we ons afvragen hoe de volgende geo-politieke ronde eruit zal zien. Omdat de economie in Amerika al slecht ging en alleen nog maar aan een draadje consumentenvertrouwen hing, is de huidige situatie voldoende om de markten in een volledige recessie te drukken. Consumenten hebben geen zin in consumeren, in deze omstandigheden. Hoe lang dat gaat duren is niet te voorspellen. Dat hangt onder andere af van de nieuwsstroom, zowel economisch als politiek.Amerikanen gaan hun dollars repatriëren, wat de dollarzwakte enigszins in toom kan houden. Zoals na de Maine, de Lusitania en na Pearl Harbour, scharen Amerikanen zich eensgezind achter hun president. Dat geeft vertrouwen. De New Yorkse Fed stelde de markten direct gerust met de belofte liquiditeit in de markt te pompen. De Centrale Banken van Japan en Europa doen dat ook, dus er lijkt geen gevaar voor een systeem-crisis. De sluiting van vliegvelden, bedrijven en markten zal de cijfers voor september nadelig beïnvloeden. Ondanks meldingen van sterke prijsstijgingen aan de pomp in sommige staten lijkt het ons onwaarschijnlijk dat de olieprijs duurzaam zal stijgen in de huidige situatie. Praktisch alle Arabische staten betuigen hun sympathie aan de VS en de Amerikaanse strategische reserves kunnen vrijgegeven worden, werd gemeld. De olieproducerende landen zitten niet in een complot tegen de VS, dit is niet de Golfoorlog, wat dat aspect betreft. Dat kan nog komen, maar dat hangt weer af van de Amerikaanse reactie.Gisteravond was de Amerikaanse reactie juist zeer gematigd, geheel in tegenstelling tot wat veel Bush -bashers zich hadden kunnen voorstellen. De financiële risico’s van de situatie hangen nauw samen met de remedie: verhoogde liquiditeit kan tot inflatie leiden. Het Amerikaanse overschot verdwijnt en wordt wellicht een tekort, vanwege de extra uitgaven die veroorzaakt worden door deze ramp.Misschien wordt er nog een belastingverlaging doorgevoerd. Voor Europa ligt het risico bij bedrijven die gevoelig zijn voor reizen en export. De luchtlijnen, luxe sector, hotels en verzekeraars zullen onder druk komen. Het is mogelijk dat door deze schok we een recessie krijgen zoals die van 1990, ook al is de situatie wezenlijk anders. Zoals Van Zeijl kort geleden op deze pagina al opmerkte, er gaat geen bel wanneer het dieptepunt van de markt bereikt is. Waarschijnlijk zijn we er nog niet, maar waarschijnlijk zijn we ook niet meer erg ver weg. Daar staat tegenover dat het bereiken van een dieptepunt geen automatische garantie inhoudt voor een snel herstel. In onze ogen is er, politiek gezien, nog een ander aspect. Nogmaals, de schok was vreselijk. Dat kwam doordat het leed van onze medemensen, dankzij de visuele berichtgeving, overkwam als een klap in het gezicht. Daarbij komt nog dat dit de eerste ramp is waarbij we echt op grote schaal via draagbare telefoons met slachtoffers konden meeleven. Mensen belden vanuit de torens, terwijl ze wisten dat ze er niet meer uit konden. Een man belde zijn familie, vanuit de bij Pittsburgh neergestorte jet, om aan te kondigen dat de mannen aan boord gestemd hadden en besloten hadden te proberen de kapers te overmachtigen. Omdat de rampen zo aangrijpend waren horen we niemand opmerken dat het met de uiteindelijke tegenstanders misschien best mee zal vallen. Dat is ook niemands belang: mensen moeten gemobiliseerd worden, de president heeft steun nodig. Maar het zou best kunnen dat de Bin Laden groep het zaad van de eigen ondergang al heeft gezaaid. Deze kamikazes hebben geen moederland, in die zin dat er geen staat is die ze echt steunt. De Palestijnen juichten, maar de Palestijnen hebben een bijzonder weinig benijdenswaardige staat van dienst wat hun keuze van kampioenen betreft. De Arabische publieke opinie, opgehitst door hun regeringspropaganda, is Bin Laden gunstig gezind, maar we zagen Arabische intellectuelen al publiekelijk hun afkeer uitspreken over de terreurdaden. Het is waar dat de CIA en de Mossad er nooit in zijn geslaagd Idi Amin, Khadaffi of Saddam te elimineren. Zo zal het ook niet gemakkelijk zijn Bin Laden, als die inderdaad de schuldige is, aan te pakken. Maar is zijn organisatie echt zo machtig? Heeft hij echt zoveel steun dat hij ongestraft de Westerse wereld kan doen wankelen? Misschien is dit wel de laatste keer dat deze muis zo hard brulde. Obligatiebrokers Cantor Fitzgerald hadden 1000 mensen zitten op vier van de hoogste étages in één van de torens. CNBC bericht dat 150 à 200 mensen gered zijn. Bill Meehan, de strateeg van Cantor is daar niet bij. Zijn stukken werden gepubliceerd op thestreet.com.Ik kende Meehan niet maar ik las bijna dagelijks met veel interesse zijn uitstekende marktcommentaar. Zijn laatste bijdrage was gedateerd 10 september. Zijn visie op de markt was niet erg optimistisch. Ik herinner me vooral de titel: “It could be worse”.Inderdaad.

De realiteit overtrof de gruwelijkste fictie toen de gebeurtenissen van gisteren zich ontvouwden. Amerika beleeft een tweede Pearl Harbour, met aanvallen op symbolisch belangrijke gebouwen en ook het Pentagon en naar we net horen Camp David.De beurzen van New York zijn gesloten en de SEC bericht dat dat vandaag zo zal blijven. Chicago handelde wel, evenals veel Europese beurzen. De handel in Nederland werd gisteren onderbroken en toen weer hervat.Sterke indrukken leiden tot verwarde gedachten. Dit is geen moment om te handelen maar om na te denken. Ten eerste is dit een menselijk drama van de eerste orde. Het cynisme dat aan dit soort aanslagen ten grondslag ligt is de meest donkere kant van onze maatschappij.Ten tweede is dit een oorlogsverklaring aan de VS. Dit is een tweede Pearl Harbour. Ten derde nemen wij, als beursmedium, ook de financiële consequenties mee. Punt één en drie kunnen we meteen combineren, want het World Trade Center ligt vlak bij Wall Street en veel van onze vakgenoten werken in dat gebouw. Morgan Stanley huurt 12,5% van de oppervlakte. De torens zijn ingestort en naar wij vernemen waren er meer dan 100 passagiers aan boord van de American Airlines vlucht, één van de twee jets die een toren van het WTC ramde.Zowel in de politiek als op de beurs, is het belangrijk eerst te bedenken wie van de situatie profiteert. Dat is nog onduidelijk, maar waarschijnlijk is dat extremisten winnen en de vrede en redelijkheid verliest. Dat zien we al een tijd lang, in het Midden-Oosten, sinds de moord op premier Rabin.Wie naar aanknopingspunten zoekt, moet zich realiseren dat deze situatie niet goed is, voor wie dan ook. Alleen extremisten, die niets te verliezen hebben, wrijven zich in de handen. Zo ook degenen die hen manipuleren.Is dit een tijd om aan beurshandel te denken? The show must go on, voor de beroepshandelaren onder ons. We werken voor beleggers.Als particulieren willen we op dit moment niets met de beurs te maken hebben. Als handelaren moeten we wel. We kregen direct telefoontjes met aanbiedingen in de defensie sector. Goud steeg, olie steeg. Verkoop de luchtvaartmaatschappijen, koop videoconferentie bedrijven, veiligheidsbedrijven, short verzekeraars.Of, als u het ons toestaat, laten we een moment stil zijn en rustig blijven. Dat denkt wat gemakkelijker.

De vakantie is bijna voorbij. Een maand in Provence, onderbroken door een paar dagen hedge funds in Atlanta. Het leuke van Atlanta is dat het daar zo ongelofelijk heet en vochtig is dat het je helemaal niet spijt dat je gedurende een conferentie helemaal niet uit je hotel komt. Alle economen waren bearish in Atlanta. David Malpass, internationaal econoom van Bear Stearns, zag een lange kwakkelgang voor aandelen, gebaseerd op de te grote bedrijfsinvesteringen. John Ryding, Bear’s Fed Watcher, zag de Fed nog 100 basispunten aan rente inleveren. Daarvan hebben we er inmiddels 25 gekregen. Als Ryding gelijk krijgt, en de koersen van Amerikaanse obligaties suggereren dat, gaat het slecht genoeg met de economie om nog 75 punten te krijgen, voor het einde van dit jaar. Iedereen in Atlanta was heel vrolijk. Dat kwam omdat er een grote delegatie uit Jamaica was. Drie jaar geleden publiceerden wij een stuk in Quote dat “De Ganja Bond” heette. In Quote, een maandblad dat u moet lezen want zij zijn de enigen die dit soort stukken durven te publiceren, beschreven wij de ideale economie scriptie. Omdat de meerderheid van de Inveztor.net lezers dit stuk ongetwijfeld niet gelezen heeft, herhalen wij hier nog eens de crux van het verhaal, want anders begrijpt u nooit waarom die Jamaicaanse bankiers zo vrolijk waren. Hopelijk vergeeft u ons het feit dat wij tijdens de vakantie niet alle cijfers paraat hebben: wij handelen niet dagelijks in de Ganja Bond. U kent Jamaica. Het is een lieflijk Caribisch eiland, waar de supporters van de heren Sega en Manley, de twee plaatselijke politici, elkaar dagelijks doodschieten. Zij doen dit bij voorkeur in Trenchtown, de naam die Bob Marley, de Jamaicaanse kettingroker, ooit aan Kingston gaf. Het voornaamste exportartikel is toerisme. De Ganja bond was een gouden belegging. Wij zagen dat aankomen en rieden de economiestudenten aan hun scriptie rond dit fenomeen op te bouwen en wel als volgt. Stap één: vader heeft het toch druk, dus die merkt het vast niet dat er een extra beleggingshypotheekje op de villa van de familie wordt genomen (wij gingen er van uit dat ons stuk voornamelijk gelezen zou worden door studenten die meer dan gemiddeld gezegend waren met ouders die een beetje goed woonden, dan is zo’n miljoentje niets, ook niet in dollars.) Vervolgens kocht de student de Jamaicaanse staatsobligatie die toen, als wij het ons goed herinneren, een rendement van 20% opleverde. Dit was echter het gemakkelijkste gedeelte. Lees door! Toen kwam het zware werk. De toeristische industrie in de gaten houden. Hiervoor hadden wij een even eenvoudige als doeltreffende methode ontwikkelt. Reserveer een kamer in het drukste hotel in Montego Bay. Kingston is niet leuk, met al die schietpartijen. Neem iedere avond voor zonsondergang plaats in de bar en bestel een cocktail. Als de bar snel volloopt gaat het goed met het toerisme en zijn we weer een dag verder. Vergeet niet, zo drukten wij onze jonge lezers op het hart, de ouders tijdens de Nederlandse winter een retourticket te sturen en ze vooral zelf af te halen op het vliegveld. Ouders zijn daar dol op. Wel, het goede nieuws op deze conferentie was dat deze strategie geweldig heeft gewerkt. De rente is hard gezakt in Jamaica, het toerisme gaat goed en de dollar is gestegen. Ondernemende Quote-lezers, economiestudenten, hypotheeknemers, profiteer ervan, maak nu snel die scriptie af en los pa’s hypotheek af. De paar ton dollars die over zijn komen leuk van pas bij de tweede stap in beleggersland. De Ganja bond bleek een gouden greep. Jamaicaanse bankiers zijn dus vrolijk. Zij kopen hun eigen staatsleningen die door Bear en andere Amerikaanse zakenbanken worden uitgegeven en verdienen een keurige boterham met het handelen in dit papier. Omdat wij geen last van jet lag wilden krijgen gingen wij iedere avond om halftien naar bed. De Jamaicaanse bankiers, een stel bijzonder vrolijke jongens, namen alleen een douche, na een nachtje clubben, en dronken de volgende ochtend verdacht veel koffie. Les voor beleggers: op de rand van de afgrond groeien de mooiste bloemen. De huidige afgrond heet Argentinië. Het gaat daar niet goed, maar de Argentijnen proberen er wat aan te doen. Larry Lindsay en Paul O’Neill, die president Bush adviseren inzake economische zaken als respectievelijk adviseur en minister van financiën, vinden dat Argentinië de ellende zelf opzoekt en leuk vindt. Ze adviseren dat de VS het land maar moeten laten stikken. Dat is nieuw, een visie die een beeld oproept van Ayn Rand, de Amerikaanse priesteres van Nietscheaans laissez-faire. Het is een opinie die haaks staat op het beleid van de regering-Clinton, die dit soort rampen liever wilde voorkomen.
Het is niet altijd slecht toeven geweest in Argentinië. Argentinië was vroeger wat we nu een G 7 land zouden noemen. Het was aan het begin van de vorige eeuw een rijke vluchtplaats voor Europeanen die hun handen uit de mouwen wilden steken. Na de oorlog werd het een vluchtplaats voor bepaalde Europeanen die eigenlijk liever alleen hun rechterhand uit de mouw wilden steken en sinds Peron is het er een corporatistische puinhoop met een vastgelopen economie, een corrupte en bureaucratische staat en een voorkeur voor plastische chirurgie en psychoanalyse, twee disciplines waarin de inwoners van Buenos Aires uitblinken, de derde, en daarin zijn ze wereldkampioen, is de tango.
Wanneer het echt moeilijk wordt maken ze oorlog met Engeland en als dat niet goed gaat omdat die gemene Engelsen terugschieten, kidnappen ze politieke tegenstanders en martelen die arme mensen, die natuurlijk niet terugschieten, dood. Dat laten ze doen door militairen. Je weet nooit, misschien hebben die politieke tegenstanders toch ergens een geheim wapen verstopt, je weet nooit, dus daar moet je op bedacht zijn.
Een complex volk, die Argentijnen. Vandaar dus die voorliefde voor psychoanalyse. Gelukkig kennen wij Nederlanders dit land tegenwoordig maximaal. Er wordt echter nauwelijks aandacht aan beleggingen aldaar besteed. Misschien komt dat doordat het land op het punt staat te devalueren en wel op zo’n manier dat het, als het een beetje verkeerd gaat, de hele wereld meesleept in de diepe afgrond van deflatie.
Zover is het nog niet, althans niet vandaag en voor de zeer sportieve beleggers onder ons willen wij graag onze enige Argentijnse belegging in herinnering brengen. Wij bedoelen de enigszins illiquide, obscure maar toch interessante IMPSA bond, destijds in de Modelportefeuille. We hadden hem nooit weg moeten doen, maar de koers staat nu wat lager dus laten we weer eens kijken. IMPSA is een Argentijns industrieel bedrijf. Er staat een obligatie uit van in totaal 137miljoen dollar, een kleine lening dus. De coupon is 9,25% en de rente wordt twee keer per jaar uitbetaald. Tot nu toe is dat gebeurd. IMPSA maakt auto onderdelen en elektriciteitsfabrieken. Het bedrijf exporteert, minder dan 20% van de omzet wordt in Argentinië behaald, dus een valutacrisis is niet persé een ramp. Als die valutacrisis afgewend wordt is dat natuurlijk nog beter. Wij komen op deze obligatie terug omdat we er zelf wat van hebben en omdat het een interessant geval is. Eind mei loopt de obligatie namelijk af. Voordat lezers nu enthousiast hun bank bellen om dit papier te kopen, omdat ze denken dat dit een ongelofelijke jackpot wordt, met dat rendement van 18% plus nog eens terugbetaling à 100% van papier dat nu 50% à 55% noteert, moeten ze zich realiseren dat een herfinanciering waarschijnlijker is dan aflossing. Zo’n herfinanciering is voordeliger voor het bedrijf zelf en de condities zullen ongetwijfeld interessant zijn. Iets voor echte speculanten dus. Wie nu teleurgesteld wil afhaken omdat wat even op een Gouden Berg leek nu een koperen knoop lijkt, moet nog even wachten. Goud komt soms in kleine brokjes. We hebben net nog een Argentijnse obligatie gekocht. Het is een emissie van kabel tv bedrijf Multicanal, nummer twee in Argentinië. Het bedrag voor de aflossing, 125 miljoen dollar, is al door het bedrijf in een escrow-account gestort, met als enige conditie de verkoop van een 4% belang in DirecTV Latin America. Vervolgens biedt het bedrijf aan de lening terug te kopen à 93%. De huidige prijs ligt rond de 86%. Dat lijkt niets, maar als het lukt is 7% in een maand toch een aardig jaarrendement. De obligatie loopt af in februari volgend jaar. Als de terugkoopt doorgaat is het een prachtrendement. Gaat die niet door, dan bestaan er nog twee mogelijkheden: aflossing in februari 2002, ook gunstig, of moeilijkheden met terugbetaling van een andere lening van 150 miljoen dollar van een pool Amerikaanse en Europese banken. Dat zou vervelend voor ons zijn, als bezitters van de obligatie, maar nog vervelender voor de bankiers. Als deze lening niet geherfinancierd wordt komen ook de andere leningen van Multicanal in de problemen. In dat geval hebben we het over een bedrag van 850 miljoen dollar, dat Multicanal nog schuldig is. De bankiers hebben dan een probleem. Een probleem van 850 miljoen dollar plus 150 miljoen dollar. Op de cent af een miljardenprobleem dus.

De heer Henk Wijnalda stelde Michael Kraland de volgende vraag:Geachte heer Kraland,Mag ik uw mening betreffende het aandeel JDS Uniphase?U kocht het aandeel in het verleden op 58,50 dollar. Nu staat het aandeel onder de 10 dollar. De reden dat ik uw mening vraag is dat ik namelijk van plan ben om deze aandelen aan te schaffen.Mocht het sentiment op de beurzen aantrekken, dan verwacht ik dat dit soort aandelen het eerst zullen stijgen.Met vriendelijke groet, H.WijnaldaAntwoord Michael Kraland:Geachte heer Wijnalda,Ik denk dat de overvloed aan vezelcapaciteit nog een tijdje zal duren. Inmiddels kwam JDSU met een enorme afboeking van goodwill en zeer slechte resultaten. Ik heb eerder het gevoel dat er nog steeds veel mensen optimistisch blijven over deze sector en zitten te wachten tot die terugkomt.Het lijkt me daarom waarschijnlijker dat andere sectoren eerder terugkomen. Dat zien we nu al. Value-aandelen van bedrijven die al eerder door een bear-markt gingen, ik noem namen zoals Hasbro, Office Depot en Waste Management die ik recent heb aangeschaft in mijn fonds, doen het nu al een stuk beter.Ook kleinere bedrijven, die ook eerder achterbleven, doen het nu goed. Kijkt u eens naar truckersbedrijf Arkansas Best, en naar Encompass en Rescare in de Modelportefeuille.Ik ben bang dat de sector van JDSU, Corning en Nortel door een diep dal moet. Wanneer iedereen de hoop opgeeft is het meestal tijd om te kopen. Gezien de grote belangstelling voor technologie is het misschien raadzaam nog even te wachten. Groeten,Michael Kraland

Gisteren kregen wij bezoek van een Nederlandse vermogensbeheerder, een keurige, zeer ervaren man. Omdat wij in het buitenland zitten en altijd het gevoel dat wij maar half doorhebben wat er allemaal in Nederland speelt, vroegen wij wat onze gast van Buhrmann dacht. Afblijven, zei onze zegsman, die toch niet de indruk maakte een extremist te zijn in dit soort zaken.Wij vroegen waarom. Niet dat wij nou helemaal gek zijn, de daling van Buhrmann van boven de dertig tot onder de tien (nu 10,24 euro) was ons niet ontgaan. Integendeel, dat was juist de reden voor onze vraag. “Geen enkel instituut heeft er nog vertrouwen in. Ze zijn er allemaal uit.”Wij keken nog eens naar de chart van Buhrmann en inderdaad, in tien jaar is de waarde van het aandeel alleen maar gezakt. Vanochtend kregen wij een bericht van Hans van den Berg, Inveztor.net-lid. Dit bericht, overvloedig uitgedost met uitroeptekens, luidde als volgt (wij reproduceren letterlijk, dans son jus):Buhrmann : Op een 10 jaar low!!!!!!Van 30 naar 20 naar 10 in een paar maanden!K/W extreem laag , Intrinsieke waarde rond 15 Eur. Dit bedrijf maakt gewoon winst hoor.Dit zal waarschijnlijk ook wel de beste koopgelegenheid zijn in 10 jaar .Simpel zo’n analyse, ik hoef daar geen zware verhalen bij te vertellen. Niemand wil Buhrmann, goed zo! Lekker contrair! Heerlijk! Er is weinig tegen het betoog van de heer Van den Berg in te brengen. Ten eerste brengt hij hoofdzakelijk feiten, al zijn die dan in uitroeptekens verpakt. Ten tweede denken wij er eigenlijk net zo over. Buhrmann heeft beschermingsconstructies. Er kunnen bij gevaar direct aandelen zonder stemrecht worden uitgegeven. Dat moet ook wel, want anders is het veel moeilijker die koers zo laag te krijgen en te houden.Na twaalf jaar onderhandelen werd vorige week bekend dat de uniforme Europese overnameregels er niet zouden komen. Die werden tegengehouden door de Duitsers, die het niet leuk vinden wanneer buitenlanders hun bedrijven opkopen, herorganiseren en rendabeler maken. Die Duitsers zijn niet gek. Als je bedrijven reorganiseert en rendabeler maakt komt er meer winst uit. Die winst, dat is het probleem, moet weer belegd worden. Dat schept weer werk en iedereen weet dat als je werk hebt je niet met vakantie kunt. En het is juli! Dat is het moment waarop al die mensen hun Reinheitsgebotbauchen in het Mittelmeer willen afspühlen. Maar we dwalen af.Beschermingsconstructies, onze nationale trots! Weet u door wie die in het leven zijn geroepen? Door de headhunters. Dat is gemakkelijk te bewijzen.Nederland is een klein land. Er is een klein aantal topmanagers, die elkaar bijna allemaal kennen. Er is een klein aantal headhunters die elkaar helemaal allemaal kennen. Die headhunters worden even goed betaald als de topmanagers. Waarom, zult u zich afvragen. Zo’n man hoeft toch alleen maar een zakagenda, een telefonino, een research assistente die veel eenvoudigere research doet dan de meest gelimiteerde medewerker van het TNO en een secretaresse te runnen?Nou, daarom bent u zichzelf en niet een headhunter in een smaakvol pak met een smaakvol kantoor, een smaakvolle research-assistente die geen echte research doet maar wat adresjes en cv ’s schift, plus een secretaresse die secretaresse is omdat ze het werk van de research-assistente niet aankan -en krijgt u geen topsalaris voor het runnen van het equivalent van een sigarenwinkel voor hoger personeel want u snapt er absoluut niets van.Daarom hebben headhunters tegenwoordig een MBA. Zonder MBA kun je de eventuele brokken die die twee dames op de werkvloer gaan maken immers niet overzien, laat staan een nieuw product lanceren. Want u weet dat headhunters tegenwoordig beursgenoteerd zijn? Dat wist u niet? Laten we dan eens kijken.Wij kennen iemand die de hele categorie constant short zit, we dwalen nu wel af, maar we worden zelf nieuwsgierig: even de Bloomberg aan. Wat zien wij? Korn Ferry. Helemaal in elkaar gestampt, van 40 dollar naar 15 dollar, in ieder geval nog beter dan Randstad, zult u zeggen. Onze Bloomberg vergelijkt, ironisch en geheel automatisch Korn Ferry met Manpower. Korn Ferry kost minder dan één keer de omzet, 20 keer de winst, ook na de klap, en je vraagt je af wat headhunters nou in godsnaam op de beurs doen.Met Buhrmann vraag je je dat ook af. Dat komt door die beschermingsconstructies.Waarom willen die headhunters nou die beschermingsconstructies, in Nederland? Omdat er zo weinig goed management is. Dat wisten we al, horen we onze lezers al joelen. Het ene na het andere bedrijf wordt in elkaar gemanaged en nergens vind je zoveel buitenlandse managers als bij ons. Terwijl wij toch een dichtbevolkt land zijn met maar weinig grote bedrijven!De headhunters zorgen ervoor dat die slechte managers wat langer kunnen blijven zitten. In een vrije markt zouden die jongens er bij bosjes uit worden gedonderd na slechte resultaten, maar in Nederland blijven we dan heel kalm. Er zijn immers beschermingsconstructies? Maken we er vijf jaar lang een puinhoop van en krijgen we dan een bod voor één van de divisies dat hoger ligt dan de beurswaarde van het hele bedrijf, wat doen we dan?Weigeren natuurlijk. Baggeroorlog ontketenen. Snel in het geniep een fusie met een andere zwakke broeder, tegen de wil van de institutionele beleggers, die toch echt niet de lastigste zijn in ons land, want ook daar geldt dat ons ons kent.Als Nederlandse managers die beschermingsconstructies niet hadden, werd het een zootje. Die arme headhunters zouden dan niet meer uit hun kleine reservoir kunnen putten. Dat zou leeg raken. Einde plaatselijke koppensnellers, buitenlandse kantoren nemen de zaak over.Wij weten zeker dat het daardoor komt.Hoe kan het anders dat Buhrmann nog maar vijf keer de winst kost terwijl het het grootste kantoorartikelenbedrijf ter wereld is? Omdat het management niet geweldig is -tenzij je de koersgrafiek ondersteboven houdt- maar omdat iedereen weet dat ze rustig kunnen blijven zitten.Wij moesten hieraan denken toen wij, om de hoek in de rue St Honoré, Michel tegenkwamen. Michel werkt in één van de mooiste kantoren van Parijs, midden op de Place Vendôme. Op de gevel staat, heel discreet, de naam van een ongelofelijke Amerikaanse boef, die in een pandjesjas met een hoge hoed op de beurs van New York onveilig maakte aan het eind van de vorige eeuw. Michel vertelde dat hij al acht maanden niets had gedaan. Niets, geen overname, geen fusie. Nada.Dat zou toch niet mogelijk moeten zijn, wanneer het grootste kantoorartikelenbedrijf ter wereld voor een uitverkoopprijs aan de beurs staat? Michel is een zakenbankier. Zakenbankiers verdienen veel geld -behalve wanneer ze niets doen, dan kosten ze veel geld. Zakenbankiers werken als volgt. Ze concurreren meedogenloos om een bedrijf allemaal andere bedrijven te laten overnemen, tot dat bedrijf onder de aldus gecreëerde ellende bezwijkt. Dan wordt een reddingsoperatie in werking gesteld en helpen de zakenbankiers de nieuwe directie al dat puin weer te verkopen.Nu begrijpt u ook waarom de concurrentie onder die zakenbankiers zo meedogenloos is. Je moet mensen natuurlijk een fortuin betalen om dit soort onzinnige dingen te doen. Vervolgens moet je ze aan het werk houden, want anders ruïneren ze de bank omdat ze zo duur zijn. U ziet, dat is het leuke van zo’n weekend, je leest nog eens wat en opeens worden allerlei dingen duidelijk.U denkt toch niet dat Buhrmann aan de aandacht van de zakenbankiers was ontsnapt? Horen wij daar iemand zeggen dat in het buitenland niemand Buhrmann kent? Wat is dat nou voor nonsens! Natuurlijk zijn ze niet bekend bij het publiek. Office Depot is natuurlijk veel bekender, maar wat doet dat ertoe? Buhrmann heeft een boel bedrijven overgenomen. Dat is allemaal gebeurd om die zakenbankiers aan het werk te houden. Die zakenbankiers hebben allemaal Palm Pilots, Visors of Pocket PC’s, waarin Buhrmann staat. Niet gewoon, maar met stip.Want Buhrmann kan niet overgenomen worden dankzij de typisch Nederlandse onzinnige aandeelhoudersvijandige beschermingsconstructies. Maar ze kunnen wel weer een rondje gaan herstructureren met de zakenbankiers en de headhunters inschakelen om wat brogue-dragers en berijders van Zweedse labrador-ambulances te vervangen.Ondertussen weten we wel dat een andere buitenlandse ondernemer met interesse de koersval heeft gevolgd. Hij heeft de meerderheid van zijn aandelen in zijn eigen kantoorgroothandel verkocht aan een groot conglomeraat dat veel ervaring heeft met beschermingsconstructies. Dat was dan ook de eerste vraag toen hij zijn eerste lijntje Buhrmann kocht. Hoe zit het met die beschermingsconstructies?Want een aandeel waar alle instituten uit zijn, daar kunnen weer wat instituten in, zeker als het een wereldmarktleider is in een geatomiseerde industrie, voor vijf keer de winst en 0,14 keer de omzet.

Hoed u voor modes. Analistje pesten is in de mode. Wij hebben hier wel eens aan meegedaan maar nu het zo modieus is om te pas en te onpas te zeggen -en te schrijven- dat analisten waardeloos zijn (behalve voor hun familie en als consument) wordt het interessant om de medaille van de andere kant te bekijken.Wij zijn het volledig eens met de constatering dat, door de bank genomen, de functie van financieel analist zwaar gedevalueerd is door de commerciële belangen van hun werkgevers -de banken en brokers. Dat komt doordat er niet voor analyse betaald wordt, maar een goede analist kost wel geld. Op een dag had iemand, hij is anoniem gebleven, het briljante idee analisten voortaan maar te gebruiken voor wat wél geld opleverde: investment banking, presentaties aan klanten om emissies in de wacht te slepen en ander advieswerk. Vergeet niet: “Wall Street is in the marketing business, not in the business of markets”.Het is dan ook al tijden zo dat wij analyses hoofdzakelijk gebruiken voor het beschrijvende gedeelte, het oordeel zien we daarna wel, daarvoor moet je je huiswerk doen. Een professional die in het openbaar durft te klagen dat zijn zakkende aandeel tien strong buys had, wordt niet eens meer uitgelachen maar is eigenlijk al werkloos.Toch zijn er wat effectenhuizen in ons land die hun best doen een onafhankelijke visie te tonen. We horen graag van mensen die onafhankelijke research schrijven, daar zien we nooit genoeg van. Voor wie de handschoen op wil pakken: kraland@trinitycapitalpartners.com. Mail of bel ons. De dalende trend in onafhankelijkheid bij financiële analisten leidt ook tot onverwachte gevolgen. Zo misten wij, eind juni, een verkoopaanbeveling (ooit door een lumineuze intellectueel onder onze lezers als negatief koopadvies betiteld) van de hand van de heren Tailleur en Vos, werkzaam bij Rabo Securities. Dat was nou een uitstekend stuk. Het betrof SNT (Modelportefeuille tot gisteren, idem in de Polderportefeuille, nu eruit). Nu waren er al twee analisten bij Rabo die we graag lazen, Michel Aupers, die we al eerder noemden, en offshore specialist Peter Los. Wij spraken over SNT met Erik Vos, wiens werk we voortaan ook gaan volgen.We noemen Vos, omdat ten eerste goede verkoopadviezen te zeldzaam zijn, maar ten tweede omdat dit team werk verrichte zoals wij het graag ontvangen. Graafwerk. Gezond verstand. Duidelijke conclusies. Op 20 juni publiceerden Tailleur en Vos een stuk over SNT getiteld Losing momentum: sell. SNT kostte toen nog 22,30 euro, hun koersdoel was 18 euro. Dat werd snel gehaald, want SNT kwam met een winstwaarschuwing, hopelijk mogen we die zo noemen, op 5 juli. Het aandeel kelderde. SNT protesteerde bij Euronext over koersmanipulatie omdat het aandeel in elkaar werd geramd.Tailleur en Vos kregen dus snel gelijk. Kort nadat SNT wat overnames bekend maakte, van KPN-callcenters en van onderdelen van Atos Origin in Frankrijk, kwamen de heren met een nieuw verkoopadvies met een doel van 15 euro. We staan vandaag rond de 12 euro, na een daling van 10% voor de dag.Wie het stuk van Tailleur en Vos leest heeft absoluut geen zin meer in een aandeel SNT, tenzij het flink onder de 10 euro duikt. Wij herinneren ons nog hoe wij, nog niet zo lang geleden, vrolijk koutend met analist Hans Pluijgers (toen nog Kempen, nu Insinger) en Tobias Walraven van SNT lunchten in Parijs. SNT, zo was toen onze indruk, zat in een sterk groeiende markt, mikte op een leidende positie, groeide gezond, deed dynamische overnames en was dus de prijs, 18 keer de winst, best waard. Nee, zeiden Tailleur en Vos. SNT stelt de zaken overdreven mooi voor. De markt voor CRM (Customer Relationship Management, daarbij komen die callcenters van SNT goed te pas) doet het minder goed dan voorheen, in die zin dat de klanten minder aan outsourcing doen om het contact met hun eigen klanten niet te verliezen.Wanneer ze dat wel doen, geven ze het eenvoudigere werk uit handen, niet het contact met grotere toegevoegde waarde. Dat was precies het omgekeerde van wat SNT ons vertelde. Vos legde ons uit hoe hij daar via wat eenvoudig veldwerk achter was gekomen. Gewoon wat grote klanten van de klantenlijst van SNT gebeld. Toen de respons zo negatief leek, werd 70% van de lijst gebeld. Daaruit kwam naar voren dat het vaak recent gevestigde buitenlandse bedrijven zijn die SNT inschakelen, terwijl de trend bij de gevestigde partijen is om juist SNT wat minder te gebruiken. Ook het enthousiasme over de geleverde diensten viel wat tegen, hoorden wij. Vos schrijft dat 75% van de klanten die het afgelopen jaar weggingen dat deden omdat de dienstverlening achterbleef bij de verwachtingen.SNT verdedigde zich door het voornoemde protest en door nieuws te melden: de overname. Tailleur en Vos kwamen kort daarop met een analyse van die uitbreiding: hun oordeel was wederom negatief. Beide heren klaagden in hun advies van 18 juli dat we voor ons hebben liggen, over gebrek aan financiële details bij een uitbreiding van het aantal aandelen met maar liefst 200% en waarschuwen dat er een groot pakket aandelen van de kant van de overgenomen bedrijven boven de markt hangt. Ook de prijs die betaald werd wordt hoog bevonden en er wordt, hoewel er onvoldoende gegevens beschikbaar zijn, gevreesd voor flinke verwatering van de winst.Wij zagen de afgelopen dagen Fortis en Kempen met koopadviezen komen. Ook die lezen we graag, maar we houden in gedachten dat beide banken de IPO van SNT begeleidden. Met succes overigens, want SNT was de IPO van het jaar. Jammer, deze teleurstelling, maar een pluim voor Vos c.s. Wij hopen dat zij niet snel hun streken zullen verliezen.De aanbeveling van Tailleur en Vos was gewoon geld waard. Veel geld. Het is met analisten net zoals met andere mensen in het bedrijfsleven. De goeden verdienen zelden wat ze waard zijn, de middelmatigen en de sukkels zijn altijd veel en veel te duur.

Is het aanvaardbaar om drie keer over Wiggins te schrijven? Voor de 99% van de lezers voor wie dit aandeel worst zal zijn kunnen wij ons deze vraag als rethorisch voorstellen karakteriseren. Voor onze arme medeaandeelhouders ligt dat anders. Wij laten u niet links liggen, wij gaan door.Wiggins staat vandaag een dikke 5% in de plus. Het Tsjechische nieuws heeft effect gehad. Het volume stijgt. Dat is interessant want als het Tsjechische nieuws met £279 miljoen dit effect al heeft, wat gaat er dan gebeuren wanneer openbaar wordt gemaakt wat de vliegveld deal bij Dubai wordt?Wij blijven van mening dat, gezien de waarde van de activa en de redelijkerwijs te verwachten stroom goed nieuws, zoals beschreven in onze vorige twee stukken (Wiggins en wetens I en Wiggins en wetens II) de prijs van Wiggins bescheiden is vergeleken met de waarde van de activa.