Beleggers kunnen kiezen uit grofweg vier soorten activa, namelijk geld, obligaties, aandelen en onroerend goed.

Economen gaan ervan uit dat beleggers rationeel zijn en vaak zijn ze dat ook. Een rationele belegger kiest dus eerst voor cash, als hij hoge rente kan krijgen, en vervolgens voor obligaties, vooral als hij vermoedt dat die hoge rente straks wel eens voorbij kan zijn.

Dan kiest hij voor een zo lang mogelijke looptijd en, zouden sommigen zeggen, voor een hefboom en leent hij geld om nog meer obligaties te kopen.

Ondernemers zetten bedrijven op en concurreren om dat kapitaal van beleggers aan te trekken. Wanneer de rente hoog is heeft een belegger geen ondernemers nodig en wordt hij een rentenier.

Wachten of werken?
Het probleem is dat een land met vooral renteniers na een tijdje economisch inzakt. Dan gaat de rente naar beneden en krijgen de ondernemers weer hun kans. Wachten of werken? Onze cultuur heeft een hekel aan het zogenaamd slapend rijk worden.

Toch is dit een wezenlijk onderdeel van het kapitalistische systeem. Maar gelukkig zijn daar de politiek correcte waardeoordelen die dit soort gedrag sinds de Tweede Wereldoorlog verbieden.

Vergeet niet dat een eeuw geleden inkomstenbelasting in de meeste industrie landen nog een nieuw idee was. Slapend rijk worden is een klassiek idee. Het bestaat al heel lang, wat veroverd of verdiend was werd met het wetboek in de hand verdedigd.

Tegenwoordig zijn we tegen geweld maar ook tegen verdediging van privé bezit dat slapend rijk worden mogelijk maakt.

De tijden zijn veranderd.

De rente is nu laag. Dat is goed voor ondernemers, want beleggers denken dan, zodra ze het gevoel krijgen dat de wereld niet zal vergaan, dat hun geld overal meer zal opbrengen dan in cash of obligaties. Daarom steeg de beurs in het vorige kwartaal.

Hoewel de korte rente nog steeds laag is en zelfs in Europa nog een stuk lager kan, bijvoorbeeld 50% lager als we net zo hard willen stimuleren als de Amerikanen, is de lange rente de afgelopen weken flink gestegen, zoals we hier ook hadden voorspeld (Zie Bondbubbel en geloofkloof

Van 3% naar 4%
Wanneer de tienjarige rente in de VS in een maand van 3% naar 4% stijgt is dat een harde en snelle stijging. Wie tien jaar vast zit op 3% krijgt een kwart minder dan wie instapt op 4% en maakt meteen een fors koersverlies op zijn obligaties. Allemaal binnen een maand.

Renteniers hebben de politiek correcte wind niet mee. Wie kapitaal vergaart en dat in huizen belegt is een huisjesmelker. Wie coupons knipt, in de figuurlijke zin dan, is een rentenier.

Hebt u ooit een rentenier gezien die gecast werd in de rol van een vurige minnaar met een gevoel voor poëzie? Nee. Het is altijd een duffe, corpulente man en hij treedt het liefst op in een negentiende eeuws toneelstuk.

De Ondernemer
Nee, dan de ondernemer. Joseph A. Schumpeter, de econoom die de Ondernemer van een hoofdletter voorzag, maakte van hem een held. Niemand had toen nog van Silicon Valley gehoord en nog minder van Sand Hill Road, waar de durfkapitalisten hun kantoren hebben.
Schumpeter hield van vrouwen.

Ondernemers staan erom bekend dat ze ook graag meer dan alleen markten veroveren. Adrenaline is hen niet vreemd. Beleggers hebben de keuze. Ze kunnen investeren in de ondernemingen van Schumpeter’s helden of in de coupons van de bedrogen echtgenoten uit een boulevardklucht van Feydau.

In de afgelopen drie maanden werden de aandelen van Schumpeter weer meer waard, small caps voorop. Gevallen Engelen presteerden beter dan solide balansen.

Tegelijkertijd werden particulier beleggers eerst bevestigd in hun geloof dat obligaties geen risico inhouden en vervolgens teleurgesteld.

Welke kant gaan we op in het derde kwartaal?

Wij weten het niet, maar in de volgende aflevering van deze serie gaan we toch een poging doen om wat verder te kijken.

Daarvoor gaan we te rade bij Bill Gross, de grootste en meest politiek correcte belegger ter wereld.

“Doe mij dan maar avocado”, schreef iemand vanochtend. De aandelenmarkt loopt weer lekker. Particulieren kopen weer, want anders liepen de internet-, biotech- en technologiesectoren niet zo goed. Is iedereen momenteel bullish?

Frank van Dongen is met vakantie, anders stelden we deze vraag niet. Niet alleen twijfelt Van Dongen heftig, er zijn ook nog andere mensen die zich afvragen of het allemaal wel zo goed loopt.

Ten eerste zijn daar degenen die aan de zijlijn staan. Dat kunt u uitleggen als bullish, want een markt moet eerst over een muur aan zorgen heen klimmen en dankzij de twijfelaars blijft er genoeg ammunitie over om uw aandelen tegen een hogere prijs over te nemen.

Verkopen of verkopen?
Geweldig daarom al die twijfel. Er is echter nog een tweede categorie beleggers met meer dan het Zwemdiploma B en dat zijn de insiders. Wat doen die? Die verkopen. Laten we eens naar de volgende grafiek van de Bank Credit Analyst (BCA) kijken. Hieraan zien we duidelijk af dat de insiders verkopen.

Maar ach, je hebt verkopen en verkopen. Belasting moet betaald worden op de ontvangen opties, de badkamer moet vernieuwd worden, of er wordt een echtgenote ingewisseld voor een model met iets minder mileage en dure gewoontes bij Cartier en Bulgari. Kortom, er zijn veel redenen om te verkopen.

De onderste grafiek is echter een ratio. Deze lijn geeft niet alleen aan dat er verkocht wordt, maar ook dat er minder gekocht wordt. Weet u wat het verschil is tussen kopen en verkopen? Voor verkopen kunt u allerlei redenen hebben en voor kopen maar één.

Er zijn van die dagen dat wij geen zin hebben in het schrijven van een column, omdat andere zaken urgenter zijn, urgenter lijken, belangrijker zijn of belangrijker lijken. Wat kan belangrijker zijn dan de tomeloze zucht naar kennis en informatie van onze lezers?

Het vliegtuig naar New York, waar wij morgen vroeg in moeten stappen, de twintig nieuwe zaken op onze takenlijst, de zaken van onze cliënten, waar wij van leven en de ruzie tussen onze dierbare buurman en onze tuinman, die het grasveld in de Provence in een toendra dreigt te veranderen.

Desondanks en wellicht ter kalmering, willen we toch berichten over een paar gedachten van de afgelopen dagen. Zo is daar iets, een beweging, die lijkt op een omslag in Japan.

Prachtige short
Een omslag in Japan? De hoeveelste is dat sinds 1989? Inderdaad de zoveelste, maar toch de moeite van het noteren waard. Japanse staatsobligaties – in het vak Japanese Government Bonds (JGB’s) genaamd -lijken te draaien. Nu vragen wij ons al langer af of deze instrumenten niet een prachtige short zijn.

Een staatsobligatie die ongeveer niets opbrengt, kan immers, op de lange duur, alleen maar zakken als de markt om een hele habbekrats vraagt, in plaats van om een fractie daarvan. Op zo’n moment kan het snel gaan. Stel dat die dingen opeens weer 3% doen, dan brengt dat de baissier een klein fortuin op.

Natuurlijk heeft hij de opbrengst in iets anders belegd en is hij de lachende derde, wanneer de JGB-houders massaal van hun 0,5% couponpapier afwillen.

Bron: BCA Research

Reflatie
Er viel ons nog iets op. Japanse bedrijven beginnen weer een beetje te renderen. Banken vernietigen kapitaal, maar de industrie brengt, na twaalf jaar wegzakken, weer iets meer op dan daarvoor. Dat zien we vooral bij de grote concerns en multinationals. De kleine ondernemingen hebben het nog steeds moeilijk.

Iedereen heeft kunnen zien hoe de Nikkei 225 de afgelopen maanden mooi steeg en van onder de 8000 tot boven de 9000 is gekomen. Misschien ligt de bodem achter ons, trekken de winsten na jaren van herstructurering weer aan en komt er dan een einde aan de deflatie. Voorlopig kopen alleen de buitenlanders.

Wie weet komt het R woord weer in de mode. Reflatie. Als dat gebeurt, zijn de JGB’s de short van het jaar. Wij vermelden dit niet omdat wij niets te doen hebben, want wij moeten de koffers nog pakken en veel mail beantwoorden. De reden is dat er weer een aantal bubbels zijn ontstaan. De bondbubbel is er één van.

Geloofkloof
De bondbubbel heeft haar oorsprong in de neergang van de aandelenmarkt, in de zakkende rente en in de vorm van angst in misplaatst geloof die bubbels kenmerkt. Want de bondbubbel is, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de internetbubbel, geen hebzuchtbubbel. Nee, het is de andere kop van de beleggers-Janus: angst.

Angst om geen opbrengst meer te hebben, angst voor pensioenen, angst voor aandelen en angst voor de raad van bestuur. Zoals iedere bubbel hoort er ook een geloofkloof bij. Een geloofkloof is de afstand tussen perceptie en werkelijkheid. Bondfanatici geloven, liefst aan de rand van de kloof, dat obligaties altijd veilig zijn.

Zij hebben het jaar 1994 niet bewust meegemaakt, of zijn dat dramatische jaar glad vergeten. Of zij zijn zich niet bewust van wat obligatiehouders niet allemaal hebben moeten meemaken, tot de rente eind 1981/1982 begon te zakken. Obligaties hebben hun beleggers gered, vooral sinds het jaar 2000.

Europa loopt achter
Mocht er echt deflatie ontstaan, dan blijven obligaties interessant. Staatspapier dan liefst, want bedrijven krijgen het dan moeilijk. Hun papier wordt op dit moment gulzig opgekocht en treasurers slaan daar een slaatje uit, door zoveel mogelijk papier uit te geven met lagere coupons en oude leningen tegen een discount terug te kopen.

Misschien voltrekt het volgende zich nu voor onze ogen. In Japan, het oudste deflatieland, keert het tij. De Fed onder de heer Alan Groenspaan heeft duidelijk gezegd deflatie te willen vermijden ten koste van alles. Dat betekent dat de rente blijft zakken tot de economie weer aantrekt. In Europa lopen we achter.

Onze rente is twee keer zo hoog als in Amerika en onze economie draait langzamer door de hoge euro of zwakke dollar en door de structurele factoren, die snelle aanpassing aan de nieuwe economische werkelijkheden moeilijk maken. De enige sectoren die echt doorgroeien, zijn immers de staat en de gezondheidszorg.

Junk
In een periode van zakkende prijzen en rente wil iedereen rendement maken, vooral de grote spelers als pensioenfondsen en verzekeraars, die hun verplichtingen zeker moeten stellen. Die hebben net hun aandelenbezit teruggebracht en hun obligatiebezit opgeschroefd, want die aandelen leken niet meer zeker als dekking van toekomstige verplichtingen.

Omdat staatspapier wel veilig is, maar nauwelijks meer iets opbrengt – zeg 1% voor dertig jaar vast in Japan en 3,2% voor tienjarig VS-papier – zoeken deze beleggers weer risico op, maar met meer rendement. Daardoor zakten de spreads, het verschil in rendement dat de markt betaalt tussen goed bedrijfspapier, investment grade en staatspapier.

De stap van investment grade naar iets meer rendement, high yield ofwel junk, is dan een logische tweede beweging, maar beleggers gaan nog verder. In opkomende markten zijn Brazilië en Rusland weer populair, hoewel we niet kunnen zeggen dat die landen een prettig ogend financieel verleden hebben.

Financiële hefbomen
Bedrijfsbalansen ogen beter, deels vanwege de lagere rente. Er zijn schulden afbetaald, maar bedrijven herfinancieren ook op grote schaal, tegen betere voorwaarden. Particulieren doen dat ook. Dankzij de heer Groenspaan evolueert de Amerikaanse consument naar een huis met steeds minder equity en steeds meer schuld.

De consumentenuitgaven blijven op peil door de herfinancieringen van de huizen, waarvan de prijzen ook blijven stijgen. Zo komt er cash beschikbaar, maar het gevolg is dat de economie zich als geheel weer herfinanciert. Nota bene, terwijl de gedachte juist was, dat na de excessen van de jaren negentig minder financiële hefbomen goed voor de economie waren.

De opzet is dat op deze manier de consument de economie tijdelijk redt, terwijl de bedrijfsinvesteringen langzaam op gang komen door de lagere rente. Dat is natuurlijk een logische gedachtegang, maar er kan iets fout gaan. Wanneer het prijsbederf dusdanig is dat de marges en het capaciteitsgebruik niet aantrekken, krijgen we deflatie.

Duidelijke Zekerheden
Dan blijkt dat de bedrijven nog teveel schulden hebben. Die zijn dodelijk bij deflatie. Op zo’n moment blijkt ook dat de grote beleggers in renteproducten meer risico lopen dan ze dachten. Hun coupons lijken veilig, maar de deflatoire bedrijfsbalansen zijn dat niet. Dat is vervelend voor aandeelhouders en voor obligatiehouders.

De vraag is zelfs, of goud in zo’n geval soelaas biedt. Een deprimerend verhaal? Misschien, maar als deze mogelijkheden niet reëel waren, stond de markt hoger dan hij nu staat. Het enige wat de overheid rest in het bovenstaande scenario, is het aanwakkeren van inflatie. Dat kan de aandelenmarkt, die dan is ingestort, weer op de been helpen.

De obligatiehouders zijn dan alleen de klos en worden afgeslacht. Als we terugkijken naar 1999, toch niet zo lang geleden en even de Duidelijke Zekerheden afvinken die we toen kenden, krijgen we het volgende plaatje:

Huizenprijzen: die stijgen altijd, er komen steeds meer mensen bij en de economie gaat steeds beter. Bovendien zakt de rente,
Aandelenprijzen: die stijgen structureel, vooral technologie en biotech. Beleg dus 100% in aandelen,
Obligaties: dankzij de toegenomen productiviteit blijft de rente onder neerwaartse druk staan. Obligaties stijgen alleen maar en er valt niet mee te verliezen.

Spel
We weten nu dat aandelenprijzen aan de wetten van de financiële zwaartekracht onderhevig zijn. We beginnen door te krijgen dat onroerend goed in Nederland een procentje of dertig terug kan. We denken dat obligaties veiliger zijn dan ze zijn. Daar kan gemakkelijk de volgende krach uit voort komen.

In Japan is dat spel misschien net begonnen.

De aandelen-, obligatie- en valutamarkten zijn in de ban van de eventuele volgende renteverlaging van de Fed, die voor donderdag wordt verwacht. De beurs anticipeert altijd, maar de vraag is natuurlijk: op wat wordt er nu vooruitgelopen?

Laten wij eerst de situatie duidelijk maken. Die zien we allemaal, maar die zien we niet allemaal op dezelfde manier – anders waren er nooit kopers en verkopers. We gaan er vanuit dat de Fed het als volgt ziet: de markten zijn aardig naar boven gecorrigeerd, maar er blijft gevaar bestaan.

Omdat de markt zo lekker oploopt, is het duidelijk dat niet iedereen dit gevaar onderkent. Dat gevaar kan deflatie zijn, want daar wordt geregeld over gesproken.

Wat moet de Fed doen?
Omdat de tweede economie ter wereld en de grootste economie van Europa duidelijk aan het leeglopen zijn, wordt dit onderwerp, het D-woord, als een gevaar gezien. Het beste middel tegen deflatie is structurele maatregelen te nemen, maar dat kan de Fed niet. Ze kan wel de rente verlagen en inflatie creëren en dan trekt de economie hopelijk wat aan.

Waarom inflatie creëren, de Fed is er toch om dat te voorkomen? Ja, maar dat debat gaan we nu niet aan. De Fed is er ook om deflatie te voorkomen. Een beetje inflatie is beter voor de patiënt dan deflatie. Concreet gesproken: 2% deflatie is een ramp en 2% prijsstijging is helemaal geen ramp. Dat is juist een succes.

Of je nou van 12% inflatie of van 2% deflatie vandaan komt, in beide gevallen is die inflatie gezond. Zoals u wellicht las in onze columns zien wij de Fed als Davy Crockett, onze jeugdheld. Crockett was erg goed in wat hij deed, namelijk raak schieten en dan snel laden. Die vaardigheden zijn wat in onbruik geraakt.

Voorlader of M16
Statistieken tonen aan dat Amerikaanse militairen massaal mis schieten en snel laden is nu minder belangrijk dan in de eerste helft van de negentiende eeuw. Crockett kwam in 1836 om bij de verdediging van de Alamo tegen de Mexicanen. Hij had een voorlader. Die moest je eerst schoonmaken.

Vervolgens kruit erin gieten, vandaar die kruithoorn, dan een kogel inbrengen, liefst uit lood gegoten en tenslotte aanstampen. Wij hebben onze kennis uit de film met John Wayne, liever geen verwijten op technische punten, tenzij wij het helemaal verkeerd hebben. Waar het om gaat, is dat Groenspaan, net zoals Crockett, verplicht is zuinig met zijn kogels om te gaan.

Raaksproeien met een M16 is niet aan de orde. De rente is nu 1,25% en de vraag is of de rente met 25 of met 50 basispunten wordt verlaagd. Omdat iedereen overal op vooruitloopt, is dit debat een parodie op zichzelf geworden. Kijk maar. Als de heer Groenspaan een duidelijk teken wil geven, verlaagt hij de rente met 50 basispunten.

Zonder schieten de kerk uit
Dat doet hij niet, zegt iedereen. Dan geeft hij immers een duidelijk teken dat het niet goed gaat met de economie. Met andere woorden, als hij met 50 punten verlaagt, is dat slecht voor de aandelenmarkt, want de mensen worden bang. Obligaties stijgen dan, want de rente is lager en de coupons worden meer waard.

Als hij met 25 punten verlaagt, gebeurt er niets. Dat zit al in de markt, zowel voor aandelen als voor obligaties. Als hij na al deze tamtam niets doet, gaat de markt zich afvragen of hij iets weet dat wij niet weten, net zoals bij een verlaging van 50 punten, maar dan net andersom: blijkbaar gaat het helemaal niet zo slecht.

Als dat straks tegenvalt, kan hij altijd nog verlagen met 25 of met 50 punten. Dan heb je kans dat de markt, paradoxaal omhoog gaat, althans, voorlopig.

Raar hè? Vinden wij ook.
Tenzij u zich in de situatie van de heer Groenspaan verplaatst.
Hij moet natuurlijk rentekogels sparen.
Wie weet is een schietexercitie genoeg. En dan zonder schieten de kerk uit.

Nederland is in rep en roer! Wij zijn zo langzamerhand internationaal in het verdomhoekje van de beursethiek terechtgekomen. Wordt Amsterdam nu wel of niet uit Euronext gegooid? De geruchtenstroom groeit gestaag en de SEC neemt het Shuffle-schandaal ook serieus.

Het Finance Committee van de Senaat hoort de oude beursrot Bill Donaldson, hoofd van de SEC en de D van het vroegere DLJ, nu deel van CSFB over de zogenaamde Dutch Shuffle. CNBC zendt de hoorzitting live uit.

Joost Tonino, zo vernamen wij in de wandelgangen van het openbaar ministerie, vertrekt naar New York voor een bespreking met aanklager Eliot Spitzer, een discussie met NYSE-bestuurder Dick Grasso en een presentatie aan Donaldson.

Wall Street Shuffle
Volgens welingelichte kringen heeft Tonino een aantal aanbiedingen gekregen van vooraanstaande Amerikaanse advocatenfirma’s, die financieel aantrekkelijk zijn. Niet alleen hij staat op het lijstje van de Amerikaanse topkantoren, maar meerdere OM-medewerkers zijn in de afgelopen weken informeel benaderd, waaronder zelfs stagiaires.

Hen is gevraagd of zij belangstelling hebben voor een functie als associate, die snel kan leiden tot een partnerpositie, omdat er in de VS een tekort is aan shuffle-specialisten. Volgens de geruchten zijn meer dan een half dozijn Amerikaanse kantoren op dit moment actief aan het werven in Amsterdam.

Een aantal medewerkers van het OM is al op de aanbiedingen ingegaan, maar het is niet bekend om hoeveel mensen het gaat. Wel is uitgelekt dat per ongeluk ook een telefoniste een positie kreeg aangeboden. Tegelijkertijd zijn de downloads van het succesnummer Wall Street Shuffle uit de jaren zeventig van de Engelse groep 10cc sterk toegenomen.

Hercules is hot
De manoeuvre van de Amerikaanse kantoren kan dramatische gevolgen hebben voor de bezetting van het OM, dat dan ook geen commentaar wil geven. “Nederland loopt natuurlijk wel een risico, namelijk dat toekomstige shuffelaars ongestoord hun gang kunnen blijven gaan”, aldus een betrouwbare bron.

Martijn K., de jonge handelaar die achter het alias Hercules schuil gaat, is uiteraard schuldig, daar kan geen twijfel aan bestaan (zie Niek den Tex: “Vader aller beursfraudeurs”). Niet alleen is hij schuldig aan overdrijving, maar, erger nog, hij is schuldig aan tarten van het noodlot en tweedegraads opschepperij. Toch schijnt ook Hercules niet geheel ontevreden te zijn.

Uit de entourage van de vermetele handelaar horen wij dat verscheidene vooraanstaande huizen, waaronder negen van de top tien firma’s op Wall Street, met hem gesproken hebben over een positie op hun afdeling voor handel voor eigen rekening. Deel van de aangeboden beloningstructuur bestaat uit betaling van de boete die het OM kan opleggen.

Martijn K. weigerde ieder commentaar hierop en wilde alleen kwijt dat het hem niet kan schelen, of hij nu naar Londen of New York verhuist: “Zolang ik maar uit Nederland weg ben”, aldus de inmiddels in België woonachtige K.

Klik hier voor Inveztor.net Dossier Shuffles

Wij waren niet verbaasd, toen Het Financieele Dagblad gisterochtend meldde dat in een studie van Thomson/Extel Unilever als bedrijf met de beste investor relations werd gekozen. Wij waren ook niet verbaasd te vernemen dat Philips, KPN en Koninklijke Olie ook goed scoorden.

Een aantal analisten wier werk wij helaas niet te zien krijgen, werden tot de besten bestempeld. Leuk voor de betrokkenen, goed voor hun volgende evaluatie met het hoofd research, maar verder laat het ons koud.*

Gelukkig stond Victor Goossens er ook bij. Goossens kennen we goed bij Inveztor.net en bovendien ken ik hem als klant, want hij bedient voor Kempen & Co de Franse markt. Goossens is de beste broker voor Nederlandse aandelen.

Tijd besparen
Dat weten we uit ervaring en dat komt omdat hij goed scoort, op alles waar je een broker op afrekent. Er wordt, sinds de teruggang van de financiële markten, zoveel kwaad gesproken over brokers, dat het misschien goed is stil te staan bij de werkwijze van iemand, die dat vak gewoon goed uitoefent.

U kent de definitie: “A broker is somebody who invests your money until it is all gone.” (Woody Allen). Dat komt door die commissie jagende Amerikaanse retailbrokers natuurlijk. Goossens doet alleen institutionele klanten en dat doet hij goed. Tegenwoordig zijn institutionele brokers steeds vaker een veredeld doorgeefluik voor research, roadshows en plaatsingen.

Goossens ziet dat anders. Hij gebruikt de research van zijn eigen huis op efficiënte wijze. Hij is kritisch over de ideeën van zijn firma en helpt zijn klanten de beste analyses te gebruiken. Dat is de eerste verdienste van een goede broker: zijn klant tijd besparen. Goossens doet al jarenlang hetzelfde en hij doet het steeds beter.

Tijdig attenderen
Geen gezeur over moeilijke modellen, gewoon goed inzicht in de markt, korte, snelle en duidelijke informatie en een alarmsirene wanneer het tijd is om in- of uit te stappen. We hebben zijn calls van het afgelopen jaar eens doorlopen en het is duidelijk dat Goossens telkens goed zat. Goede timing, goede picks en goede afblijvers.

Dat is de tweede verdienste van een goede broker: zorgen dat zijn klant, die op tientallen zoniet honderden signalen moet letten, tijdig geattendeerd wordt op wat echt belangrijk is. Tenslotte is hij goed in het, hoe zullen we het zeggen, vrolijk houden van zijn klanten. Daartoe dient Huize Goossens, een pand aan de Amsterdamse Herengracht.

Dat kunnen wij het beste als riant omschrijven en het staat bekend als een uitstekend adres voor een goed glas wijn en een vrolijke boottocht over het Amsterdamse water. Goossens’ huidige tips? Koop:

ABN Amro,
Ahold,
Fortis,
ING,
Numico,
Philips,
Versatel.

Laat u Hagemeyer vooral links liggen.

* Waarde Maud Watelet, John Roeg, Armand Bekx, Jaap Meijer, Sebastiaan Masselink, als jullie ons nou je research hadden gestuurd, had hier een heel ander verhaal over jullie gestaan. Volgend jaar beter?

President Samuel Waksal van Imclone, een Amerikaans biotech bedrijf, krijgt zeven jaar en drie maanden voor handel met voorkennis. Waksal verkocht zijn aandelen en tipte familie, toen duidelijk werd dat FDA-tests negatief uitvielen voor Erbitux, een medicijn voor vormen van darmkanker.

Media- en stijlprinses Martha Stewart werd door haar broker getipt, dat Waksal aan het verkopen was. Zij wordt nu ook voor de rechter gedaagd. Waksal kreeg overigens ook vier miljoen dollar boete.

Hij werd schuldig bevonden aan andere vormen van fraude, onder andere het ontduiken van omzetbelasting over vijftien miljoen dollar aan moderne kunstaankopen. De zaak is snel afgehandeld. De strafbare feiten vonden in december 2001 plaats.

Aanzienlijke schade
De affaire werd vanaf vorig jaar voorpaginanieuws in Amerika. Door dit vonnis en door de intense druk die wordt uitgeoefend op Stewart – zij pleit onschuldig te zijn aan de haar ten laste gelegde feiten – toont de SEC aan dat handel met voorkennis serieus genomen wordt. Er wordt met scherp geschoten.

Knoeien met bewijsmateriaal en liegen tegen de autoriteiten blijkt een ernstige zaak te zijn. Imclone sloot dinsdagavond op 36,30 dollar, bijna zeven keer meer dan het dieptepunt van 5,24 dollar uit september vorig jaar. Dat komt, omdat er een boom in biotech aandelen plaatsvindt en omdat recente data van Erbitux-tests aantonen dat het middel wel werkt.

Merck AG, het Duitse farmabedrijf dat geen familie is van het Amerikaanse Merck, gaat Erbitux in Europa op de markt brengen. Stewart bespaarde ongeveer 45.000 dollar met haar verkoop van haar aandelen Imclone en bracht daarmee, naar het zich laat aanzien, zichzelf en ook haar bedrijf aanzienlijke schade toe.

Snel, vakkundig en duidelijk
We hebben ons op deze pagina verbaasd getoond dat in Nederland affaires, zoals Veer Palthe Voûte en Willem Burgers met zoveel ophef gebracht worden. De recente Hercules-affaire lijkt ons ook nogal overtrokken. De SEC schiet met scherp, er gaat een afschrikwekkende werking uit van dit vonnis en daarmee is het doel van de regelgever bereikt.

Voorkennis wordt gevaarlijk en er ontstaat duidelijkheid over wat mag en niet mag. In Nederland raken we zo langzamerhand in een situatie, waarin handelen gevaarlijk wordt en het niet altijd duidelijk is, wat is toegestaan. Wat duidelijk is, is dat u uit moet kijken voor de autoriteiten, wat voor afspraken er ook gemaakt zijn en dat iedere belegger potentieel verdacht is.

De doelstelling van de AFM is toe te juichen: een gelijk speelveld voor beleggers. De SEC slaagde er gisteren in dat doel, voor Amerikaanse beleggers, een stap dichterbij te brengen en dat is een goede zaak. Nu nog hetzelfde bij ons. Snel, vakkundig en duidelijk, zo kan het blijkbaar ook.

Is het nu de Hercules-affaire of de Shuffle-zaak? Dankzij het openbaar ministerie en Martijn K. is de Nederlandse taal een woord rijker. Shuffelen, shuffelde, geshuffled, tenzij het geshuffeld moet zijn. Het traditionele taalgereedschap laat ons hierbij in de steek.

Wij hebben sterk de indruk dat het OM hier een moeilijke zaak aanpakt. Het is natuurlijk niet goed om valse informatie te verspreiden en daar op te handelen. Helaas komt dat in het professionele verkeer dagelijks voor.

Maar als handelaren dat onder elkaar doen dan wordt daar zelden iets van gezegd. Een recent en zeldzaam geval is de zaak LVMH tegen Morgan Stanley. De marktleider van de luxe markt klaagde de prominente zakenbank en haar niet minder prominente analist Claire Kent aan wegens het verspreiden van tendentieuze research.

Tasjesoorlog
Dit breed uitgemeten conflict is te wijten aan de tasjesoorlog tussen PPR en LVMH en heeft weinig te maken met de Hercules affaire. Wie ooit op een beursvloer heeft gestaan weet wat we bedoelen: handel en manipulatie liggen, traditioneel, ongemakkelijk dicht bij elkaar.

Manipuleren van particulieren is moreel en maatschappelijk niet toelaatbaar. Zoals we de laatste tijd wel vaker zagen, zitten we hier weer met een geval in onze maag. Enerzijds is het toe te juichen dat de Autoriteit Financiële Markten optreedt. Anderszins vragen we ons, net als bij de affaires Veer Palthe Voûte en Willem Burgers, af of hier wel de juiste persoon op het juiste moment wordt aangepakt.

Handelaren mogen elkaar tot op bepaalde hoogte een oor aannaaien, maar de bedoeling is dat handelaren particulieren wel netjes behandelen. Dat gebeurt lang niet altijd en een cliënt bedriegen is een zeer ernstige vorm van vertrouwensbreuk.

Mondigheid
Manipulatie van penny stocks op internet ligt iets moeilijker. Wij zien bijna dagelijks dat er op onze forums direct geïnformeerd wordt waar bepaalde informatie vandaag komt. Beleggers zijn aanzienlijk mondiger geworden en weten zich steeds beter te verdedigen.

Hercules, alias Martijn K. was een zeer prominente speler op diverse sites, inclusief de onze. Bij ons werden op een gegeven moment de regels steeds strakker gehandhaafd, onze medewerkers hadden dan ook geregeld contact met Hercules, wiens werkelijke naam en adresgegevens bij ons bekend waren. Dat is iets wat we niet van bepaalde andere spelers met spookadressen kunnen zeggen.

Hubris
Hercules staat bij ons bekend als een jonge, zeer kundige handelaar die graag de randjes aftast. We kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat hij, een beetje overmoedig, op een bepaald moment getart werd en heeft willen laten zien wat hij allemaal wel niet kon. Halfgod.com was zijn url. De doodzonde voor halfgoden was, bij de Oude Grieken, waar deze categorie beter vertegenwoordigd was dan bij ons, de overmoed, hubris genaamd.

Een halfgod die zich god waande was ten dode gedoemd. Maakte Hercules zich aan strafbare feiten schuldig? Daarvoor wachten wij liever het oordeel van de rechter af. Wat we wel hebben geconstateerd is dat hij, hier en daar, al veroordeeld is. Dat is geen goede zaak.

Wat we ook zien is dat er bij andere media een neiging bestaat om financiële sites verdacht te maken. Dat is jammer, want frontrunning en manipulatie zijn ouder dan internet. Vroeger werden daar dus de kranten en weekbladen voor gebruikt, toen de televisie en tegenwoordig ook internet, want laten we wel zijn, ze proberen het dagelijks.

Gek dat er wel een klacht wordt ingediend tegen manipulatie op internet maar dat andere, meer traditionele media aan de aandacht ontsnappen.

Hoe komt het dat particulieren zo dol zijn op pennystocks? Dit is immers noch een Nederlands fenomeen, noch iets nieuws. Wie de geschiedenis van de beurs kent, weet dat dit een oud verhaal is. Het enige nieuwe fenomeen is de manier waarop u er op internet mee kunt omgaan.

In tegenstelling tot de enigszins hysterische toon die wij her en der menen te bespeuren, denken we dat internet, voor wat dit soort centenpapier betreft, een zegen is. Alles ligt vast en alles kan meestal snel gecontroleerd worden.

Wij denken daarom dat de affaire Hercules een storm in een glas water is. Het levert leuke kopij op in onder meer Het Financieele Dagblad en op deze site, maar het is buiten elke proportie opgeblazen.

Gouden Eeuw
Zoals Frank van Dongen gisteren in De goden verzoeken al aan stipte, hebben wij het nu over praktijken, die uit de zeventiende eeuw dateren. In de Gouden Eeuw werden de geruchten in de Amsterdamse koffiehuizen verspreid. Joseph de la Vega documenteerde dit prachtig in zijn boek Confusion de confusiones.

Dit is één van de mooiste boeken over het ontstaan van de beurs. Misleiding en geruchten horen bij de handel. Het flessen van onschuldige particulieren ook. Dat is natuurlijk geen reden voor de financiële autoriteiten om hier geen paal en perk aan te stellen, want misbruik maken van vertrouwen is een slechte zaak.

Lezers van Edwin Lefèvre’s klassieke werk Reminiscences of a Stock Operator weten hoe het vóór de krach van 1929 op Wall Street toeging – er is overigens fundamenteel niet zoveel veranderd sinds die tijd, zoals iedereen nu weet.

Mogelijkheid tot manipulatie
Pennystocks zijn vaak fundamenteel erg duur. De spreads – de verschillen tussen bied- en laatkoers – kunnen erg groot zijn. Daarom is het vaak zo’n onzin wanneer grote koerssprongen gemeld worden – die stellen vaak namelijk niets reëels voor. Het leuke van pennystocks is natuurlijk de mogelijkheid tot manipulatie.

Een paar cent verschil kan zich soms vertalen in een sprong van tientallen procenten. Het beste advies dat we u, onze lezers, daarom voor de zoveelste keer kunnen geven, is het volgende: pas op met pennystocks. Gevaar. Beheers uw hebzucht, let op de fundamenten en als u daar geen idee van hebt, ga dan tennissen.

Meer dan ooit geldt hier de fundamentele regel van iedere beurs: “Caveat Emptor”.

Gisteren bracht Het Financieele Dagblad op de voorpagina het nieuws dat justitie en AFM belangstelling hebben voor wat er op beurssites gebeurt. Met name noemt het FD vandaag Martijn K., alias Hercules, die ervan wordt beschuldigd via forums koersen te hebben gemanipuleerd.

Inveztor.net heeft dit al jaren geleden zien aankomen en vanaf het begin hebben we de nodige maatregelen genomen om ons medium schoon te houden. Onze aanpak gaat verder, verder zelfs dan wat verplicht is, of in brede kring wenselijk wordt geacht.

Zo vragen we onze columnisten altijd aan te geven, of ze zelf een positie in een door hen beschreven aandeel hebben. Bovendien letten ze op hun woorden, als het om minder liquide aandelen gaat.

Permanente bewaking
We proberen te voorkomen dat zelfs maar de schijn van frontrunning wordt gewekt. Inveztor.net heeft ook een overduidelijk reglement voor de forums, waarin het volgende punt duidelijk bovenaan staat: “Koersmanipulatie is verboden.” Wij zijn natuurlijk niet gek, we zien meestal de opzet en hebben het spelletje snel door.

Dat kan, omdat we nog een andere maatregel genomen hebben, namelijk permanente bewaking van onze forums door een forummoderator. Wat hebben we in de loop van de tijd niet moeten verduren aan aantijgingen over censuur en wat zijn we tevreden dat we dit doen, nu dit soort praktijken – eindelijk – in opspraak komt.

Wie bij ons koersen probeert te manipuleren, krijgt een waarschuwing van de forummoderator. Dat kan des te beter, omdat de allerbeste investering die we vanaf het begin bij Inveztor.net hebben gedaan, bestaat uit een vertrouwensband met onze lezers. Als wij iets onoorbaars op de forums over het hoofd zien, melden zij het ons wel.

Pennystocks en brandhout
Zoals de pers en ook het tv-programma RTL-Z uitgebreid meldden, gaat het in de zaak Martijn K. vooral om pennystocks, laaggeprijsde aandelen. Wij kunnen een glimlach niet onderdrukken, als we de onzin horen die er over pennystocks wordt uitgekraamd. Een maand geleden was ik namelijk zelf even actief in de Inveztor.net Koffiekamer.

In de context van een andere discussie waarschuwde ik voor brandhout. Daaronder versta ik aandelen die optisch goedkoop zijn. Het vervelende aan brandhout is dat particuliere beleggers voor dit soort papier een belangstelling hebben, die vaak in geen enkele proportie staat tot het belang van deze effecten.

Wat gebeurde er? Ik ontketende een storm van verontwaardiging. Beleggers in een verder ongetwijfeld prachtig bedrijf, namelijk Sopheon, voelden zich door mijn uitlating op hun ziel getrapt. Een andere, meer neutrale naam voor brandhout is dan ook pennystocks, wat helaas geen Nederlands woord is.

Over- en afsluiten
Het probleem van centenpapier is niet alleen de bizarre fascinatie van particulieren ervoor, maar ook het gemak waarmee de koers van een dubbeltje wordt opgedreven tot twintig cent. Het heeft meer unieke karakteristieken. Nu professionele partijen geen geld meer verdienen aan research over small caps en illiquide mid caps, is er niemand meer die er over schrijft.

Dat creëert een unieke gelegenheid voor zoiets prachtigs als het persbericht. Het kan nog mooier: is het niet leuk zijn om een vals persbericht te versturen? Dat hebben we ook al meegemaakt. Voor mij ligt de afdruk van een nonsensbericht over Centric KSI van 9 mei. Klik hier hier om het te lezen. Beleggers hadden het direct door.

Inveztor.net sloot de betreffende bedrieger af – klik hier om het te lezen. Het leuke aan internet is, is dat alles vastligt. Dat maakt de strijd tegen misbruik gemakkelijk. Naar onze mening is het wel belangrijk dat er direct wordt ingegrepen. Geweldig dat er nu zo’n ophef over dit soort manipulatie wordt gemaakt.

Voorkomen is beter…
We prijzen ook ons gelukkig dat de autoriteiten onschuldige beleggers beschermen. Helaas gebeurt dit à posteriori. De aanklacht tegen Martijn K. dateert uit 2001… Ambtelijke molens malen langzaam. Beleggers zijn misschien meer gebaat bij een dagelijkse inspanning, om dit soort affaires te voorkomen. Dat is beter dan genezen.