Gisteren zakte de Nasdaq 6.3% en de S&P en Dow ieder meer dan 4%. De dag begon al slecht in Japan, waar president Mori dit weekeinde niet aftrad, zoals gehoopt door veel waarnemers. De stuurloosheid van Japan is een negatieve factor voor de markt. Ericsson kwam vervolgens met een winstwaarschuwing en zakte 20%. De daling op Nasdaq was breed, 20 zakkende aandelen voor één stijgend aandeel. Hetzelfde was het geval in New York, waar de verhouding 10 :1 was. Wat kunnen beleggers nu doen? Ten eerste is cash nu koning. Hetzelfde geldt voor kortlopende staatsobligaties. Wij verwachten niet dat Europa gespaard zal worden: dat was toch al niet het geval wat de technologie betrof. Er is nog geen sprake van een crash in niet-technologie aandelen maar de angst dat er besmetting, toch al een woord met een lugubere eigentijdse klank, zal plaatsvinden is minder onwaarschijnlijk dan voorheen. De Nasdaq kan nu richting 1500. Onervaren beleggers kunnen in zo’n periode beter schuilen, de meer ervaren traders weten dat er altijd gelegenheden komen om een slag te slaan, want op een gegeven ogenblik komen tegenkrachten los. Gisteren werden die, wanneer ze kwamen, direct neergesabeld. Wij verwachten in de komende dagen enerzijds meer zwakte bij de duurdere aandelen, denk aan General Electric, een belangrijke Dow-component en anderzijds de typische verrassingen en onverwachte reacties die dit soort verschuivingen te weeg brengen. Wij verwachten ook een herbezinning, in de conservatieve zin, van beleggers op hun opties. Dat geldt voor beleggers in de VS, die hun winsten zien verdampen, maar natuurlijk ook voor Nederlandse beleggers die, voor het eerst, te maken krijgen met een nieuw financieel stelsel.

In een artikel, getiteld “WOL en
Newconomy: iconen uit een ver verleden” vandaag op deze site, lezen wij het
volgende: “Een jaar geleden. Het kon niet op. Heel Nederland liep met
dollartekens in de ogen.”
 
Dat is niet helemaal juist. Het zou leuk zijn als wij hierbij zouden kunnen
terugvallen op dat hoogtepunt van de Franse exportliteratuur, Astérix. Wij
zouden kunnen stellen dat er in Nederland nog één kleine bende gekken was die
hier weerstand aan bood, te weten Inveztor.net.
 
De schrijver van het artikel in kwestie doet het voorkomen alsof Eduard
Bomhoff de enige was die het toen heersende gebrek aan beleggingsperspectief aan
de kaak stelde. Niets dan goeds overigens over deze man, die helaas niet op deze
site schrijft. De eerlijkheid gebiedt ons echter hier in herinnering te brengen
dat deze site toentertijd unaniem was. Wij herinneren ons een stuk van Van
Zeijl, over Newconomy, dat zo bullish was dat wij een
protestschrijven ontvingen van Maurice de Hond.
 
Wij hebben, op zondagochtend, helaas nog niet de beschikking over alle
stukken die we toen geplaatst hebben, maar wij herinneren ons scepsis van Onno,
gezond verstand van Van Dongen en een waarschuwende vinger van Koelewijn. Let
wel, we hebben het over een jaar geleden en, op de masseuse en een paar
oprichters na, hebben wij nu het voltallige uit die tijd ten tonele
gevoerd.
 
Over onze eigen bijdrage kunnen wij kort zijn. Wij herinneren ons slechts
ons beleggingsadvies inzake World Online (over Newconomy hebben
wij niets geschreven). Dat advies was, uiteraard geschreven voor de emissie, ons
enige baisse advies (ook een fout, we hadden dat vaker moeten doen). Wij rieden
beleggers toen namelijk aan geheel alleen de strijd aan de binden met
ABN-Amro en Goldman en het aandeel te
shorten.
 
Rest ons de vergelijking met Astérix. Het is leuk dat Inveztor.net destijds niet mee
gezongen heeft met de wolven. Helaas, de werkelijkheid is iets meer
complex.
 
Niet alleen was Bomhoff niet de enige die een waarschuwende vinger opstak,
Inveztor.net was, gelukkig, niet de enige andere. Wij herinneren ons nog goed
verschillende artikelen in NRC Handelsblad en het Financiëele Dagblad van
gelijke strekking. Er heerst dus meer gezond verstand dan de auteur
suggereert.
 
Michael Kraland
 

De Nasdaq is, na de val van gisteren, 55% gezakt vergeleken met een jaar geleden. Tot nu toe is dat pas één keer gebeurd, in 1974, toen de Nasdaq ook meer dan 50% zakte. Er werd toen snel een bodem gevormd en de Nasdaq steeg vervolgens 55%. Het is altijd goed de werkelijke betekenis van deze percentages goed voor ogen te houden. Wie 50% zakt is de helft kwijt. Wie vervolgens 50% stijgt staat nog steeds 25% in de min. De vorige keer dat er zoiets vervelends gebeurde was met de S&P, in 1938. De index steeg vervolgens eveneens. De Dow is het afgelopen jaar niet gezakt, maar licht gestegen en de S&P is ruim 10% gezakt. Na de crisis van 1929 zakte de Dow ook 50%. Het vervelende was dat dat niet het einde van de ellende was, de daling ging gewoon door en kwam pas in 1932 tot stilstand. Kortom, wie van plan was de dagelijkse werkkring vaarwel te zeggen om daytrader te worden zouden we aanraden nog even te wachten. Belegggingshypotheekverstrekkers met een contrarian inslag zullen nu ongetwijfeld stellen dat we aan de vooravond van een beter instapmoment staan dan een jaar geleden. Ongetwijfeld hebben zij gelijk, maar ook in deze materie zouden wij nu, net zoals altijd, voorzichtigheid betrachten. Koop geen aandelen op krediet, er kan nog een trein komen.

-Dit stuk is opgedragen aan Willem Middelkoop-Iedere luchtbel, financieel natuurlijk, heeft zo haar eigen smaak. We bedoelen, de ene keer nemen de excessen deze vorm aan, dan weer gene.In de jaren vijftig vierden mensen feest door fabrieken te bouwen, iets dat nu enigszins ongeloofwaardig overkomt, maar waarom niet? Tulpenbollen wel?In de jaren tachtig was het onroerend goed, niet zomaar onroerend goed, nee, het moesten kantoorpanden zijn. Op de één of andere manier hadden de mensen elkaar er van overtuigd dat de behoefte aan het neerzetten van eindeloze rijen tiepmiepen een brug tussen de volkeren zou slaan en kon leiden tot een hoop ROI (return on investment).Toen kwamen de jaren negentig en daarmee het piefjestijdperk dat culmineerde in de internetluchtbel. Hoewel een paar kapotte dotcoms een robuuste economie niet horen te deren, is het heel wat anders wanneer Cisco, in brede kringen beschouwd als het best gemanagede bedrijf ter wereld, vijf procent van de werknemers ontslaat. Dat is dus toch iets meer dan een voorraadcorrectie.In een interessant artikel in de Financial Times van 1 februari jongstleden getiteld, Ancient truths and the New Economy, geeft de bij zakenbank Morgan Stanley (MDW, $63.25, Modelportefeuile)werkzame econoom Stephen Roach aan waar het precies aan schort, deze keer.In het derde kwartaal van 2000 bedroeg de post aan bedrijfsinvesteringen in de VS 13.9% van het bruto nationaal produkt, vergelijkbaar met de top van vorige zeepbellen. Roach haalt aan dat er natuurlijk voor elke vorm van exces in de echte economie, er ook een vergelijkbaar exces in de financiële wereld plaats vindt. Die excessen zijn gemakkelijk aan te wijzen. De waarderingen van de opkomende dotcoms zijn bekend, die zijn inmiddels of verdwenen, of, op een enkele uitzondering na, 90% van hun waarde kwijt, inclusief Yahoo!, de blue-chip van de sector.Volgens de vakorganisatie Venture Economics werd in de VS in 1999 en 2000 meer dan 65 miljard dollar aan risicokapitaal geïnvesteerd. In 1998 was het record 29 miljard dollar. In 2000 werd voor 155 miljard dollar aan telco schuldpapier gecreëerd. Dat was 85% meer dan in 1998. Van de week woonden we een presentatie bij van Roach. Een kernpunt was zijn waarneming van de sterke discrepantie tussen de negatieve spaarquote en de uitgaven van de consumenten. Roach schat dat het rijkdomseffect de afgelopen vijf jaar 1% per jaar aan het uitgaventotaal heeft bijgedragen. Nu de consument niet meer kan rekenen op stijgende aandelenprijzen zal hij weer echt moeten gaan sparen. Dan zou de spaarquote wel eens terug kunnen keren van -0.8% nu naar een normale, positieve 8.5%. Dat was namelijk het niveau van voor de huidige bullmarkt, in 1994.Wie graag over catastrofale scenario’s nadenkt, moet deze cijfers eens op zich in laten werken. Wij garanderen het resultaat.De reden waarom we zelf geen pessimisten worden -ook dit gaat voorbij, denken wij – heeft meer te maken met het grote verschil in reactiviteit tussen de VS en Japan. Wij denken dat de huidige excessen snel weggewerkt zullen worden. Pijnloos weggewerkt? Nee. Snel weggewerkt? Ja.Daarom lijkt het ons onwaarschijnlijk dat we in een L-scenario terecht zullen komen. (zie ook: Daar is de tweede trein: V, U, L, of I?) Wij houden het op een U en wensen U dan ook een prettig weekend.

We denken niet aan een herhaling van 1929 en we denken ook niet aan een Japan-scenario. Anderen denken daar wel aan. Je hoeft maar CNBC aan te zetten of in de Inveztor.net-forums te kijken. Ook de zeer sterke score van de artikelen van Willem Middelkoop, op deze site, wijzen op grote belangstelling voor het doemscenario of een herhaling, maar nu voor een breder publiek van het economische equivalent van een Jappenkamp.Hoe sterk deze onderwerpen in de belangstelling staan is af te meten aan het taalgebruik, altijd een goede graadmeter van de heersende opinie. Wij hadden, al maandenlang, een nieuwe uitdrukking, de zogenaamde “V-shaped recovery”. Voor de niet ingewijden in de nieuwe alfabetsoep, de V duidt op een snel herstel van de markt. Wat ons betreft – en zonder dat wij het hem gevraagd hebben weten wij zeker dat wij ook voor Middelkoop spreken- staat die V voor Vergeet Dat Maar.De markt rekent, tenzij wij moeten zeggen “rekende”, sinds kort op een U-scenario. Dat duurt wat langer. Sinds kort heeft ook het L-scenario haar intrede gedaan. Dat is het Japanse traject, nu al voor het tweede decennium in recessie. Dit komt ook overeen met het 1929 scenario.Indien u nu, uzelf afvragend waarom u ooit ja hebt gezegd tegen de idioot die u een tweede beleggingshypotheek aanpraatte, een bijzonder onaangenaam gevoel in de maagstreek krijgt, stellen wij u graag gerust. Inderdaad, gelukkig is er nog zoiets als Inveztor.net.NL. Het kan namelijk nog erger.Herinnert u zich Rusland? Wij helaas wel. Daarvoor bestaat ook een uitdrukking, het I-scenario.Vandaag test de Nasdaq voor de tweede keer het meest recente laagtepunt, komt er slecht nieuws van Intel, weinig opbeurend nieuws van het macrofront en blijken er toch nog tech-aandelen te bestaan die nog geen winstwaarschuwing hadden afgegeven. Vandaar deze overpeinzing.Voordat u echter, na het zorgvuldig aantrekken van de knoop rond u nek, ook achteloos het krukje waar u op staat wegstopt, willen wij u graag wijzen ophet bestaan van zulke uitdrukkingen als “verkoopclimax” en “paniek”.Dat zijn relatief prettige situaties. Het einde komt dan immers steeds dichterbij. Bovendien is het bijna 20 maart. Op die dag gaat de heer Groenspaan ons zeggen wat hij gaat doen. U moet er dan wel rekening mee houden dat iedere in alle redelijkheid denkbare maatregel of uitdrukking al in de koersen verdisconteerd is.Zelfdoding door ophanging raden wij u overigens beslist af, ook al kunnen de meningen van de columnisten op deze site uiteenlopen. Zoiets heeft namelijk alleen effect tijdens een bullmarkt.

In Lof der Dufheid nemen we beleggingen op de korrel die alles behalve opwindend lijken. Van Deep Value tot Busted Convertibles, geduld is een schone zaak. Analyse is dat ook.

Wie Inveztor.net.NL goed kent vreest al het ergste, maar we hebben het in de kop van dit artikel gewoon weer over een ondergewaardeerd aandeel en niet over interne organisatorische beslommeringen bij ons jonge, dynamische bedrijf. Res-Care, (RSCR, $ 5.25)is een instelling in de gezondheidszorg waar 29000mensen werken.Res-Care is gespecialiseerd in geestelijke gezondheidszorg en in jeugdzorg. Het is het leidende bedrijf in de MR/DD sector (Mentally Retarded & Developmental Disabilities). Recent bedrijfsnieuws is gunstig maar om ons onverklaarbare reden daalde de prijs van het aandeel naar het huidige niveau waar wij het gaan kopen. We pakken 3000 stuks, market. Het bedrijf gaat voor $5 miljoen aan aandelen terugkopen. We stappen in op 15% van de omzet, 75% van de boekwaarde en tussen zes en zeven keer de winst. Zo’n instelling is het dubbele waard en niet wat een gek er voor geeft.

In Lof der Dufheid nemen we beleggingen op de korrel die alles behalve opwindend lijken. Van Deep Value tot Busted Convertibles, geduld is een schone zaak. Analyse is dat ook.Encompass Services heeft schulden en de resultaten stelden teleur. Wij kopen. Gisteren was er al iemand op de forums die zich zorgen maakte om onze gezondheid. Er was ook iemand die vond dat wij te oud waren voor dit vak. Alles is relatief, denken wij. Aan de overkant van de keurige Avenue de l’Opéra, waar wij kantoor houden, is de rue St Anne. Deze straat is, na middernacht, bekend om de aanwezigheid van schandknapen, waarbij het genot van onbeschermde sex beslist tot de haalbare mogelijkheden behoord. Kijk, denken wij bij onszelf, voor dat vak zijn we te oud. Laten we de beurs nog even proberen. Per slot van rekening maakten we onze ergste miskleunen vorig jaar, toen we aanzienlijk jonger waren dan nu.Wij dwalen af.Encompass (ESR, $5.97), een dienstverlener op het gebied van data-systemen en technische installatie, had een zwak kwartaal, elf business units presteerden onder de maat, de wpa was $0.25 tegen $0.26 verwacht en tegen $0.28 een jaar geleden.De omzet is ongeveer $4 miljard en die elf vestigingen met problemen moeten we zien in een context van 250 vestigingen. Goed, het bedrijf heeft een schuld van een miljard, maar het kost 6.5 keer de winst van dit jaar, het kost de helft van de boekwaarde en de price to sales is 10%. Misschien is er iets mis met ons, maar dat is dan ook het geval met de markt die dit soort waarderingen toelaat. We kopen 3000 aandelen market met een koersdoel van $15.

In Lof der Dufheid nemen we beleggingen op de korrel die alles behalve opwindend lijken. Van Deep Value tot Busted Convertibles, geduld is een schone zaak. Analyse is dat ook.Finova (FNV, $2.50) kostte een jaar geleden nog $31.50. Finova, dat toen nog een balanstotaal van ruim $12 miljard heeft, financierde wat verkeerde bedrijven en had een ongelukkige hand in de keuze van risico’s. Er blijft echter een klein miljard dollar over, ziekenboegspecialist Leucadia Partners was al aan het ziekbed en gisteren greep Warren Buffett in en nam, met Leucadia, het bedrijf over.Dit wordt straks een ruil naar Berkshire Hathaway, Buffetts firma. Wij hebben daar geen bezwaar tegen. Als Leucadia het wil doen, doen we mee. Als Buffett het goedkoop vindt, is het meestal niet al te duur. Wij kopen 5000 aandelen op $2.50 en wachten op Warren.

Gisteren keken we kritisch naar het idee dat Europa het wel gaat redden wanneer Amerika in een recessie terecht komt. Dat is een scenario waar we niet in geloven, zie hiervoor: We hebben de bodem bereikt!Een ander scenario waar we niet in geloven, wederom in het kader van “Europa toekomstige locmotief van de wereldhandel”, is de hervonden dynamiek van Europa onder invloed van de nieuwe hippe maatregelen zoals belastingverlaging en stimulering van nieuwe ondernemingen.Eerst die belastingverlagingen. Inderdaad is het zo dat de Europese regeringen,nadat ze kwijlend van hebzucht een telefoonbelasting invoerden middels de UMTS-veilingen, belastingverlagingen hebben gepland. De invloed van die verlagingen wordt gemakkelijk overschat. We hebben het hier, ter memorie, over de aangekondigde verlagingen in Frankrijk, Duitsland en Italië. Die verlagingen zijn voor een groot deel gebaseerd op buitengewone baten, belastingbaten wel te verstaan, waarvan een deel terugkan. Doet de Franse staat ook maar een kleine stap terug in haar uitgavenpatroon? Geenszins. De Franse regering moet herkozen worden door ambtenaren, de vorige Minister voor Ambtenaren is er door de druk van de ambtenaren zelf uitgegooid omdat hij een heel klein beetje wilde bezuinigen en de nieuwe Minister gaat niet dezelfde fout begaan, die kijkt wel uit. Frankrijk blijft een krankzinnig hoog uitgavenpatroon handhaven en zit op een pensioentijdbom. Wij kunnen moeilijk geloven in een optimistisch euro-scenario zolang de flexibiliteit niet op grote schaal toeneemt. Dat gebeurt nog maar incidenteel, vergeleken met de VS. De Amerikaanse belastingverlaging zal meer economische zoden aan de dijk zetten dan de Europese.Laten we nu eens naar Japan kijken. Japan zakt nu al voor het tweede decennium achter elkaar in. De markt topte in 1989, sindsdien zitten we in een bearmarkt. De Japanse regering heeft drie middelen ter beschikking om daar wat aan te doen, net zoals iedere regering. Japan kan fiscaal stimuleren, Japan kan de rente verlagen, of Japan kan hetvalutawapen gebruiken. Fiscale stimulatie leidt al meer dan tien jaar tot niets. De mogelijkheden raken op. De rente kan niet lager dan nul. Dat punt is bereikt. Rest het valutawapen. Japan kan de yen laten zakken. Gisteren werd een niveau van 120 yen/dollar bereikt. Dat kan nog even doorgaan. De zakkende yen zal export naar de VS moeilijker maken voor Japans Aziatische concurrenten maar ook Philips en andere exportbedrijven kunnen hier last van krijgen.Tenzij Japan op intern politiek niveau overgaat tot een nieuw regime kunnen we ook uit die hoek weinig goeds verwachten, integendeel. De vraag vanuit Japan en de vraag vanuit de rest van Azië wordt in dit scenario niet gunstig beïnvloed.Onze conclusie is dan ook dat ondanks de donkere wolken die zich boven de VS vormen, Amerika de beste kans biedt op een snel herstel. Europa blijft in dit scenario een side-show,maar dan wel een grote en Japan blijft de consequenties van ontkenning ondergaan.De kansen op koersherstel in de VS blijven interessant, vooral voor bedrijven waarvan de koers al veel geleden heeft. De timing is onzeker.Wij denken aan een goed beursjaar. In het jaar 2002, voorlopig.

Vandaag is het precies een jaar geleden dat de Nasdaq het hoogste punt bereikte. Zoek een kaarsje, bak een taart en hop: een fiscaal voordelige – want geheel onbelaste – feestelijkheid!Inmiddels weten we ook dat de afgelopen maand de slechtste was in de geschiedenis van de vermaarde index en voor de vele nieuwe lezers van deze site willen we graag nog eens vermelden dat we vorig jaar in een aantal publicaties duidelijk stelden dat technologie na 15 maart verkocht moest worden. Vervolgens deden we dat niet, iets dat we ons nog lang zullen herinneren.Pas op, er kan nog een trein komen. Maar het goede nieuws is dat we niet meer 2800 punten naar beneden kunnen…