De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

De hierna volgende column betreft een artikel uit de Hedge Fund Nieuwsbrief van Inveztor.

Toen Franklin Roosevelt iemand nodig had om de financiële markten van Amerika te saneren nam hij Joseph Kennedy, de vader van de latere president John Kennedy, in dienst.
Dit is iets om toch eens te overwegen, voor onze minister van financiën althans. Want wat doet zo’n arme man? Die doet wat van een minister van financiën verwacht wordt en stelt een keurige meneer aan. Wat doet die op zijn beurt? Die neemt allerlei andere keurige mensen in dienst. En wat gebeurt er dan? Nou, eigenlijk van alles dat ook al in de Bijbel staat. Die keurige mensen blijken wel keurig, maar keurige mensen houden zich bezig met het maken van keurige regeltjes.
Dat moeten we hun ook niet kwalijk nemen want dat is juist de definitie van keurige mensen in een post-industriële staat. Keurige mensen houden zich aan de regeltjes. Als het dus ergens fout gaat, dan gaan ze regeltjes maken. Ik heb ook een hele lieve zus, die precies zo opereert, alleen bakt zij appeltaart.
Volgens mijn lieve nichtjes is dat dan ook haar antwoord op alle prangende vragen van het leven. Het in gang zetten van een nieuwe appeltaart. En zo zijn er wel meer voorbeelden.

Franklin Roosevelt had met Joe Kennedy één van de ergste boeven van zijn tijd als beurswaakhond aangesteld. Pardon. Niet boeven, dat is een waardeoordeel. Eén van de meest succesvolle beurshandelaren van toen. En omdat de beurs verrot was, dus een profiteur. Naar de maatstaven van achteraf.
Jammer dat we in Nederland niet iemand hebben als Premier die dit soort stappen durft te nemen en gewoon Adri Strating benoemt als hoofd van de AFM. Want wat is het probleem met keurige mensen?
De meesten van hen houden zich alleen bezig met wat zij kennen, namelijk regeltjes. En als zij dan eens getoetst worden blijken ze zelf hun eigen regeltjes overtreden te hebben. En dan moeten ze weg, iets dat voor keurige mensen net zo erg is als voor gewone mensen.
Zo kan het gebeuren dat het nu zover is gekomen dat we in de krant moeten lezen dat het goed gaat met de kliklijn van de AFM want ze hebben een klein tentje in de provincie gevonden dat een regeltje had overtreden. Intussen valt er weer een AFM bestuurder om.
En iedereen blijft serieus.

Het verschil met de aanpak van Franklin Roosevelt is dat die werkte. Net zoals Robert Rubin een groot succes was als minister van financiën en Paulson ook. Goldman regeert Amerika. Maar dat komt doordat de mensen van Goldman slim, handig en flexibel zijn.
Ze houden zich niet bezig met een kliklijn.

De hedge fund wereld is ook slim, handig en flexibel. Laten we het even over het laatste hebben en kijken waarom we toch weer bij Joe Kennedy uitkomen.

De reden waarom Joe Kennedy de baas werd bij de SEC was omdat Roosevelt dacht dat je een beter een dief kunt gebruiken om dieven te vangen. Je moet natuurlijk een heel klein beetje selectief zijn qua dief, maar kijk, een generatie later was Joe Kennedy een gerespecteerde patriarch, ex hoofd van de SEC en ook geroofd geld leidt tot respectabiliteit als je maar lang genoeg wacht.

Zo zal het ook gebeuren dat hedge funds nu de heren die een zootje van de financiële markten gemaakt hebben in dienst gaan nemen. Zo flexibel zijn ze wel. Want wat gaat er nu gebeuren? De financiële vuilnisbakken puilen uit van het ongewenste papier, afgeboekt door UBS, Merrill, Fortis, Lehman en talloze anderen. Inclusief een groot aantal hedge funds. Want veel fondsen waren gespecialiseerd in CDO’s en andere complexe asset backed producten.
Een groot deel van het werk achter deze producten is moeizaam en specialistisch. Gapend woonden wij jarenlang presentaties bij van kwieke heren, al dan niet met Ph.D. titels die zich op methodische wijze door de rijstebrijbergen van deze leningen wisten heen te worstelen en de krenten uit de kilo’s papieren pap wisten te halen. En dat middels 2% management fee en 20% performance fee aan tafel uitserveerden.
Tot het hele schip verging, met krenten en al.

Die krenten zijn nog steeds de moeite waard. Ze zijn alleen even niet liquide, wat vervelend is voor wie ze heeft. Maar dit is Wall Street, dit is niet de AFM. Hier gelden andere regeltjes. Flexible is beautiful.
Wie nu de waardeloze krenten uit de pap haalt en straks aanbiedt als distressed securities is back in business.
Dit gebeurt nu op grote schaal.
De waterscheiding wat Inveztor betreft was het feit dat Bill Gross, de Co-CEO van het grote bondhuis PIMCO, aankondigde dat hij $ 5 miljard ging ophalen voor een nieuw fonds waarin die krenten komen. Oude krenten die nu distressed zijn en het fonds heet dan ook Disco.
We zijn nu dus het blok rond gegaan qua product. Resten nog al die arme CDO hedgies die nu geen baantje meer hebben en waar we die inzameling voor wilden houden.
Dat hoeft niet meer.
Want die rijstebrijberg moet weer doorgeploegd worden. Iemand moet die krenten keuren, schiften, betasten, wegen en vooral de prospectussen van A tot Z doorlezen. Hebt u daar zin in? Natuurlijk niet.
Wie gaat dat doen? Die arme hedgies die net hun Ferrari’s in de aanbieding hebben gedaan.
Als moderne Joe Kennedy’s, terug in een nieuwe, eerzame rol.

De aldus ontstane nieuwe pap wordt u straks opgediend. Hetzij als een long only product zoals bij Pimco hetzij als een hedge fund aanbieding.
Wat hier zo mooi geldt, is de definitie, of liever gezegd één van mijn favoriete definities van wat een hedge fund eigenlijk is.
laquo;Een hedge fund is een fonds waarvoor de aanbieder 2% management fee en 20% performance fee durft te vragen.»
Krenten uit de kredietcrisis pap.
Binnenkort in een theater in uw stad.

Michael Kraland

Als u luistert naar wijze commentatoren zoals die van bijna failliete banken leert u al snel dat u nooit uit de markt moet zijn. Want dan mist u een paar van de beste dagen en dat haalt u nooit meer in. Niet alleen zijn deze heren te goeder trouw, de statistieken bewijzen het .

Wat de statistieken ook bewijzen is het omgekeerde.
Er zijn in uw leven misschien twee of drie goede gelegenheden om blindelings aandelen te kopen en het heel goed te doen. Het hangt een beetje af van wanneer uw ouders u in gang hebben gezet.
De beste jaren waren 1921, 1932, 1949 en 1982.
2003, in Japan, lijkt ook zo’n jaar te zijn geweest.

Als u nou maar goed oplet, hebt u dus best een kans. Als de geschiedenis hierbij een goede raadsvrouwe is, hebt u dan een periode van minimaal acht jaar om uw zakken te vullen zonder al te veel uw hersens te hoeven gebruiken. Voor veel mensen, ook voor minder goed gesitueerden, is dit een droom. Daarom is het verbazend dat deze gedachte toch weinig politiek correct overkomt.
Zakkenvullen is abject, vooral andermans zakken.
Onderzoek wijst uit dat mensen hun eigen zakken heel anders zien en in een democratie krijg je dan dit soort situaties.

Zelfs met taxichauffeurs is het zo dat het politiek correcter is aan te geven wanneer zij de top van een markt duiden door u tips te geven, dan proberen te raden wanneer deze heren hun huurvoertuig zouden kunnen ontstijgen middels een goed geplande kopstoot op de beurs.

Pech alleen dat het ook zo is dat van de top af het meestal een jaar of veertien duurt voordat de oude topkoersen weer worden gehaald. Het is dus ook al voldoende als u alleen maar de toppen goed herkent.
Dit heeft geleid tot het fenomeen van de doemdenker die tien van de afgelopen twee bearmarkten goed heeft voorspeld. Omdat financiële markten per definitie creatieve vernietiging en cyclische patronen vertonen, lijkt het vaak alsof er iets gruwelijks gaat gebeuren dat achteraf wel meevalt. Vandaar die verhalen over geschoren worden en stil zitten.
Maar zodra u stil zit gaan uw adviseurs aan u trekken om iets te doen, want aan stilzitten verdienen ze niets.

Iets waar u de doemdenkers weinig over hoort is de opportunity cost van het missen van de volgende hausse golf. Meestal komt die nadat er een periode van prijsstabilisatie is ingetreden. Die stabilisatie volgt meestal op een periode van deflatie, zoals in 1932, of inflatie, zoals in 1982.
Heel verbazend is de fanatieke manier waarop waarnemers de bedrijfswinsten analyseren om hier steun te vinden voor de stelling dat het allemaal wel mee valt. Er is namelijk weinig verband tussen dat meevallen en die winsten.
Een nieuwe bullmarkt komt pas tot stand nadat de bedrijfswinsten uitgebodemd zijn maar maanden voordat die herstellen. Niemand kan dat goed voorzien maar de markt als collectief mechanisme doet dat wel. Dit is ook een periode waarin de markt niet meer reageert op slechts nieuws.

Als u goed de krant leest ziet u dat slecht nieuws nog steeds slecht wordt opgenomen. We zijn dus nog lang niet klaar. Ook al willen we dat graag.

Michael Kraland

Dit is dus het nieuwste woord. Fraudy Mac en Phony Mae zijn leuk, maar Staycation heeft staying power. No pun intended. Benzine te duur, credit card geblokkeerd, huis teruggegeven aan de bank en sleutels teruggezonden middels Jingle Mail.
Thuis blijven in plaats van op vakantie.

Als u een Staycation adept bent, dan boft u. In plaats van stompzinnig recreëren, het woord alleen al, kunt u ijverig werken aan manieren om te ontsnappen uit de grootste financiële wurggreep van dit millennium.
Les één: kijk goed waarom iemand u iets adviseert, als u van plan bent naar zijn advies te luisteren.
Het is net zoals met medische problemen. Er is weinig eer te behalen aan een advies zoals rustig even thuis blijven en groene thee drinken. Het is niet patenteerbaar, het levert geen marge op en niemand verdient er wat aan.
Les twee: weet u goed wat er in vorige bearmarkets gebeurd is?
Hoe erg het kan worden. Hoe lang het kan duren. Veel langer namelijk dan u denkt.
Les drie: accepteer dat het heel waarschijnlijk is dat u veren gaat laten. Probeer dit te beperken. U wint ook doordat u relatief minder beschadigd wordt.

Zoals met alle spelletjes die het voorspellen van de toekomst behelzen, kunt u beter niet mee doen. Kansberekening is een betere methode dan de toekomst voorspellen. Ik heb bijvoorbeeld geen idee wat er gaat gebeuren, behalve dat het heel erg kan worden.
Als u bijvoorbeeld zich de luxe kunt permitteren om een aantal jaren levensonderhoud apart te zetten moet u dat zeker doen.

Om te illustreren hoe moeilijk het is kunnen we even naar financiële waarden kijken. U hebt vast al wel wat mensen horen roepen dat alles nu in de prijs inbegrepen zit en je financials moet hebben. Zeker na die mooie berichten van ING bijvoorbeeld.

Misschien hebben die mensen gelijk. Laten we eens kijken. Het voornaamste argument voor bankaankoop is dat de prijs laag zou zijn nu versus de boekwaarde. Maar James Montier van SocGen heeft daar net een fascinerende analyse over gepubliceerd. De gemiddelde prijs/boekwaarde van banken in de VS is nu 1,32x tegen normaal, gemiddeld 1,38x.
Is dit een koopje? Misschien wel niet.

Op de bodem van de bearmarkt van de jaren dertig kostten banken de helft tot zeventig procent van hun boekwaarde. En die boekwaarde zelf kan nog afnemen als het wat minder gaat. Denk aan aandelenportefeuilles en wat ING daarover zei en niet zei.
Omdat Nederland in de Eerste Wereldoorlog wijselijk neutraal bleef heeft de term Kanonnenvoer hier niet dezelfde betekenis als in Engeland, Amerika, Frankrijk of Duitsland.
Ik bedoel maar, koop niet te snel.

Grondstoffen zaten in een bubbel. Waarschijnlijk. Niet helemaal zeker, je weet dat pas achteraf. We weten wel dat de Venture Beurs van Toronto ruim 40% onder de top van april/mei vorig jaar staat. De AEX staat ook zoiets dergelijks onder haar top. We schreven 700 in het jaar 2000. De beurs van Shanghai is ook 50% gezakt. En dat terwijl China de laatste hoop van de wereldeconomie is, grondstoffen incluis. Veel grondstoffen zoals nikkel en zink zijn al meer dan 60% naar beneden. In dollars bovendien.
Beren kunnen enorm pijn doen en lang doorgaan.

Michael Kraland

 

Wat zouden we zeggen als er een oorlog uitbrak en er niemand kwam?

Misschien hetzelfde zoals toen er een oorlog uitbrak en goud instortte en dat gebeurde afgelopen week.

 

En wat zouden we zeggen als er een oorlog uitbrak, middenin een hele grote financiële crisis en goud instortte? Hm, dat staat niet in de handboekjes.

 

En wat zouden we zeggen als er een oorlog uitbreekt, goud zakt, de crisis voortduurt terwijl er bovendien voor het eerst sinds tijden echt twijfel is of het financiële systeem het wel zal houden?

 

Het doet allemaal erg wanordelijk aan, maar wees gerust, als u wist wat sommige mensen echt denken, dan zou u zich nog veel meer zorgen maken.

 

Achteraf blijkt alles heel duidelijk verklaarbaar.

Kijk, dat conflictje was een schermutseling tussen Borduren en Syldaven en niet echt ernstig.

Goed voor defensieaandelen. Want de Borduren, Syldaven, Kyrgiezen, Kazakhs, Slovenen, Slovaken, Moldaviërs, Serven, Kossovaren, Macedoniërs, Montenegrijnen, Dagestani’s en andere groeimarkten voor Gillette gaan natuurlijk als gekken luchtbuksen, katapulten, AK 47’s en RPG’s* inslaan bij de gebruikelijke tussenpersonen of direct bij het wapenloket van een bevriende mogendheid. Iedereen behalve de Bulgaren want die zitten al in de EG en hebben dit allemaal niet meer nodig, althans, zo lezen wij in verontruste rapporten die in laden verdwijnen zoals dat hoort bij onoplosbare problemen.

 

Een ander probleem dat niemand op kan lossen is deze markt. Wanneer u iemand tegenkomt die zeker weet dat dit The Big One is, kijk dan even waar de belangen van deze persoon of zijn organisatie liggen. Overigens, dit soort waarschuwingen komt meestal niet van organisaties maar juist van eenlingen. Daar zijn twee redenen voor. Net zoals een natuurmedicijn, dat best goed kan werken, is het advies niet gemakkelijk om te zetten in een goed verkoopbaar product. En omdat het een nogal extreem verhaal is, past het goed bij sommige narcistisch georiënteerde waarnemers. Je hoeft maar een keer gelijk te hebben en je staat in de schijnwerpers.

 

Niemand kan dit zeker weten dus u kunt beter op meer dan één uitkomst voorbereid zijn. Beleggen is immers vooral een kwestie van kansafweging. Zes procent dividend is meer dan u bij de bank krijgt. Dus als een solide bedrijf u 6% dividend betaald is het de moeite hier even bij stil te staan. Dan ziet u dat er honderd van de zeshonderd grote Europese aandelen zijn die dit mooie rendement uitbetalen. Haal er wat banken af waarvan u denkt dat ze hier moeite mee zullen hebben en u hebt er nog genoeg over om een prachtige passieve portefeuille aan te leggen. Bovendien kunt u de waarschijnlijkheid inschatten van een renteverlaging in Europa.

We weten dat het steeds minder gaat. En de olie daalt. En de grondstoffen dalen. Misschien valt het dus wel mee met die inflatie. Dan kan de rente zelfs naar beneden, vooral wanneer het heel slecht begint te gaan en we niet meer kunnen teruggrijpen op bedrijfsresultaten uit een recent verleden.

 

Eén ding lijkt zeker. Banken en andere kredietverschaffers gaan een stuk minder bankieren en krediet verschaffen. Minder geld in omloop betekent juist deflatie. Dan daalt de rente tot de kredietellende verteerd is. Pas dan werkt de lage rente echt door en krijg je daardoor weer kooplust en inflatie. Hoe erger de ellende, hoe langer dit duurt.

China en de andere BRIC landen bieden misschien soelaas. China is immers aan het veranderen van fabriek voor de Westerse landen tot een economie die ook zelf consumeert. Drie steden met meer dan een miljoen inwoners in de VS, versus meer dan honderd in China. En groeiend.

 

Het is allemaal erg verwarrend. Pas op met de beterweters. Even aan de zijlijn blijven is ook een optie. Maar de vraag blijft dan weer: welke zijlijn is het best?

 

* RPG: Rocket Propelled Grenade.

Bij de garderobe achterlaten.

Michael Kraland