Op het mooiste plekje van Den Haag, tussen Vijverberg en Voorhout, naast Saur, was ooit gevestigd de Brits georiënteerde overhemdenmaker Vogels. De tijden veranderen, Vogels werd Van den Heuvel, in overhemden, pardon, shirtmakers.

Op de etiketten van deze klassieke firma stond dan ook, decennia lang en wie weet ook vandaag de dag nog, Van den Heuvel, Late Vogels, shirtmakers. Wij moesten onwillekeurig aan de smaakvolle shirtmaker denken toen wij maandag, dinsdag en gisteren naar de indices keken.

Elke keer een kleine, hoopgevende rally, iets hogere toppen en iets lagere bodems zelfs en nauwelijks manifesteren zich de eerste bekeerlingen in het stierenkamp of het was weer voorbij, zoals gisteren.

De Vroege Vogels hebben dus net de tijd om een graantje mee te pikken, de Late Vogels ervaren de zoveelste teleurstelling. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er niet veel volume is, want wie heeft nog zin in zo’n markt, buiten een aantal professionele traders, die zowel op hun gemak zijn aan de ‘hausse’, als aan de ‘baisse’ kant?

Hebben we nou een dieptepunt neergezet in juli? Misschien. Wij hopen het, maar Frank van Dongen is niet de enige, die daar aan twijfelt. Onze Meest Belezen Beer, Dick Gul*, van Hayden Livingstone**, blijft pessimistisch. Hij kijkt naar de ‘Credit Crunch’, verwacht een enorme hausse in goud en een bearmarkt in onroerend goed, speciaal in London.

Robert Prechter, de man van de Elliott Wave, heeft een nieuw boek geschreven: “Conquer the Crash” (John Wiley & Sons Ltd). Dat boek is erg actueel. Of, laten we het anders zeggen, hopelijk is het niet actueel. Het zou alleen erg vervelend zijn als het wel zo was. Je kan immers niet uitsluiten dat het nog eens goed verkeerd gaat. We gaan het boek lezen en bespreken.

Prechter is een interessante man. Hij was de beste voorspeller in de jaren ’80, omdat hij de ontluikende bullmarket voorzag. Vergeet niet dat in 1982 aandelen dood waren. Prechter was toen de grootste goeroe ooit. Omdat hij de huidige crisis al sinds het eind van de jaren ’80 ziet aankomen, was zijn toegevoegde waarde in de jaren ’90, hoe zullen we het zeggen, wat minder. Maar dat moge geen reden zijn geen kennis te nemen van zijn werk.

In het ergste geval leest u dit soort boeken zoals Van Dongen dat doet: tien jaar later, via het huis De Slegte, om te kijken of alles uit is gekomen. Wij zijn te nieuwsgierig, nog afgezien van het hoge niveau van Prechter’s werk. Of hij gelijk heeft of niet doet er minder toe, dan de briljante manier
waarop hij zijn gegevens analyseert. De rest is gewoon een kwestie van geld.

*De naam van Dick en die van zijn firma** zijn om reden van ‘compliance’ veranderd.

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Vier uur rustig in de trein na een bezoek aan Nederland. Eindelijk tijd om research te lezen en na te denken. Raar, die inflatoire tendens in ons land: ongetwijfeld een nawee van de boomtijd. Er staan meer huizen te koop, al geven de statistieken geen daling aan. In London is dat erger, daar stijgt de markt nog steeds.

Het LPF blijkt, als partij, steeds meer een amateuristische Gideonsbende zonder Gideon. Jammer, want Fortuyn’s élan verdiende beter. Misschien is straks zijn grootste verdienste dat hij de christen-democraten en de VVD vernieuwd heeft.

Nederlandse bedrijven blijven teleurstellen. Niet alleen op de beurs, maar ook qua prestaties. Dat was in de vorige cyclus anders. We hadden toen een aantal opkomende bedrijven die aan het globaliseren waren, zoals: Elsevier,
Wolters Kluwer en
Ahold. Dynamische Midkaps, zoals Heijmans,
Volkers Wessels Stevin (VWS), en Draka, die tegen spotprijzen gekocht konden worden.

Een financiële sector die tot ver buiten de grenzen claims uitzette. Nu is het allemaal defensief, terugtrekken, inperken, afbouwen en zakken, op een uitzondering als DSM na.

’Double dip’ of ‘coming crash’?
Zondag is Robert Prechter op CBS op de televisie. Niet vergeten een mail te sturen en we kijken of we niet een stuk kunnen wijden aan zijn laatste boek in één van de bladen. Prechter zat in de jaren ‘80 goed. Hij was toen de meest gezaghebbende ‘timer’, met als tegenvoeter Henry Kaufman, bijgenaamd Dr. Doom, de econoom van Salomon.

De markt is in de ban van het ‘double dip’-scenario en vlooit economische rapporten uit. Gisteren kreeg Amerika een dikke zeven en lopen de markten een deel van de schade van donderdag weer in en komt de dollar weer wat bij. Gisteren was het een joodse feestdag en maandag is de markt dicht, dat helpt, althans, het helpt de ene kant op, of de andere, naargelang…

Gaat Amerika nog veel verder crashen? Dat is de vraag, waar we geen antwoord op weten. Mensen die we bewonderen, Barton Biggs, Byron Wien (de Morgan Stanley-strateeg die altijd samen met Stephen ‘Double Dip’ Roach presenteert en elk najaar Europa aandoet, de man van de Tien Verrassingen), Ken Fisher (begenadigd beheerder, zoon van de legendarische Philip Fisher, Forbes-colomnist, ook veel wetenschappelijke presentaties) denken van niet en noden tot kopen. Zo ook de ‘value figuren’, die aandelen nu weer goedkoop vinden.
We hebben het gevoel dat ons enig perspectief ontbreekt. Kijk eens naar Frank van Dongens logaritmische ‘charts’. Daar druipt de ellende van af. Van Dongen is een bear, maar geen agressieve, in die zin dat hij niemand probeert te overtuigen van zijn gelijk, wat heel rustig is in de dagelijkse praktijk.

Iets zit niet lekker. Misschien is dat iets het volgende: wij zitten er helemaal naast en de bodem wordt deze maand bereikt, de bodem wordt deze maand bereikt, deze week was al een aardig voorproefje, de S&P 890 heeft het mooi gehouden, er is geen dollarcrisis, nog even de herdenking van 9/11 zonder nieuwe aanslag, Saddam geeft toe aan wapeninspecties. Vanaf november herstelt de markt en wij staan voor gek met onze geschoonde Modelportefeuille en ons domme goud.

Dit is niets anders dan een vrij klassiek scenario, want iedereen op Wall Street, behalve de strategen en de koopaanbevelingen producerende analisten, is bearish.

Bodem bereikt?
De grafiek van de Bank Credit Analyst geeft aan hoe de brede Wilshire-index gevaren is vergeleken bij de aankopen van beleggingsfondsen door particulieren. Dat lijkt dus op een bodem. Laten we het hopen, het is beter er naast te zitten in herstel, dan gelijk te hebben in een ijstijd. Dan sluit Inveztor.net, wordt de Quote 500 de Quote 250, gaat de S&P naar 450 en de Dow Jones naar 3000 of naar de drie cijfers en solliciteren wij naar een baantje als secretaris van Willem Middelkoop of Cees Weijers, de ongekroonde koning van de bears in de Inveztor.net Koffiekamer.
Het kan natuurlijk ook anders lopen. De knarsende bearmarkt van de jaren 70, die wij ons nog herinneren. Die duurde zo lang en was zo diep, dat wij onze prille aandacht voor beleggingen verloren, afzagen van een aanbod van Goldman Sachs ten gunste van een carrière in voorverpakte voedingsmiddelen en onze nachten ledig doorbrachten met ‘Wein, Weib und Gesang’.

Stel dat de ongelofelijke kredietexpansie van de afgelopen twee decennia inderdaad weer leegloopt, dat de consument het niet meer trekt, omdat uiteindelijk de honger naar huizen ook verzadigd is en de bedrijven door overcapaciteit steeds krapper in hun marges komen te zitten. Dat wordt dan een onvoorstelbare ellende.

De dollar wordt dan goedkoop, goud stijgt, bedrijven noteren onder hun boekwaarde, maar koopjes genoeg voor wie dan geld heeft. Pensioenen worden dan een probleem. De meest ondernemende vrouwen pikken een ‘short seller’ op, of een belegger in ‘gehedgde’ goud obligaties, of in staven. Grachtenpanden kosten weer wat ze eind jaren zeventig kostten; de prijs van een kleine flat.

Wassenaar wordt weer een dorp voor Shell-ambtenaren en diplomaten, in plaats van Range Rover-proleten met Nouveau Riche-hekken. Dat de bearmarkt nu al de door de vakbonden toegestane duur heeft bereikt, maakt ons enigszins murw, maar ook genoegzaam:De AEX houdt het wel boven de 300, de Dow Jones heeft een bodem op 8000,
en de S&P op 890.

Japan ligt ver weg, Argentinië is maar Argentinië, een stelletje gehispaniseerde ex-Nazi’s met een voorkeur voor psychiaters en plastische chirurgen. Er is genoeg voor dit laatste scenario te zeggen en, hopelijk zal het dus nooit zo ver komen, door Gary Shilling,
Andrew Smithers, Douglas Cliggott*, David Tice,
Michael Belkin en andere goed gedocumenteerde bears.
Zover komt het ongetwijfeld niet, Europa rendeert nu 3%, op basis van de Eurostoxx 50. Dat is geruststellend. De economie gaat wat langzamer, maar is niet kapot. De regering waakt. Amerika heeft Bush, Groenspaan en, laten we het niet vergeten, mevrouw Cohen. Wij gaan het weekend in.

*Douglas Cliggott was de strateeg van J.P.Morgan Chase. Deze maand wijden we onze column in Quote aan hem. Cliggott heeft drie jaar achter elkaar de
beste -en laagste- voorspelling van de Amerikaanse beurzen afgegeven. Althans, vergeleken met de andere strategen van de grote huizen, de Abby
Cohens en de Ed Kershners van deze wereld. Zij bleven allemaal optimistisch. Cliggott’s voorspelling voor de S&P voor dit jaar, een voorspelling die hij
vorig jaar publiceerde, was 950. Zijn advies was uit aandelen te blijven, en voor wie het niet laten kon in energie aandelen te stappen, mits het ging om
bedrijven met goede cashflow en weinig schuld. In februari verdween Cliggott opeens van het toneel. Hij was vertrokken naar een kleine Zweedse vermogensbeheerder. Officiëel gebeurde dit om persoonlijke omstandigheden. Iedereen weet dat Wall Street niet van Cassandra’s houdt. Kortom, de beste man verloor.

Is een effectief rendement (yield) van boven de 500% beter dan een effectief rendement van bijvoorbeeld 98%? Is de balans van een bouwer slechter dan die van een alternatieve ‘carrier’?

Wat is het risico van een PiK? Dit soort vragen stelden Frank van Dongen en ik elkaar vanochtend bij het doornemen van de Polderportefeuille, een taak die tegenwoordig veel ruimte laat voor vrije expressie.
Wellicht is uitleg nuttig. Zoals reeds eerder aangegeven, hebben we gekeken naar de convertibele lening van Ballast Nedam, die in oktober afloopt. Ondanks een coupon van 5% noteert die een koers van 74% in de veiling vanmorgen, plus de opgelopen rente natuurlijk en, omdat we straks aflossen (?) is dat relatief veel.

Ballast of Versatel?
Toch komen we zo uit op een effectief rendement, dat wil zeggen het rendement zoals obligatiehandelaren dat zien op jaarbasis tussen vandaag en de aflossing à 100% in oktober, van ver boven de 500%. Dat rendement is beter dan wat u op een gediversifieerde portefeuille junkbonds krijgt en aanzienlijk beter dan het tegenwoordig terecht populaire spaardeposito.

De alerte lezer denkt dan ook direct dat hier meer risico aan vastzit en heeft gelijk. De vraag is, gezien het enorme effectieve rendement: hoe veel risico? Wat voor risico? De convertible van Versatel doet slechts een effectief rendement van een magere 98%. Dit toont aan dat beleggers weinig hoop op overleven koesteren; voor Versatel althans. Denken beleggers dus dat Ballast Nedam er veel erger voor staat dan Versatel?

Je zou zeggen van wel, vandaar onze belangstelling. Wij denken en wellicht kunt u daar in meegaan, dat Ballast wat meer solide is. Dat maakt echter weinig uit, als we er niets aan verdienen. Laten we dus eens goed kijken. Ten eerste, waarom wordt dit niet weggearbitreerd door een bank of een hedge fund? Omdat die partijen weten dat Ballast misschien niet aan haar verplichtingen kan voldoen?

Activa Ballast zijn 40 euro waard
Gaat Ballast dan failliet? Wij denken van niet, ondanks het management, althans, niet nu meteen. Wat het bedrijf voor plannen voor volgend jaar heeft, weten we niet. Wel lijkt ons duidelijk dat Ballast kapot gaat als ze zo doorgaat, maar gelukkig is dit concern, waarvan de voornaamste activiteit de afgelopen jaren heeft bestaan uit het vernietigen van het kapitaal van de aandeelhouders, nog een troefkaart.

De activa zijn veel meer waard dan de beurskoers. Alerte lezers van Jacques Potuijt wisten dit al, want hij rekende voor dat de activa 40 euro per aandeel waard zijn (zie: Ballast overboord bij Nedam?. Veertig is meer dan de 5 à 6 euro, die het aandeel nu opbrengt, dus daar ligt een… ja, wat eigenlijk?

Een taak voor de overheid, meent Potuijt, altijd soepel denkend. Voor een appel en een ei, want de koers steeg vandaag weliswaar keihard, maar een 3%-stijging boven een ‘all time low’ is nog steeds relatief goedkoop. Dus voor een paar gouden handdrukken, rond de 57 miljoen euro, kan de overheid haar eigen bouwbedrijf opzetten.

‘Spin-off’ na ‘spin-off’?
De baas rijdt dan weliswaar in een Bentley en iets te hard, maar dat is te danken aan de mooie wegen die Ballast bouwt. Terug naar de convertible: het risico is natuurlijk uitbetaling in aandelen, een zogenaamde ‘Payment in Kind’, een PiK dus. Maar, zo dachten wij eensgezind, we krijgen dan een aandeel, waarvan veel ellende al in de koers zit en dat naar alle waarschijnlijkheid ‘spin-off’ na ‘spin-off’ gaat doen.

Wij kopen dus een lijntje in deze convertible en wachten met spanning of we straks, in oktober, eigenaar zijn van een briljante kapitaalvernietiger, of van een papier dat in de bearmarkt effectief zeer hoog rendeerde. Er is een kans dat we gewoon afgelost worden in cash en dan 26% verdienen in 3 weken tijd, ook is er een mogelijkheid dat we alsnog, zoals vaker in dit soort gevallen, in aandelen worden afgelost.

Het lijkt ons de gok waard.

Bekijk alle transacties en motivaties van Frank van Dongens & Michael Kralands Polderportefeuille

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Vandaag staan we op het punt enigszins – maar niet helemaal – uit de beartrend te breken en krijgt het herstel misschien sterkere benen. Voor een illustratie hiervan raden we u aan het stuk TA : De Bank zit door te lezen. Wordt AEX 351 genomen? Gaan we naar de 380? Misschien doet dat er toe, misschien niet. Belangrijker, voor een particuliere belegger, lijkt ons de overweging wat de bedreigingen, kansen en consequenties van de huidige markt zijn voor de persoonlijke situatie.

Goed advies Dat is op zich al een vervelende vraag, want veel particulieren zijn gewend geraakt aan de situatie van de afgelopen jaren. Goed advies was niet echt nodig, eigenlijk was er alleen vraag naar een adviseur die kon helpen de snelste stijgers eruit te pikken. Of die genoeg van opties wist om de juiste calls te kopen.
Die tijd is voorbij. Voorgoed? Misschien voor een generatie beleggers wel, al zijn dit soort mensen tijdens een bearrally best nuttig. Hoewel … bearrallies kunt u gemakkelijk op de volgende manier spelen: koop een index call bij het begin van de rally, dek uzelf snel in door een korte call te schrijven op dezelfde index, maar tegen een hogere koers en neem snel winst. U hebt dan een call spread. Eenvoudig dus. Het enige wat u nodig hebt is een goed gevoel voor timing en stalen zenuwen. Academische vorming is niet noodzakelijk. Kijk wel uit voor dalende volatiliteit, schuif eventueel de onderliggende call die u long bent door naar boven, waardoor u uw risico verkleint en nogmaals, neem snel winst.
In een voorgaande aflevering van deze serie hadden wij het over onze vriend Dick Gul, de beste broker die wij kennen. Hij werkt bij Hayden Livingstone, een grote zakenbank. Zijn naam en die van zijn firma zijn fictief, om reden van compliance. Dick is een bear. Hij bevindt zich in de Prechter/Russell hoek. Richard Russell is de bejaarde maar zeer ervaren auteur van de Dow nieuwsbrief. Bob Prechter is de Elliott Wave kampioen. Hij heeft net een nieuw boek geschreven, waarin hij uitlegt hoe beleggers de komende deflatiekatastrofe kunnen overleven. In de jaren ’80 was Prechter een ster. In de jaren ’90 voorspelde hij hetzelfde als wat hij nu zegt, en raakte hij in diskrediet. Vorige week was hij even op CNBC. Pas op voor de Talking Heads, zei Prechter, inclusief mijzelf, voegde hij er aan toe. Een man die eerlijk overkwam.
Bang voor MorganDick is bang voor de leverage van een bank als J.P.Morgan, de grootste derivatenspeler ter wereld. Wie bang is voor J.P.Morgan is bang voor een tweede Long Term Capital Management affaire, alleen dan een veel grotere. LTCM had, toen de zaken helemaal uit de hand liepen, een leverage van ruim 100. Voor iedere belegde dollar waren er 100 geleend. Dat was niet de bedoeling, maar het liep zo.
Voor een uitstekend verslag van deze affaire raden wij u aan eens een prettig weekend door te brengen met het lezen van “When Genius Failed”, van Roger Lowenstein. Dat is het beste boek over de hedge fund industrie en wij geven het vaak cadeau aan cliënten die met ons in hedge funds beleggen. Dan weten ze hoe je het niet moet doen. J.P. Morgan is, we zijn dat met Gul eens, een gigantische risicofabriek. Als de vlam in de pan slaat wordt dat een financiële katastrofe waar LTCM kinderspel bij was, want de hefboom van J.P.Morgan wordt door sommigen geschat op 700. U leest het goed.
De grote internationale banken spelen, voor het merendeel, dit spelletje mee. Niet allemaal, maar de banken die de laatste tijd de grote opdoffers kregen, kregen die niet voor niets. Banken en grote verzekeraars kregen klappen omdat ze geleveraged zijn. Bovendien waren ze als sector enorm gestegen, op een manier die goed vergelijkbaar is met die van de tech sector.
De zakkende markt heeft een drukkende werking op de waarde van financiële spelers die tegenwind krijgen. Ze kunnen er niet meer uit. Vorige week viel in Zwitserland het vlinderdas dragende wonderkind Martin Ebner om. Hij staat nog, horen we sommigen al hardop zeggen. Dat klopt, maar alleen dankzij een reddingsactie van de niet vlinderdassende officieren van het Zwitserse leger, in het dagelijks leven bankiers en verzekeraars, die zich min of meer anoniem achter de minder transparante Zürcher Kantonalbank schaarden voor een reddingsactie.
Einde Ebner. Hij verloor dit jaar 50% in zijn fonds, dat opgericht was om beleggingen te doen in de grootste Zwitserse bedrijven en via de Raad van Bestuur veranderingen te weeg te brengen. Dat lukte wonderwel, totdat de huidige crisis ook hier een eind aan maakte. Ebner, een kruising tussen Peter Paul de Vries en de Texaanse raider T Boone Pickens – wie herinnert zich hem nog? – wordt, toppunt van ironie, gered door het establishment waarmee hij de schone Zwitserse vloeren wilde aanvegen.
Is dit een anekdote? Niet meer of minder dan Zürich, één van de grootste financiële spelers ter wereld, bekend vanwege Corné van Zeijl en Rolf Hüppi. De heer Hüppi bracht de koers van Zürich 90% naar beneden? Anekdote? MLP, de dynamische Duitse bank, zakte ook 90%, waarvan vorige week 50% op één dag.
Goed NieuwsHebben wij ook goed nieuws? Zeker. Onze gewaardeerde vriend en collega Frank van Dongen heeft op deze site vaak over dit onderwerp gepubliceerd en voorspelde deze trend. Is deze trend nu afgelopen? Dat is nog maar de vraag. Om Homerus te parafraseren: hoedt u voor de financials, ook als ze u een mooi dividend cadeau geven.
In de volgende aflevering van deze serie zullen we een paar andere ideeën van Dick Gul behandelen. Profiteer intussen van de stijgende markt. En vergeet niet dat het de afgelopen drie jaar de beste tactiek was om rallies te verkopen.

ColumnsMichael
Kraland – De kapotte markt (3): Irrationele gemakzucht
De
kapotte markt (2) De
kapotte markt (1)

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Op moment van publicatie had Kraland noch voor zijn fonds, noch prive, een positie in de genoemde aandelen. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op kraland@Inveztor.net.

Het leuke van de beurs is dat iedere situatie die bedreigend is, ook kansen biedt. Vandaag is dat zelfs meer het geval dan ooit. Gisteren gaven we al aan dat particulieren zelfs een zogenaamde ‘spread-bet’ kunnen maken op de Londonse huizenmarkt.

Die opmerking sloeg aan, zo bleek, gezien de emails die binnenkwamen. Daarom hierbij wat uitleg. In London zijn een aantal spread-bet huizen actief. Niet iets dat we aanbevelen, want wie spread-bet zegt, denkt aan – wat is dit vak toch eenvoudig – spreads en dat zijn dingen die je beter kunt vermijden en ten tweede een bet, dus een weddenschap. Daar kijken wij juist op neer, als ervaren beleggers.

Helaas, wij moeten toegeven dat als we vandaag niet met vakantie gingen, we werk zouden maken van een eventuele spread-bet. De Londonse huizenmarkt vraagt erom. Pas wel op voor de spreads op die bet dus. Pas als u groot gelijk hebt, maakt u winst. Een beetje gelijk is niet voldoende. Net zoals met opties dus.

Even pauze, Coca-Cola
Gisterenavond steeg de Dow Jones 6%. Is daarmee de ellende voorbij, de kentering aangebroken, het tij gekeerd en een nieuwe trend neergezet? Misschien, misschien niet. Niets dat hier namelijk op wijst. Gisterenavond wilde de markt even ophouden met verkopen. De verkopers waren even uitgeput, de gekte was voorbij, na een dag van hysterische verkoop in Europa met baisses van 6%.

De Amerikaanse Senaat kwam met maatregelen. Daar kunnen we sceptisch over zijn, wat belangrijker is, is dat de markt er nu om vraagt dat opties voortaan duidelijk afgerekend worden. Warren Buffett zorgde daar al voor via Coca Cola, één van zijn deelnemingen. Daar hebben we geen Senaat voor nodig en daar hoeft geen politieke komedie voor worden opgevoerd. Voor de markt was dat gisteren voldoende. Even pauze, Coca-Cola.

Bearmarkten worden getypeerd door bear rallies. Dat zijn rallies die veel heviger zijn dan normaal. Het doel van een bear rally is vers geld binnen te zuigen en de belegger vervolgens af te slachten. Particulieren doen er beter aan te wachten tot er een nieuwe trend is. Die trend is gemakkelijk te herkennen, want meestal gaat dat als volgt.

Ten eerste let niemand meer op de beurs, wanneer die keert. Dat wordt duidelijk door stukken over doodse beurzen, de dood van het aandeel en dergelijke onderwerpen. Ten tweede moet er niet alleen een bodem worden neergezet, zonder bel, want er gaat immers geen bel bij de bodem, maar vervolgens moet de markt ook echt bodemen, het werkwoord dus, niet het zelfstandig naamwoord.

Nergens staat dat een bodem op één dag wordt neergezet. Er is ook geen garantie dat het bodemingsproces zich in één dag voltrekt, integendeel. Er is dus een grote kans dat we het juiste moment missen. Gelukkig zijn daar de professionals die u voorhouden dat als u de drie beste dagen in het jaar mist, u verder naar uw performance kunt fluiten.

Daar hebben ze gelijk in – dit vaak is ook nooit eenvoudig – maar laten we even nadenken. Is dit wel een markt voor particulieren? Zijn aandelen nu goedkoop? Waar wachten we eigenlijk op? Nu is de markt goedkoop. Als de markt goedkoop is, moet je kopen. Dat is wel zo, er zit iets in, maar lang niet altijd.

Wanneer het stof neergedwarreld is, de rust wedergekeerd is en de kippenpootjes afgekloven zijn zullen wij een interessante wetenschappelijke studie* bespreken die aangeeft dat dit allemaal niets met elkaar te maken heeft. Soms stijgen markten als ze goedkoop zijn, soms als ze duur zijn. Soms is het goed dat de dividenden hoog zijn en soms maakt dat niets uit: we kunnen de gegevens kiezen die we willen, het staat leuk, maar het is niet altijd significatief.

We zullen er nu niet op ingaan en geen decennia lange reeksen k/w’s en koersen tegen elkaar gaan afzetten, maar laten we er van uitgaan dat goedkoop niet altijd goedkoop is en duur niet altijd duur. Hoogstens zou je kunnen zeggen dat het kopen van goedkope aandelen (of dure aandelen die goedkoop zijn geworden) met minder risico van koersval gepaard gaat dan het kopen van dure aandelen die net duurder zijn geworden.

Sommigen zullen nu denken dat deze conclusie teleurstellend is. Zij hebben gelijk, helaas is dit echter, qua wetenschappelijk bewijs, de stand van zaken nu. Wie weet weten we over een aantal jaren meer.
Uiteindelijk en we weten hoe gruwelijk teleurstellend dit voor sommigen zal zijn, wordt de prijs van een aandeel bepaald door vraag en aanbod.

Dat klinkt ook irritant, wij zijn ons daar van bewust, maar laten we eens nadenken.

Vraag en, uh, aanbod
Waarom zakt die markt de laatste dagen zo? Komt dat niet omdat er een aantal spelers, goed geïnformeerde spelers waarschijnlijk, denken dat er meer aanbod komt dan vraag? Is het niet zo dat die zakkende verzekeraars straks papier gaan aanlappen? Dat de redempties van de fondsen er ook voor zorgen dat de beheerders hun winnaars moeten verkopen?

Dat dit weer structurele gevolgen heeft voor de portefeuilles van pensioenfondsen en verzekeraars, die dus weer moeten verkopen, kortom, nog meer aanbod? Is het niet zo dat de prijzen er dan niet meer toe doen, omdat alleen het feit dat papier aangeboden wordt, aangeboden om verkocht te worden tegen elke prijs, de bepalende factor is?

Zeker, wanneer de stofwolken optrekken wordt er weer geanalyseerd en worden er weer aandelen gekocht. We zien dan dat verzekeraars onder hun boekwaarde noteren, ook de grote. Dat ze dankzij die lage prijs een mooi dividend betalen. Dat ze dus concurreren met obligaties, waarmee iedere cafébezoeker zich inmiddels tot de strot heeft volgeladen, maar die nog maar weinig rendement bieden.

Op dat moment en dat is het bodemingsproces, worden aandelen goedkoop. Beleggers zien dan een lekker dividend, goede vooruitzichten op groei en een solide balans, wat weer erg voordelig lijkt vergeleken bij laag renderende obligaties. Dan moet je ze weer hebben, die aandelen. Dan is er weer vraag.

Het zou heerlijk zijn als deze omslag zich in één dag zou kunnen voltrekken, wij zijn er dan ook helemaal voor, maar of het waarschijnlijk is dat dit ook zal gebeuren, is een tweede. Daarvoor is de angst nu te groot en zijn de secundaire gevolgen van de financiële aardbeving die we nu beleven te moeilijk in te schatten.

Het vervelende is dat er niet alleen geen bel gaat bij een bodem, daar valt nog mee te leven, maar dat het maanden of jaren kan duren voordat het bodemingsproces zich heeft voltrokken. Dat is voor onze ongeduldige collectieve mentaliteit niet aanvaardbaar.

Januari 1917
Pershing was nog onbekend, Nederland neutraal, Frankrijk fusilleerde haar eigen soldaten, de Duitsers waren aan het winnen en de Amerikaanse beurs was 6,3 keer de winst waard.
Aandelen zakten dat jaar 15%. In 1922, toen aandelen 25,8 keer de winst kostten, steeg de beurs 27,65%.

Eigenlijk bestaat er geen correlatie tussen hoge of lage k/w’s en stijgende of dalende beurzen. Of anders gezegd, je kunt er wel een boel voorbeelden van vinden, maar je kunt ook evenveel gevallen vinden waarin het omgekeerde gebeurde. Leuk dus voor in het café of in de sauna, maar niet nuttig bij een beslissing.

Het is beter in gedachten te houden dat na een luchtbel de markt teruggaat naar het oude niveau en meestal eerst nog wat lager gaat. Alles moet teruggegeven worden. Als dat zo is, is het feest nog niet voorbij.

In 1982, toen Mitterrand net trots het Franse bank-en verzekeringswezen genationaliseerd had (wie weet gebeurt dit straks weer, maar nu door een rechtse regering om een catastrofe af te wenden, nee, laten we niet afdwalen), wel, in 1982 dus, kreeg je in de VS 6% rendement op je aandeel en ook in Nederland was zo’n dividend geen uitzondering.

Olies brachten dat op, en die waren ook toen al, meer nog dan nu, de bepalende factor in de index, met een weging van 40%. Daarom moesten Amerikanen zo om ons lachen. Ook om de Hollanditis, zoals die toen heette, maar we dwalen weer af. Nederlandse aandelen zijn niet eens erg duur meer. Jacques Potuijt heeft dat al vaker duidelijk beschreven.

Of we daarom teruggaan naar AEX 700 lijkt ons wat moeilijker te onderbouwen, vanwege die vraag-en aanbodfactor. Uiteindelijk zijn we niet bang voor AEX 700, we zijn alleen bang voor onze eigen leeftijd, op het moment dat we weer op dat niveau zitten. We denken dat het meer dan twee jaar zal duren en we zijn bereid een goede doos Bordeaux in te zetten tegen een diner in Ilpendam, waar Potuijt woont.

Waarom kijken we zo naar Amerika en zo weinig naar Amsterdam? Dat komt omdat we denken dat de Amerikaanse markt meer bepalend is voor wat er elders op de beurzen gebeurt, dan het Damrak. Inderdaad, dit is een understatement.

Er is nog een tweede reden. Er bestaat een rijkdom aan gegevens over Amerika die zijn weerga niet heeft en aangezien beurzen sentimentgevoelig zijn en de Amerikaanse statistieken goed toegankelijk zijn, omdat ze gepaard gaan met volume, is het interessant te kijken wat we kunnen leren van de VS.

Als de S&P 500 terug zou gaan naar een gemiddeld niveau moeten we naar een k/w van 14,5 keer en naar boekwaarde. We moeten ook een dividend hebben van 4,5%. Het vervelende is dat 70% van de Amerikaanse aandelen helemaal geen dividend betalen.

Wordt u belazerd?
Wij vrezen van wel, zometeen zullen we uitleggen waarom we dat denken en wat er aan te doen is, maar eerst een kwinkslag. Lachen is niet alleen gezond, het is ook goed voor de mondhoeken.
Op de Inveztor.net Forums en zeker in de soms licht populistisch geladen Inveztor.net Koffiekamer is inmiddels een remedie gevonden voor de huidige malaise.

Dat is nieuws, maar geen krant die het nog heeft opgepikt, dus doen wij het in deze column.
Een progressieve intellectueel onder onze leden roept namelijk op tot verplicht massaal ontslag van fondsbeheerders die meer dan 8% verliezen. Goed hè? Wij houden van dat soort maatregelen. Dit is nog beter dan Mitterrand destijds met zijn nationalisaties.

Tegen Mitterrand kon je namelijk van alles inbrengen. Hiertegen niet. Het is namelijk inderdaad zo dat als je alle beheerders die meer dan 8% verlies maken ontslaat – en het enige dat ons verbaast is dat de auteur niet aandringt op vierendelen, brandmerken of door de gehaktmolen halen – die markten zo weer goed komen.

Lezers die denken dat wij nu een grap maken vergissen zich. Wij zijn, zoals altijd, doodernstig. Kijk in de Koffiekamer, lees het zelf, bel uw volksvertegenwoordiger en doe er wat aan. Wij drinken graag een goed glas in huize Potuijt, als iedereen nou maar meedoet lukt het wel. Er zijn ook lezers die zich genomen voelen. Soms door ons.

Waarschijnlijk komt dat doordat deze site nog steeds gratis is, dus laten we hier niet op ingaan. Er zijn ook mensen die zich genomen voelen door analisten, banken, brokers, fondsbeheerders en bedrijven. Daar zit wat in, al vragen we ons af wat die mensen dachten toen iedere idioot in de rij bij de bakker met een telefoontje in de vestzak een klein fortuin met Baan aandelen kon verdienen.

Beleggers worden nog op een andere manier in het ootje genomen. Insiders zijn al tijden aan het verkopen. Dat is iets waar je op moet letten. Op Inveztor.net waren wij de eersten om hier ruim aandacht aan te besteden, maar dan alleen voor de Nederlandse markt. Omdat de toon bepaald wordt door de VS, is het belangrijk naar Amerika te kijken. Insiders opereren daar sinds september 2001 voor 93% aan de verkoopkant, terwijl particulieren bleven doorspelen.

Wordt u dus bedonderd? Ja, maar alleen als u dat graag wilt. Pas op met de vrolijke gezichten van de presentatoren van de aandelenshows. Die mensen moeten ook hun brood verdienen en dat is heel moeilijk als ze de hele dag chagrijnig zitten te kniezen. Dan zapt u namelijk naar een andere zender, denken ze al dan niet terecht.

Irrationele gemakzucht
Laten we één ding duidelijk maken. Inveztor.net bedondert u niet. Dat wisten de meesten allang, maar pas op, er zijn er, hoe raar dat ook mag klinken, die denken dat hier een soort samenzwering aan de gang is van Inveztor.net, de columnisten en de aandeelhouders. Wij zullen ons niet verlagen tot ontkenning, maar u mag gerust weten hoe wij opereren.

Wij schrijven allemaal wat we denken. Soms hebben we gelijk, soms zitten we ernaast, maar niemand dicteert ons wat we moeten schrijven. Daarom kunnen wij u ook rustig zeggen wat we zelf denken: dit is geen markt voor particulieren, het is te gevaarlijk. Kan het alleen zijn dat dit juist het moment is om goedkoop aandelen in te slaan?

Wij zijn echter bang dat het nog niet zo ver is en dat er heel wat redenen zijn om dat te denken. Die redenen, de ‘credit crunch’, de rol van China, deflatie, de overwaardering in de VS en de politiek van Bush, zullen we bespreken in ons volgende artikel, zodra we op onze vakantiebestemming zijn aangeland.

In de tussentijd raden we u aan te denken aan het positieve dat de huidige gebeurtenissen ons brengen. Tot nu toe dachten we dat de markten gekenschetst werden door, de heer Groenspaan vergeve ons de uitdrukking, irrationele gemakzucht. Daar is nu een einde aan gekomen.

*Kenneth L. Fisher and Meir Statman: Cognitive biases in Market Forecasts
The Journal of Portfolio Management, Fall 2000

Michael Kraland De kapotte markt (2)
De kapotte markt (1)
Discussieer mee in de Inveztor.net Koffiekamer

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Hoe negatiever, hoe beter, lijkt het nu. Want dan houden we meer geld over voor straks, wanneer de volgende bullmarkt van start gaat. Wij hopen dat dat voor onze zestigste verjaardag is, want we doen graag weer mee.

Een tijdje geleden had onze vriend Frank van Dongen het over de moeilijkheden die financiële professionals beginnen te ondervinden. Hij werd, figuurlijk dan, bijna gestenigd op de forums. Hij werd, verbaal, bespuwd. Hij werd door het slijk gehaald. Niet alle bankiers zijn boeven. Niet alle brokers zijn dieven. Niet alle analisten zijn ezels en niet alle directies zijn Enron.

Wie dit vak uitoefent, omdat het een dagelijkse wervelwind aan uitdagingen is, waarin snel iets
concreets gedaan kan worden, waar je mensen kunt helpen het meeste uit hun middelen te halen, kon jarenlang zijn of haar hart ophalen. In een bearmarkt gaat dat anders. In een bearmarkt sleept de financiële arbeider zich met grote weerzin naar zijn werk.

Cliënten, voor zover die nog cliënt zijn, klagen of lijden in stilte. Vrienden en collega’s zijn ontslagen. Succesvolle teams worden uit elkaar gerukt. Niets kan meer. Management dringt aan op omzet, maar wat valt er om te zetten? Obligaties, hedge funds en spaarprodukten. Wie daar geen verstand
van heeft, kan naar zijn met een beleggingshypotheek getooide doorzonwoning sjokken.

Cash en goud
Wij kregen een telefoontje van onze vriend Dick. Dick Gul, het is niet zijn echte naam, dat mag niet van Compliance, is de oudste bediende van het Europese hoofdkantoor van één van de ‘bulge bracket’ zakenbanken. Gisterenavond zagen wij Barton Biggs, de bekende strateeg, wiens mening wij altijd met aandacht volgen, het woord voeren op CNBC.

Biggs had jaren geleden, zo kwamen wij te weten, de promotie van Dick uitgesteld. Er was iets mis met Dick. Hij had belangstelling voor goudaandelen. Nu is het zo dat Dick, van alle brokers die wij kennen, één van de meest erudiete is en verreweg de leukste auteur van een fenomenale ochtendfax, die hij twee keer per dag verstuurd, als het nieuws wat meezit.

Eerst Europa, dan in de middag, de ochtend meeting van Amerika. Dick doet nog steeds goede
zaken, maar het zijn voor 90% verkooporders. Een aflopende zaak dus, vreest hij. Dick heeft zijn flat in London te koop gezet en een identieke flat gehuurd met een kortlopend contract. Hij heeft cash. Hij heeft bonds. Hij heeft goud, vooral goud.

Van aandelen naar obligaties
Hij is er van overtuigd dat we in een spiraal van verborgen geldontwaarding zitten. De dollar zakt, omdat de Amerikaanse regering hem laat zakken. De euro is weinig waard, maar meer dan de dollar. Japan is een puinhoop. China is de grote motor van de deflatie in de wereld en zorgt voor ‘Every Day Low Prices’, net zoals bij Albert Heijn.

We gaan een lange periode van deflatie in, waarin goud de tegenvoeter van de deflatoire geldontwaarding blijkt te zijn. Eerst vallen de aandelen om, omdat de vraag wegvalt. Pensioenfondsen, de trend is er al, switchen steeds meer naar obligaties. Zelfs de LSE, de beurs
van London, belegt niet meer in aandelen, maar in ‘gilts’, de Engelse staatsobligaties.

Wat gebeurt er dan met onze aandelen? Worden die op een gegeven moment niet zo goedkoop, dat je ze weer moet hebben? Daar gaat Deel 3 van deze serie over. Ook een somber verhaal, overigens.

Michael Kraland De kapotte markt (1)
Discussieer mee in de Inveztor.net Koffiekamer

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Er zijn twee bijzonder positieve aspecten verbonden aan de huidige beursmalaise. Twee generaties professionele en particuliere beleggers – de tachtigers en de negentigers – weten nu wat een bearmarkt is en kunnen daarover meepraten.

Die mensen zijn bovendien blij met wat ze nog hebben. Hun gezin, hun gezondheid, hun goede humeur en hun postzegelverzameling. Veel positiefs dus. Wij voorspellen hier niet wat er nu verder gebeurt, maar we bespreken een paar mogelijkheden. Opeens scheppen mannen in cafés niet meer op over hun snelle auto of hun piepkleine telefoon, maar over hun grote hoop cash.

“Ik ben 80% cash!”. “Ik zit 70% in kortlopende staatsobligaties en 20% in cash!” Of, nog veel rendabler: “Ik zit voor 90% in marktneutrale hedge funds en voor 120% in cash”. Het kan echter nog beter. Wat is rijk, tegenwoordig? Heel eenvoudig. Genoeg staatsobligaties om rustig van te kunnen leven, na belasting en zonder aan levensstijl in te boeten.

Nouveau riche ééndagsvlieg
Dat is rijk. Mensen die zoveel obligaties hebben – ga uit van een procent of vier à vijf, kapitaliseer het op basis van de helft dankzij de belasting en u bent er – die mensen zijn rijk, want meestal hebben ze ook nog zoiets dergelijks in onroerend goed. In dat geval kunnen ze nog een tweede keer leven van de huuropbrengsten, na belasting.

Of zoals mijn grootmoeder, die mij, geheel onbewust, de belangstelling voor het beleggingsvak bijbracht, altijd opmerkte: als je van je dividenden kunt leven, ben je rijk. Vermogende mensen, niet de nouveau riche ééndagsvlieg die zijn vleugels aan de Quote 500 brandt, diversifiëren. Zij hebben aandelen, obligaties en onroerend goed. Vaak hebben ze ook een bedrijf. Het geld moet toch ergens vandaan komen.

Omdat het geld ergens vandaan komt, hebben werkende beleggers altijd het probleem wat ze moeten doen met het geld dat ze overhouden. Vroeger, tijdens de vorige bearmarkt, wij spreken nu over begin jaren zeventig, want die bearmarkt duurde twee jaar, van ’73 tot ’74, hielp de staat aardig mee. De
staat zorgde ervoor dat er maar weinig overbleef. Geen problemen dus.

‘Suckers’
Sindsdien is de staat verworden tot iets slaps, waartegen Pim Fortuyn zich tevergeefs heeft verzet. Wij gaan hier geen discussie aan, wij lezen slechts, vanuit het buitenland, de weekeditie van het Handelsblad en trekken onze conclusie. Een bijverschijnsel van Paars en pre-Paars was dat Nederlanders, dankzij allerlei legale aftrektrucs, meer overhielden in een periode waarin de Hollandse ziekte uitgewoed was en de bullmarkt raasde.

Amerikanen hebben het over ‘entitlement’. Nu hebben Nederlanders ook zo een gevoel, namelijk dat we recht hebben op een bepaalde mate van winstgroei, namelijk 20%. Per jaar. Daar moeten we nu van af, de ontwenningskuur is pijnlijk. Aandelen? Dat is tegenwoordig iets voor mensen die in Amerika worden aangeduid met een term die, mits beleefd vertaald, op ons woord ‘zuigeling’ lijkt.

Omdat de Amerikanen zich gerechtigd voelden tot die 20%-winstgroei en geconditioneerd waren om te kopen wanneer de markt zakte, werd de druk op de talentvolle gouverneur van de Fed, onze vriend Groenspaan, ondragelijk. Zoals Gerard Reve in de tijd van het omstreden programma ‘Beeldreligie’ bad om zijn dagelijks beeld, zo werd Groenspaan verantwoordelijk gehouden voor regelmatige stijging van de beurs.

Licht uit
De rente kon altijd omlaag, tot de markt, gedreven door technologie en internet, helemaal gek werd.
Het vervelende van een bearmarkt – en wij weten dat wij ons hier niet populair mee maken – is dat er een soort wetmatigheid aan vastzit. De betreffende generatie beleggers moet zo genoeg krijgen van de markt, dat ze er nooit meer in willen.

Daar zijn dan meestal twee redenen voor. Geruïneerde beleggers beleggen niet meer en degenen die zich zo bedrogen en misbruikt voelen, doen ook niet meer mee. Gelukkig zijn de mogelijkheden tot gratis vermaak voor geruïneerde beleggers beperkt, zodat er altijd weer een nieuwe generatie beleggers optstaat, net zoals tijdens de technische problemen bij Con Edison, de electriciteitsmonopolist van New York.

Wij zijn dol op kinderen, maar zover willen we het niet laten komen: beleggers die nog liquide zijn wanneer de markt bodemt, kunnen namelijk fantastisch inspelen op de deflatie, de wanhoop, de moedeloosheid, de lage koersen, de geringe transactiekosten en het stimulerende beleid van de overheid.

Londonse huizenmarkt
Daar ligt de missie van Inveztor.net. Bij ons zijn er bulls. Er zijn bears. Er zijn op de Inveztor.net Forums zeurpieten die ons verwijten altijd optimistisch te zijn om beleggers van hun geld af te helpen (lees dit stuk nog eens, en lees vooral wat gaat volgen, dan zijn we ook van die discussie verlost). Wij zijn niet optimistisch gestemd, behalve voor deurwaarders, ‘distressed securities funds’ en ‘outplacement’ bedrijven.

Het slechte nieuws, dat dus goed is voor deze bedrijfstakken en dat is dus slecht voor ons, gewone mensen, zit al in de prijs. Koop geen outplacement bedrijven meer, dat is een luchtbel. Wij geven ook direct een praktische wending aan deze column: koop geen aandelen. Doe een ‘spread-bet’ op de Londonse huizenmarkt.

Die is ontstellend hoog en als die niet instort, schudden wij, na ons hoofd met as bestrooid te hebben, de hand van de allernegatiefste forumzeurpiet, wiens naam er hier, omdat wij de polemiek niet zoeken, niet toe doet. Omdat wij geen hoed dragen, op een zomers panama na, kunnen wij die immers niet opeten.

Bodem in zicht
Want of we bodemen weten we nog niet, maar we zijn bang dat als we al bodemen, dat niet een proces van één dag is, maar iets vervelends, uitputtends en uitgerekts. In ons volgende artikel gaan we nader in op onze negatieve visie op de aandelenmarkt. Ondanks het huidige lage niveau.

Discussieer mee in de Inveztor.net Koffiekamer

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Ga naar Artis, schiet de leeuwen, de wolven en de hyena’s dood. Vervolgens de panters, de luipaarden en de poema, als ze daar nog zo’n dier hebben. Dat is, volgens mensen die het weten kunnen, zoals Hans van der Wielen, Jean-Marie Messier en de heer Mahathir, de president van Maleisië, de oplossing.

Wanneer het slecht gaat in de financiële markten is dat de schuld van de hedge funds. Die zorgen voor volatiliteit, proberen alleen maar geld te verdienen, hebben nergens respect voor, zijn geheim en slachten bedrijven af. Net zoals leeuwen, wolven en hyena’s de gnoes en zebra’s afslachten.

In de natuur azen roofdieren op de zwakkere broeders in de kudde. Die worden eerst goed bekeken, uitgekozen en vervolgens opgegeten. De panter, of het luipaard rent het hardst en krijgt de beste stukken, de hyena’s krijgen de rest en vervolgens mogen de gieren de botten schoonmaken. Zo gaat het ook op de markt.

Een miljard of 250
Er zijn allerlei takken van sport in de hedge fundindustrie. De klagende managers hebben het over de long/short fondsen, die de grootste categorie zijn, het laatste cijfer is ongeveer 44% van de hedge fundmarkt, die in totaal een miljard of zeshonderd – dollars of euros, het maakt niets meer
uit – aan belegd vermogen hebben.

Zeg een miljard of 250 dus. Door een hefboom kan daar een veelvoud van gemaakt worden. Wat doen die hedge funds nou precies? Ten eerste doen ze research. Of ze doen het zelf, of ze betalen, meer dan andere spelers, voor de beste research die te koop is. Mark Roberts, die – full disclosure – een relatie is, krijgt tussen de 50.000 en 80.000 dollar per jaar per klant voor zijn nieuwsbrief met ideeën voor shorts.

Hij publiceert een stuk of twaalf ideeën per jaar en schiet zo vaak raak, dat het bijna eng is. Enron was één van zijn shorts, vorig jaar. Hij coverde overigens wat te vroeg, dat het bedrijf failliet zou gaan kon hij ook niet weten, geeft hij graag toe. Hedge funds zijn ook de beste klanten van de grote en kleine brokers. De grote brokers kunnen helpen met research en ‘bloktrades’, de kleine specialisten helpen met kennis van niches.

Shorten!
Uitgerust met die kennis shorten de hedgies een aandeel. Dat ze daarbij manipulatie, verspreiding van geruchten en wat dies meer zij niet uit de weg gaan, laat zich raden. Wat dat betreft, maar dat is onze persoonlijke mening, lijken ze net op fundmanagers die long zijn. Die hebben gewoon een positie in een aandeel en op de televisie, in Nederland schijnt daar op zondag zelfs een talkshow voor te zijn, vertellen ze hoe mooi ze dat bedrijf vinden.

Alleen zijn de hedgies wat minder vaak op de televisie en verspreiden ze hun geruchten liever via het professionele circuit. De hedge funds pakken dus de zwakke bedrijven aan. Je zou ook kunnen zeggen dat ze de bedrijven aanpakken die u, de belegger, een rad voor ogen draaien. Natuurlijk zal het ook gebeuren dat een bedrijf met goede overlevingskansen ernstig gehandicapt wordt in zo’n proces.

Het omgekeerde gebeurt, naar ons gevoel, veel vaker; denkt u daar eens over na. President Mahathir, een groot man, ontketende een bijzonder onsmakelijke hetze tegen George Soros. Iedereen weet dat Soros de Bank van Engeland durfde aanpakken. Dat is natuurlijk een journalistenkreet. Wat hij deed was het pond shorten, zoals er nu talloze beleggers short dollars zitten. Of vorig jaar short euro’s.

Aandeel kapot
Is dat onpatriottisch? Is dat slecht? Of zorgt dat voor liquiditeit in de markt? Of zou je kunnen zeggen, dat die druk op een zwakke valuta er voor zorgt dat de regering van het land met die flauwekul valuta eindelijk maatregelen neemt om de situatie te saneren? Is Azië niet aardig hersteld, sinds die onsmakelijke meneer Soros wat bahts en ringghits aanlapte?

Of was het juist niet George Soros die onsmakelijk bezig was maar een bevriend staatshoofd? Wij vragen het ons nog steeds af. Er gaan stemmen op om het lenen van aandelen te beperken. Dat gaat ongeveer als volgt, qua redenering. Zou u uw huis voor een schijntje verhuren, met een grote kans om het aan te treffen in zo’n staat dat het nog maar een kwart waard is, van wat u er voor betaald hebt?

Nee? Nou, dan moet u als beheerder van een beleggingsfonds ook niet uw lijntje Vivendi of Numico uitlenen aan die gemene hedge funds, die die mooie aandelen vervolgens gaat shorten. Als ze succesvol zijn, is het aandeel straks veel minder waard. U krijgt een kleine rotvergoeding voor het lenen, uw aandeel is kapot.

Geen respect
Je kan dat natuurlijk ook anders zien. Of Numico is op 23 euro juist geprijsd en dat lijkt vandaag de dag zo te zijn. Of niet? Dan was het aandeel op 46 euro toch veel te duur? De hedge funds die bovenop Numico zaten zeiden toen, via de column van Jesse Eisinger in de Wall Street Journal, toch ook al dat het mis zou gaan met Rexall en met General Nutrition?

Even nadenken, dat schreef Mark Roberts al in, wanneer was het, 1998, nog daarvoor misschien zelfs. Rexall was toen nog geen onderdeel van Numico, maar het was wel een mooi beargumenteerde short. Tot Numico het kocht. Toen werd Numico een short.

Goed idee dus, om de hedge funds aan banden te leggen en shorten te verbieden. Hedge funds hebben inderdaad geen respect voor het management van de bedrijven die ze shorten. Vaak is dat omdat het management van die bedrijven geen respect heeft voor de arme sloebers die hun aandelen kopen. Mensen zoals u en wij dus.

Amerikaanse praktijken
Als hedge funds niet meer mogen shorten blijven de zwakke dieren van de kudde ongestoord doorgrazen. Voor je het weet, heb je dan een kudde waarin die zwakke dieren goed gedijen. We kunnen ons misschien beter afvragen of het aantal Enrons, Tyco’s, Xeroxen en WorldComs niet juist veel te lang heeft kunnen doorgrazen en niet snel genoeg besprongen is.

Dat doet niets af aan de wijsheid van de ‘uptick’-regel, die in Amerika geldt. Die regel houdt in dat je een aandeel pas mag shorten, wanneer het naar boven tikt. Vandaar die uptick. Die regel is na de crash van ’29 ingevoerd om te voorkomen dat aandelen genadeloos de grond in geshort kunnen worden.

Ook geen gek idee. In Europa kennen we die regel niet, daar hebben we dus nu Amerikaanse praktijken voor, zoals sommigen dat noemen.

Inveztor.net, 11 juli 2002

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

Wij zijn niet zo boud te veronderstellen dat veel van onze lezers in PPR zijn geïnteresseerd. PPR is het bedrijf van de Franse ondernemer François Pinault, die ook warenhuis Le Printemps overnam en postorderbedrijf La Redoute bezit. Vandaar PPR, Pinault Printemps Redoute.

Vorige maand gaf Pinault het bedrijf aan zijn kinderen, maar hij houdt het management in handen. Pinault is eveneens bekend als eigenaar van Christie’s, het veilinghuis, Chateau Latour, de grand cru in Bordeaux en tal van andere participaties via zijn holding Artemis. Voor Nederlandse beleggers in Pinault relevant, omdat PPR de prijs van Gucci ondersteunt, middels een lang lopende put.

Wat ook interessant is, is dat PPR Guilbert bezit. Guilbert is een grote speler in de tuin van Buhrmann in Frankrijk en Engeland. Onlangs stond de prijs van Buhrmann onder druk vanwege een verwachte overname van Guilbert. Natuurlijk is het mogelijk dat PPR Guilbert zou verkopen. Vandaag gaan er weer geruchten dat PPR een neerwaartse bijstelling van Moody’s zal krijgen.

‘Rating agencies’
Eerder deze week maakte PPR bekend een klacht te hebben ingediend wegens laster en koersmanipulatie. PPR wordt niet gevolgd door Moody’s, zo maakt het bedrijf bekend, maar door
Standard & Poor’s. De ‘rating agencies’ krijgen betaald voor hun werkzaamheden, die zij verder in volledige onafhankelijkheid moeten verrichten. Een beursgenoteerd bedrijf kan één of meer rating agencies betalen.

Eén van de zorgen van beleggers is of PPR de volledige overname van Gucci-aandelen van LVMH, in 2004, wel kan betalen. Vandaag zakt PPR weer hard, een dikke 4% en het aandeel staat onder de
grens van de honderd euro. Daarmee is de koers gezakt tot 15 keer de winst van dit jaar en staan we op het niveau van 1997.

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.

De onthulling, in een rapport aan de SEC, dat Mercks Medco divisie verkeerde omzetcijfers heeft gerapporteerd ter waarde van meer dan 14 miljard dollar zet de Europese markten en de dollar vanochtend onder druk.

Volgens het rapport zou Medco gedurende drie jaar lang omzet hebben geboekt die er niet reëel was. Merck heeft verklaard dat de verkeerde rapportage van Medco geen invloed zal hebben op de gerapporteerde winst per aandeel.

Dollar
De Japanse minister van financiën Shiokawa verklaarde tegenover de ministers van financiën in Kopenhagen dat de dollar best tot 115 tegen de euro zou kunnen vallen. De dollar was de afgelopen dagen wat beter en sloot vrijdag iets boven de 97 cent tegen de euro, na eerder bijna op pariteit te zijn beland.

Analisten zagen dat vorige week als een kalmeringsfase richting 96 cent, waarna eventueel een nieuwe stijging kon worden ingezet. Die is dus vandaag al begonnen. Op dit moment noteert de dollar 0.986, bijna anderhalve cent lager dan vrijdag, de grootste daling in twee maanden.

Michael Kraland is vermogensbeheerder, beheert een beleggingsfonds en is directeur van een Amerikaans hedge fund. Kraland handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Uw reactie is welkom op
kraland@Inveztor.net.