Een Nederlandse anti-Inveztor.net website – u gelooft het niet, maar ook die bestaat – meldde afgelopen weekend, toch nog tot mijn verbazing, dat ik betrokken ben bij een pornoaffaire. Ik zou nog slechts één stap verwijderd zijn van actief souteneurschap. Helaas, het is wishful thinking.

Van hun kant bedoel ik natuurlijk. Hoewel, waar rook is… Misschien word het tijd dat de AFM een onderzoek instelt. Wat is er namelijk gebeurd? Ooit bevalen we hier aan om in te schrijven op de ipo van het Franse Iliad.

Dit bedrijf exploiteert internet-en telecomdiensten onder de naam Free. Sinds de succesvolle ipo, destijds de eerste introductie aan de Eerste Markt van Parijs sinds twee jaar, waarbij wij, full disclosure, ook een aantal stukken kregen, publiceerde het goede resultaten.

Peepshows
Wij verkochten de aandelen daarom snel, want, zoals we hier ook al eerder aangaven, het aandeel is nu vol geprijsd. Koop maar liever Freenet – geen familie – in Duitsland. Vorige week werd echter bekend dat Xavier Niel, de president van Free, in de gevangenis was gegooid, omdat hij wordt beschuldigd van proxenetisme.

Hoewel souteneur van oorsprong een Frans woord is, afgeleid van soutien wat ondersteuning betekent, geven Fransen de voorkeur aan deze Griekse term; in ieder geval wanneer het strafrecht betreft. De Griekse proxenos was degene die, in de polis, nu de dienders, toen de stadstaat, ervoor zorgden dat het de gasten uit den vreemde aan niets ontbrak.

In de zestiende eeuw werd dit aan het Franse hof een synoniem voor hoveling. Deze had bepaalde taken en het één leidde tot het ander. U bent nu bij. Terug naar Niel. Hij zou, volgens Reuters, grote sommen geld hebben gestoken in twee peepshows in Straatsburg en een in Parijs hebben, die mantelorganisaties waren voor ondeugende dingen.

Roze
Daarbij werd soms afgerekend met contant geld, waardoor Niel ook beschuldigd werd van misbruik van bedrijfsactiva. Van die peepshowbedrijfjes, niet van Iliad, want we lazen ook hier en daar dat de Iliad-gelden waren gebruikt voor investering in bordelen. Wat wilt u, ook zij heeft concurrenten die graag kwaadspreken.

Bij Inveztor.net is het overigens streng verboden om bedrijfsgelden te hercycleren via prostitutie. Ik pleit dan ook onschuldig. Niel deed hetzelfde. De president van Free had niettemin wat bijverdiensten die, in het kader van de Tabaksblat-code, niet door de beugel konden – ook niet als het om de Vijgenbladcode gaat, trouwens.

Inmiddels is de algemeen directeur tot president benoemd. Het was in Parijs bekend dat Niel, een slimme internetondernemer, zijn eerste fortuin had verdiend in de minitel-markt. Dit van overheidswege gratis verstrekte apparaat dat de Franse voorloper van het internet was, werd vooral gebruikt als zogenaamde roze minitel.

Ritje
Het aandeel is nu zo’n 12% naar beneden en dat in een stijgende markt. Wie een leuk borrelpraataandeel zoekt, heeft het hierbij gevonden. De kans is groot dat zodra dit nieuws op de achtergrond raakt, Iliad teruggaat naar het oude koersniveau, dat, de recente marktontwikkelingen in achting nemend, zo rond de 21 euro moet liggen.

Het aandeel noteert nu 18,29 euro. Verder is Iliad in het nieuws, omdat Free de komende dagen een actie begint waarbij ze haar klanten voor 100% direct bedient, in plaats van de connectie van France Télécom te kopen. Kortom, eigenlijk alleen maar goed nieuws, ook voor de advocaten van de president en een lagere koers. Goed voor een ritje naar 21 euro.

Eén van de clichés uit de dotcom-periode hoorden wij laatst opnieuw. Dat was het verhaal van de scheppen en de houwelen. Voor wie zich het niet herinnert, de meeste goudzoekers kwamen berooid terug uit Californië – daar was goudkoorts in 1848.

De verkopers van pikhouwelen en ander materiaal verdienden wel geld. Levi Strauss, die uit Nîmes van die blauwe katoen voor werkbroeken importeerde, doet het nu wat minder dan vroeger, maar gaat sindsdien al mee. Dat is lang. Wij zijn benieuwd of Diesel dat haalt.

Het pikhouwelencliché hoorden we bij de beursgang van Neteller. Dit bedrijf staat aan de AIM in Londen genoteerd en heeft een paar vervelende nadelen, reden voor veel beleggers om er af te blijven.

Sex en gokken
Ten eerste zijn de oprichters weg. Nee, niet in de gevangenis, ondanks dat ze uit Vancouver in Canada komen. Ze pakten het geld en verdwenen. Wij hebben ze nooit ontmoet en we hadden ons beter gevoeld, als dat wel het geval was geweest. Gelukkig was het geld dat ze pakten van henzelf. Neteller liet hun, bij de beursgang, alle cash uit het bedrijf halen.

Nu had de onderneming in het eerste, echte jaar ruim 13 miljoen dollar verdiend en ze dekt nu uit de zeldzaam snel groeiende kasstroom van ongeveer 23% alle investeringen die nu plaatsvinden. Oh ja, die groei is per kwartaal. Een ander vervelend punt bij dit bedrijf is dat het in louche zaken doet. Nu weet iedereen dat wat écht werkt op internet sex en gokken is.

Neteller doet niet aan sex – en dat is goed nieuws, want er komt een beetje de klad in die vleeshandel – maar wel aan gokken. Voordat u ons nu bestookt met morele beschouwingen en die lardeert met HOOFDLETTERS en uitroeptekens, moet u weten dat we een zelfgemaakt filter voor spam van onbeleefde lezers hebben laten bouwen.

Gereedschapsleveranciers
Dat filter schiet alle emails af met hoofdletters en uitroeptekens, althans meer dan één achterelkaar. Hetzelfde geldt voor overbodige aanhalingstekens in een tekst. Over dat laatste krijgen we ook wel eens vragen van lezers, omdat er natuurlijk honderden mailtjes op die manier direct in de prullenbak belanden.

Bij deze geven wij u uitleg over hoe ons spamfilter werkt: teksten met “aanhalingstekens” worden “gefilterd”, omdat wij ons aan die aanhalingstekens “ergeren”. Het staat zo onesthetisch dat het bijna “dom” lijkt. U begrijpt nu wat we bedoelen. Laat ze daarom maar weg, tenzij u iemand citeert. Terug naar Neteller.

Mensen die woorden zoals het bovenstaande verzinnen, moeten eigenlijk een boete krijgen, maar toch houden we van onze taal. De heren van Neteller zijn namelijk de gereedschapsleveranciers van de internetgokkers. Ze hebben een bijzonder handig betaalsysteem dat, daar waar kredietkaarten falen, toch werkt.

Rommeltje
Neteller is niet duur, we schatten het zelf op zo’n acht keer de winst van dit jaar, anderen gaan uit van tien keer ebitda. Omdat de onderneming haast geen schulden kent, komen wij nu aan bij het derde nadeel van dit bedrijf: het is gevestigd op het Britse eiland Man, zodat er geen belasting hoeft te worden betaald.

De koers ligt nu op 185 pence nog steeds onder de introductiekoers. Dat is ook verdacht, maar daar is tenminste een redelijke verklaring voor: de introductie was een rommeltje. Vroeg of laat is er daarom kans dat deze houweeltjes nog iets waard worden en wie weet is het zelfs mogelijk dat het concern door blijft groeien.

De onderneming is namelijk nog niet actief in Europese valuta, noch in Azië. De exit van Neteller lijkt ons overname door een bank of een andere financiële dienstverlener. Full disclosure: we hebben zelf wat aandelen van het fonds. Als u bang bent voor de beurs kunt u een internetindex shorten en dit aandeeltje long gaan.

Net diamanten
De Blauwe Nijl hebben we niet. Dat is een ipo gepland voor woensdag en de bankier is Merrill Lynch. Er komen 2 miljoen aandelen naar de beurs en de verkopers zijn Bessemer Ventures, de venture arm van een Amerikaanse vermogensbeheerder uit de betere kringen en Kleiner Perkins, de meest succesvolle venture kapitalist uit Silicon Valley.

Het management verkoopt niet en Blue Nile doet in internetdiamanten. Leuk voor een ritje. Pas op voor Amazon, dat komt eraan met lagere marges dan Blue Nile, maar wel met een ander aanbod.
Voorzichtige beleggers kunnen eens kijken naar Zale, de grootste juwelier in de VS, als short-kandidaat.

Zale is zonder meer een goed geleide onderneming, maar we kunnen ons natuurlijk niet voorstellen dat het aanstaande succes van Blue Nile en van Amazon de marges van het bedrijf onaangetast laat. Omdat internetbedrijven intussen volwassen zijn geworden, kunnen we ze nu ook als zodanig beoordelen.

Freenet lunch
Dat herinnert ons aan dat andere cliché uit de dotcom-tijd, namelijk dat wanneer de dotcommers winst maken, ze meteeninstorten. Dat komt omdat beleggers dan zien hoe weinig ze eigenlijk waard zijn. Inmiddels maken de leidende dotcommers keurig winst en hebben ze koers/winstverhoudingen die in de drie cijfers lopen.

Gelukkig zijn er nog bedrijven te vinden met redelijke waarderingen, maar dan moeten wij goed zoeken. De serieuzere beleggers onder ons wijzen wij daarom op Freenet. Dit aandeel hebben wij niet, maar we kopen het na publicatie van dit stuk. Freenet is een ondergewaardeerd aandeel, zoals wij ze nauwelijks meer vinden in deze sector.

Yahoo!, eBay en Amazon zijn erg duur. Interactive wat minder, maar Freenet staat in Duitsland en is goedkoop. Bovendien krijgt ze in de toekomst waarschijnlijk grote meevallers in de schoot geworpen. Tenzij de wereld financieel vergaat, is de te verwachten groei dusdanig, dat we hier kunnen spreken van een mooie koopgelegenheid met weinig fundamenteel risico.

100 euro
Die meevallers zijn dat AOL en Tiscali moeten verkopen en Freenet is de aangewezen koper. Hun eigen netwerk kreeg ze al voor weinig geld en nu is er kans op een tweede bonanza. Freenet heeft ongemerkt vier miljoen abonnees verzameld, dat is bijvoorbeeld net zoveel als het Franse Wanadoo.

Het aandeel kost rond de 75 euro. Marc Voncken en Erwin van Zuidam van Aster-X, een Nederlands hedge fund, zijn ingestapt. Zij denken dat Freenet 100 euro waard is. Binnenkort, wanneer we terug zijn van een lange en gevaarlijke reis, gaan we wat dieper op deze sector in.

Zoals Oh! Calcutta! ooit een schandaal veroorzaakte waar wij nooit iets van begrepen, maar dat hoofdzakelijk samenhing met dat we toen nog tien jaar jonger waren dan de doelgroep, zo kwam ook opeens de oliefactor op. Toch nog onverwacht, vermeldt de overlijdensadvertentie.

Of beleggers dit beter door hebben dan semi-intellectuelen destijds het referentiekader van de naam Oh! Calcutta! begrepen, lijkt ons aan twijfel onderhevig, maar, zo hoor ik sommigen zich al afvragen, wat doet dit ertoe?

Het vervelende van de olieprijsstijging is dat we graag contrair willen zijn – prijzen toppen nu en dalen straks, waarna iedereen opgelucht ademhaalt en de beurs weer stijgt – maar dat niet durven opschrijven, omdat we het tegenovergestelde denken.

Acute paranoia
Hoe dat kan, met afzwakkende vraag in China? Goede opmerking. Opec draait op volle toeren, Saudi-Arabië is een katoenen tijger en kan niet veel meer produceren dan nu, de vraag in Azië buiten China neemt toe, ook al neemt de industriële productie in China straks af en daarom we zitten nog even vast aan dit probleem.

De toename in China was de afgelopen tijd gelijk aan de groei aan olieverbruik in de OECD. Vergeet niet, wij zijn de laatste om de rentabiliteit van industriële investeringen in China de hemel in te prijzen. De behoefte aan olie is alleen reëel en de angst voor disruptie van de toevoer is eveneens moeilijk geheel op het conto van acute paranoia te schuiven.

Wij kunnen daarom geen kant op en psychologisch lijkt ons de kans dat 40 dollar van barrière naar bodem promoveert groter dan het tegenovergestelde. Dat olie 50 dollar gaat halen lijkt ons moeilijk te verdedigen. Dat dit koersdoel nu bepalend wordt voor het denken van de consensus lijkt echter waarschijnlijk.

De beste klanten van Patek Philippe in Jeddah hebben nog een miljoen vaten capaciteit over. De rest van Opec kan pas later meer produceren en is hoofdzakelijk retorisch actief. Irak heeft capaciteit, misschien minder dan de helft van de Saudi’s, maar u hebt ons niet nodig om te schetsen wat daar de risico’s zijn.

Lees Kuifje en het Zwarte Goud, voeg een cocktail van fanatisme toe en huiver.

Een tijd geleden, toen de euro nog duur was, hadden we een echte dollar-visie en die kwam neer op een koersdoel van 1,18 (zie Gaat de dollar te ver, ma?). Inmiddels hebben we dat koersdoel twee keer bereikt. Wat nu? Eerst gaan wij terug naar onze werkwijze wat valuta betreft.

Omdat dit per uitstek een gebied is waar iedereen een mening over kan en mag hebben. Meer nog dan aandelen of voetbal, waarover u van onze kant nog nooit bent lastiggevallen met een gezichtspunt, onthouden wij ons meestal van commentaar.

Valuta gaan meestal een tijdlang een kant op en dan moeten wij onze exposure niet afdekken. Dat gebeurde in de vorige cyclus met de dollar en dat betekende winst maken in de VS op aandelen en op de Greenback.

Carry trade
Wij denken nu al een tijd lang dat de Amerikaanse munt fundamenteel zwak is. Daarom kunnen wij hem ook beter afdekken, dat slaapt lekkerder. Of anders moeten wij dollar short zitten. Professionals betalen in dat geval dan libor – zeg: rond de 1,15% – om dollars te lenen. Die krimpen intussen in waarde.

Als wij er dan veel van lenen en ze uitzetten in dollars die meer opbrengen, zoals staatspapier of euro obligaties, dat meer opbrengt en voor valutawinst zorgt, dan zitten wij goed. Dat is de carry trade en omdat daar per definitie een verslavende hefboom inzit, probeert iedereen op het laatste nippertje uit te stappen. Als dat niet lukt, worden andere dingen verkocht.

Omdat wij niet de gevangenis in willen even een disclaimer: dat afdekken is voor particulieren die rustig willen slapen. Die carry trade spelletjes zijn voor hedge funds en prop desks van de banken. Geen probleem, een carry trade opzetten voor een bank. We vermelden dit even, mocht u naar een baan zoeken en graag liefhebberen op de beurs.

Fel rood
U gaat naar een bank en zorgt dat u daar aangenomen wordt. Dat is geen enkel probleem: een doctorandustitel, een onbeschreven strafblad, een donker confectiepak, namaak goede kwaliteit schoenen en een eveneens namaak, maar extra fel gestreepte clubdas zijn meer dan voldoende om een baan te krijgen.

U zet carry trades op en als u winst maakt en dat duurt meestal een cyclus lang, krijgt u niet alleen betaald, met bovendien gunstige secundaire voorzieningen, maar ook genoeg collega’s om dagelijks mee van streepdas te ruilen, zodat de uitgaven ook nog meevallen. Wij weten dat zoiets in Nederland enorm meetelt.

Op een dag stopt de muziek. De dollar wordt opeens duurder en wat zien we vandaag? De korte rente staat op het hoogste punt van het jaar. Hetzelfde geldt voor de koers van ruwe olie, die, zo blijkt opeens, niet voor niets zo genoemd wordt en uw posities staan fel rood gekleurd. Pech, u wordt ontslagen. Zit niet bij de pakken, confectie of anders, neer.

Systematisch
U bent immers geen geld kwijt, u krijgt zelfs nog iets mee van de bank. U wacht een cyclus (hint: Inveztor.net zoekt nog steeds competente en dynamische medewerkers) en in de volgende stelt u zichzelf weer kandidaat. Weet u wat nu het leukste hiervan is? U wordt ongetwijfeld weer aangenomen bij de bank.

Terug naar de volatiliteit die veroorzaakt werd doordat de streepdasjes en hun buitenlandse collega’s, die sinds hun verblijf op kostschool die rare dasjes in de kast laten hangen, zoveel carry in de financiële soep gooiden. Daardoor was april zo’n waardeloze maand voor systematisch handelende hedge funds. Niets was immers meer systematisch.

Terug naar de dollar. Wij gingen long dollars omdat we dachten dat iedere barbecuende zwager inmiddels alles tot en met het budget van zijn personal trainer en de Victoria’s Secret Wish List van zijn vriendin in euro’s of aussie’s had ingewisseld. Blijkbaar was dat zo, want de dollar werd weer sterker, ondanks de slechte fundamenten.

Dollar 1,16
Vergeet namelijk één ding niet, hoewel de Amerikaanse economie aantrekt zijn de tekorten nog steeds aanwezig, nu sterker zelfs dan voorheen. De dollar wordt daarom naar ons gevoel vooral sterker, omdat de euro zwakker wordt. Die munt wordt weer zwakker, omdat er een moment komt waarop iedereen al euro’s heeft.

Wanneer dan een centrale bankier ook nog eens zinspeelt op renteverlaging voor de euro en een andere centrale bankier zinspeelt op een renteverhoging voor de dollar, komen we uit op een bekend punt. Het doel is bereikt en de speculatie stopt uiteindelijk, omdat iedereen al een positie heeft ingenomen.

Daarom denken we dat na een pauze in de dollarstijging we nu misschien een fase krijgen waarin de dollar gaat proberen de 1,16 te testen. Iedereen zegt nu immers dat de dollar weer zwakker gaat worden? Althans, dat zeggen de krantenkoppen en die geven bij gebrek aan beter het sentiment keurig weer.

Tussen Chili en China
Bent u koper? Waarschijnlijk niet. Kijkt u maar eens naar de bovenstaande grafiek. Die is van Antafogasta, een Engels aandeel. Engelsen zelf, die vreselijke racisten zijn, duiden de Antafogastanen als Wogs aan, want ze komen uit Chili en doen in kopermijnen. Die zijn terug van 1272 tot onder de 900, de koers van voor de koperbubbel.

Is deze hausse voorbij? Misschien, maar hoe kunnen we dit rijmen met dat de consensus is dat China weliswaar op de rem trapt, maar niet over de kop slaat? Dat is nog niet duidelijk. We weten wel dat de remmende invloed van de Chinese overheid tot nu toe weinig concreet effect heeft gehad op de economische groei.

We weten alleen ook dat de staalprijzen al zeven weken zakken. Wat gaat hier gebeuren? Daarvoor moeten we ons afvragen of de waarderingen in China net zo zijn als tijdens de dotcombubbel. Het beste kunnen wij dan kijken naar – de academisch gevormden onder ons raden het natuurlijk al – China.com.

Raar, maar indrukwekkend
Dat is – voor die academisch gevormden is dit overbodig om te zeggen, maar we zijn liever volledig – een Chinees internetbedrijf. Het staat gelukkig lekker overzichtelijk genoteerd aan de Nasdaq, symbool, hoe kan het anders, CHINA. Die grafiek is minder dramatisch dan u denkt en lijkt te verwijzen naar hete Chinese soep, opdienen en etenstijd.

China kwam met mooie groeicijfers: 0,04 dollar winst per aandeel waar 0,05 dollar werd verwacht. Wel boekte het bedrijf 253% meer omzet dan in het eerste kwartaal van 2003 en dat is bemoedigend. Omdat we ons de afgelopen dagen met China bezighielden en zelfs een dotcom aanschaften, hebben we nagedacht over dit rare, maar indrukwekkende land.

Onze conclusies zijn dat wij er beter niet kunnen wonen. In tegenstelling tot Zuid-Afrika uit de periode toen de wijn uit dat land nog verdacht was en de jazzmusici alleen in Londen emplooi konden vinden, hoeft u er niet te zijn geweest om er over te kunnen oordelen. Wij zijn er geweest en we kregen zo’n schok dat ons oordeel daarna niets meer waard was en is.

Heksenketel
Ten derde wordt, naar ons bescheiden gevoel, nergens ter wereld zoveel kapitaal verkwist als in China, of het moet in andere al dan niet voormalige communistische landen zijn. Hoe dit te rijmen is met een investering in deze arme, overbevolkte heksenketel die het land nu eenmaal is, is een goede vraag.

Die beantwoorden we een andere keer, want we moeten het eerst nog hebben over Freenet, in Duitsland en over technologie. Wie weet is er nog tijd voor een paar opmerkingen hierover, voor we afreizen naar het Midden-Oosten.

Het vervelende van contrair handelen is dat het niet altijd werkt. Hetzelfde geldt voor fundamentele analyse, om van technische en andere analyse maar niet te spreken. Waardeert iedereen daarom Pablo Picasso, die zomaar op een bierviltje een werk van waarde kon produceren?

Deze en andere gedachten schoten ons op een zonnige zaterdag, tien dagen geleden, door het hoofd, toen een vriendin ons meegenomen had naar haar werkgever. Op zaterdag? Inderdaad, het was in New York en het was een kijkdag bij Sotheby’s.

Wij bekeken de tentoonstelling van de werken van de Stichting Greentree die werden geveild. John Hay Whitney en zijn vrouw hebben die stichting ooit opgezet om internationale vrede te bevorderen.

Stijgende prijzen voor eigentijdse kunst
Ze hadden een goed oog voor kunst, die ze hun hele leven verzameld hadden en een deel daarvan werd de komende woensdag verkocht. De man met de pijp is inmiddels wereldberoemd. Het schilderij was geschat op 60 à 90 miljoen dollar en werd uiteindelijk telefonisch verkocht voor 104 miljoen dollar, wat alle voorpagina’s haalde.

Het publiek was wat ouder en zag er niet onbemiddeld uit, maar zoals wel vaker in Amerika was de sfeer niet echt chic. Het publiek was van de oudere Upper East Side-variant. Twee jonge mensen duwden het invalidenwagentje van een bejaarde heer. Een functionaris van het veilinghuis was druk doende met wat blijkbaar een toekomstige koper was.

De jonge mensen keken een beetje bedrukt. Ging daar hun erfenis? Hadden ze een probleem met de belangstelling van de oudere heer voor moderne kunst, die misschien niet met hun eigen voorkeur overeenkwam? We dachten onwillekeurig aan de sterk stijgende prijzen voor eigentijdse kunst in New York.

Wat we zien en wat we niet zien
Volgens Barron’s hebben een aantal toonaangevende kunstenaars wachtlijsten. Ofwel, hun dealers hebben vraag en aanbod op gunstige wijze uit evenwicht gebracht. Wij dachten aan een vriend die Jean-Michel Basquiats zoekt en daar een miljoen dollar voor over heeft. Omdat hij geregeld dergelijke sommen betaalt, zit hij nu in het museumbestuur van zijn stad.

Terug naar de economische werkelijkheid. Wat we hier aan het werk zagen, was goedkoop geld. Goedkoop geld werkt verslavend. Het leidt tot hoge prijzen in onroerend goed en kunst. De baisse van de afgelopen tien dagen is er aan te wijten dat beleggers zich daar opeens allemaal tegelijk van bewust werden.

De negentiende-eeuwse Franse econoom Frédéric Bastiat gebruikte vaak de uitdrukking “wat we zien en wat we niet zien” om economische fenomenen uit te leggen. Hij was dan ook autodidact. Bovendien lezen Fransen hem niet meer, zijn werk wordt hier allang niet meer uitgegeven. Toch gebeuren er op dit moment wellicht zaken die we niet zien.

Meer risico
Goedkoop geld leidt behalve tot hoge prijzen voor kunst en onroerend goed, ook tot leverage (hefboomeffect). De grootste hedge funds, de handelaren voor eigen rekening van de banken, verhoogden in de afgelopen kwartalen hun risico. Dat zien analisten wanneer ze rapporteren dat de Value at Risk (VAR) ratio is gestegen.

We zien daarom iets niet. We zien niet dat er steeds meer risico wordt genomen en dat zien we pas als er een gebeurtenis plaatsvindt waardoor die posities scheef komen te zitten en beleggers eruit willen. Hoewel hun posities liquide zijn, blijken ze opeens minder liquide dan gedacht omdat er zoveel extra geld inzat: dat goedkope geld à 1%.

Dan krijg je rare dingen. Obligatiebeleggers verliezen, aandelenbeleggers verliezen, grondstoffenbeleggers verliezen, goud zakt hard en ook hedge funds krijgen klappen. We hebben net een conference call beëindigd met een gediversifieerd kwantitatief fund of funds. Dat fonds zakte in september 2001 4,5%, maar in de afgelopen maand 5%.

Sell in May
Dat kwam doordat er allerlei technische en kwantitatieve strategieën verkeerd gingen. Allemaal tegelijk. Dat is het vervelende van bewegingen die plaatsvinden in een zwaar geleveragede markt. Wij zien correlaties waarvan wij niet dachten dat ze optraden. Sell in May lijkt, voorlopig althans, een goede strategie voor dit jaar.

Nu is het alweer te laat. Er komt vast wel een bounce op de beurzen, maar het vervelende is dat er nog niet echt een capitulatiedag is geweest, behalve misschien afgelopen maandag in Tokyo. Toen zakte de markt daar in één dag 5%. Iedereen zat overigens long Japan, want iedereen weet dat het daar nu beter gaat.

Het leverage-idee is één van de verhalen waarop de beren de stieren al enige tijd trakteren. Het moet uit het systeem om het te saneren, zo redeneren zij. Dan krijgen we een enorme implosie, want zoveel leverage is er in het systeem aanwezig en dan pas kan de markt weer omhoog. Dat is leuk, maar eerst is er een diep dal.

Koopjes
Wij zien nu ook opeens typische koppen, berenkoppen vooral. Die komen weer met hun verhalen die tot mei vorig jaar populair waren. De goudjongens roepen, met hulp van de ene analyse naar de andere, dat er iets gebeurt dat niet kan: boontje komt om zijn loontje en tegelijkertijd zakt goud! Dat mag niet.

Kortom, daar is iedereen ook ontevreden, erger nog, de laatste lichting goudbeleggers zit nu op verlies. De komende dagen krijgt u stukken voorgeschoteld over aandelen die nu voldoende gezakt zijn, goede fundamenten hebben en mooie bedrijfsresultaten laten zien: koopjes. Er is namelijk grote kans dat het best meevalt.

Of er tot oktober veel lol te beleven is op de beurs is nog maar de vraag, maar dat we nu persé in een berenkuil vallen is een ander verhaal. Het hangt af van wat we zien en niet zien. Als er een bank springt door een verband dat niemand heeft gezien, kan het vervelend worden. Die olieprijsstijging viel ook opeens uit het niets.

Gevaar
Het gevaar komt altijd uit een hoek waar we niet naar kijken. Want we praten alleen over wat we zien, wat we niet zien deert ons niet, tot het zichtbaar wordt. De aandelenhandel onder particulieren is flink aangetrokken. Nederlandse spelers melden een stijging van 35% van hun volume, in het buitenland zien we scores van 40% en e-traders doen het weer goed.

Het mag dan nu wat minder gaan, maar AOT, tegenwoordig in feite een e-trader genaamd Binck, is veel te goedkoop vergeleken met de concurrentie. Frank van Dongen schreef dit gisteren ook al in zijn Broodje AAB. Het is te laat om short te gaan, maar nog niet te laat voor een long positie in een typisch ondergewaardeerde situatie.

Dit is altijd een leuke dag op Inveztor.net. De zon scheen vanochtend, de terrassen in Amsterdam waren al vroeg bezet en massaal trapten beleggers in onze voorkennisgrap. Het is inderdaad, zoals honderd scherpzinnigen ons lieten weten, 1 april.

We waren bang dat het er iets te dik bovenop lag. De AFM die ons beval uw persoonsgegevens te overhandigen en u ook een bijzonder impertinente vragenlijst voorlegde over uw koersmanipulatieve gedrag… Hoeveel mensen zouden er intuinen?

Wel, felicitaties voor ons en de – redelijk talrijke – slimmerikken die wél even op de kalender keken: de overgrote meerderheid van de Inveztor.net-bezoekers vulde netjes alle vragen in.

Een gewaarschuwd belegger…
Hoe ongewoon ook, sommigen reageerden zelfs met hartverwarmdende steunbetuigingen aan Inveztor.net. Een klein aantal reacties was gepikeerd, vooral geërgerd door de sluiting van de forums. Leuk te zien dat daar zoveel belangstelling voor is. Aan deze mensen: excuses voor de overlast. We beloven dat ze in de komende 364 dagen in de lucht blijven.

Beleggers schreven massaal in en verstuurden hun vragenlijsten. Die kwamen met een kadans van ruim honderd per uur binnen. Meer dan duizend lezers begonnen dapper met invullen. Waarschijnlijk ging er bij sommigen halverwege iets dagen, want ongeveer zeshonderd van hen vulden aan het eind een email-adres in.

Slechts één reactie betrof een bedreiging: wij wachten de dagvaarding af. Er was ook een accountant die ons zijn diensten aanbood ons uit de ellende te helpen. De meeste reacties waren leuk om te lezen en duidelijk: dit is een onacceptabele inbreuk op de privacy. Een ander trapte er in en klaagde vervolgens op een concurrerend forum dat het een flauwe grap betrof.

Wat leren we er nu uiteindelijk van? Zoals elk jaar probeerden we op onschuldige wijze de draak te steken met een actueel onderwerp voor beleggers. Dit keer was dat het verscherpte toezicht én, niet te vergeten, het niet altijd even makkelijk te verifiëren waarheidsgehalte van forumpostings. Een gewaarschuwd belegger telt voor twee.

P.S.: Hoewel aanbevelenswaardig, was het verhaal over de 20%-salariskorting van Jeroen van der Veer en zijn mede Shell-bestuurders ook een 1 aprilgrap. Slechts weinig lezers geloofden dan ook daadwerkelijk dat een Nederlands ondernemingsbestuur vrijwillig in de eigen portemonnee tastte…

De Financial Times wijdt een artikel aan het Goldman Sachs-hedge fund fenomeen. Het gaat hier om de discussie of ze nu een beursgenoteerd hedge fund is met zakenbankactiviteiten, of een zakenbank met een uniek team handelaars voor eigen rekening.

De discussie spitst zich vooral toe op de vraag of Goldman Sachs een zakenbank is die meer risico neemt dan anderen. Het artikel voegt weinig toe, behalve dat een aantal commentatoren zich in het debat mengt en doet dat door geringschattend te spreken over degenen die zo simplistisch zijn Goldman Sachs een hedge fund te noemen.

Argument van auteur David Wells is dat andere zakenbanken ook handel voor eigen rekening zien toenemen.

Chinese muren
In dit verband wordt Bear Stearns genoemd. Dat is een conservatievere firma dan Goldman Sachs en is dat altijd al geweest. Bear Stearns is dan ook geen gekke belegging: als het verkeerd gaat doet het personeel vrolijk mee en voelt eveneens de pijn. Zij hebben 60% van de aandelen in hun bezit.

Terug naar de Goldman Sachs discussie: Wells voert als argument tegen het herdefiniëren als hedge fund aan, dat de zakenbank ook een grote business voor klanten heeft. Nu kan het ons weinig schelen hoe de definitie van Goldman Sachs luidt en wij hebben op zich ook niets tegen handel voor eigen rekening.

Alleen verandert het risicoprofiel iets, zouden sommigen zeggen. Anderszins wordt in het stuk van Wells in de Financial Times aangevoerd dat de handel voor klanten Goldman Sachs juist een voorsprong geeft op andere handelaren die voor eigen rekening werken. Dat is leuk voor die mythes over Chinese muren.

Bron: The Street

Geen tijd voor grappen
Goldman Sachs is gewoon een firma die constant op zoek is naar de beste mensen. Ze zoekt mensen die een beetje mono-maniakken zijn. Dat wordt zelfs aangemoedigd, maar eikels zoeken ze niet. Ooit, toen wij als klein broekje van school kwamen, doorliepen we zo’n procedure: die is bijzonder solide en diepgaand.

De zakenbank is ook de onderneming die goede mensen het langst binnen de deur houdt. Een aantal van de heren die we toen spraken zitten er nu nog, ruim 25 jaar later. De volgende stap is dan meestal een goudgerand pensioen, zo rond de vijftig jaar, tenzij ze hun werk zo leuk vinden dat ze er langer mee willen doorgaan.

Ze is ook de firma die veel prominente hedge fund ondernemers en handelaars levert. GLG Partners is met een geschat belegd vermogen van zo’n 10 miljard euro hiervan een goed voorbeeld. De firma bestaat uit Goldman alumni en wordt soms Go Leave Goldman genoemd. Geen wonder ze nummer één onder de handelaren voor eigen rekening is.

Gewoon te koop
Eén van de steeds weerkerende thema’s op de Inveztor.net Forums is de afkeer van zakkenvullers. Een populair thema, dat vaak tot het populistische toe wordt uitgemolken. Wij delen die afkeer helemaal, al zijn we gedwongen vast te stellen dat het begrip Homo Economicus gebaseerd is op hetzelfde verschijnsel, zij het onder een minder negatieve vlag.

Het leuke van Goldman Sachs is dat het uiteindelijk gewoon een aandeel is. U kunt het voor 103,75 dollar kopen. Ze is nummer één van de zakkenvullers. De firma heeft een cultuur van hard werken en goed betalen. Het is daarom leuk om die mensen voor een snipje euro’s voor u aan het werk te zetten.

De werknemers staan ’s ochtends voor dag en dauw op, zijn om zeven uur op kantoor, na even getraind te hebben en vergaren vervolgens de hele dag kapitaal. Van de opbrengsten worden de bonussen betaald, dat zijn de zogenaamde zakkenvullers en vervolgens de aandeelhouders. Dat bent u.

Denk erover na
De andere kant van de medaille is dat u zich nergens voor zo weinig geld kunt inkopen bij zoveel getalenteerde zakkenvullers, die allemaal vroeger op moeten dan u. Zonder dat u een diepgaande procedure moet doorlopen waarin alles, van uw academische prestaties tot ondernemerschap en de herkomst van uw jasje en dasje, ter discussie wordt gesteld.

Een deel – ongetwijfeld klein, maar toch significatief – van de anti-zakkenrollersactivisten kan hierbij afvallen, al was het alleen maar op gronden van spelling en het gebruik van interpunctie. Nu kan het zonder enig risico van afwijzing, zonder huiswerk en zonder vroeg op te staan. Denk er eens over na.

If you can’t beat them, join them.

Er blijft een waas van mysterie rondom de hedge fund industrie hangen. Sommigen worden hierdoor aangetrokken als muggen door een lamp. Dat is omdat deze sector, meer dan welke andere ooit in de financiële geschiedenis, hersens, talent, inventitviteit en winstgevendheid vertegenwoordigt.

Nog niet zo lang geleden lazen we daar wat spottende opmerkingen over, in een forumdebat op deze site. Dat is normaal, want de hedge fund sector is natuurlijk echt groot, gevariëerd, potentiëel zeer winstgevend en handelsgeheimen worden natuurlijk niet publiekelijk prijs gegeven.

Winst trekt niet alleen koren aan maar ook kaf. Er zitten dus boeven en boefjes in deze sector, net zoals elders. Iets geraffineerder misschien. Een beetje diepgaande kennis van het vak kan dus nooit kwaad. De record-resulaten die Goldman Sachs, de Amerikaanse effectenbank, deze week publiceerde, waren indrukwekkend.

Goldman’s evolutie
Nog indrukwekkender was dat Goldman het ook de voorgaande jaren redelijk bleef doen. Dat kwam door de handel voor eigen rekening. De zogenaamde VAR (Value at Risk, het bedrag dat aangeeft hoeveel het bedrijf potentieel in een dag kan verspelen als de markt totaal tegenzit) nam toe tot $71 miljoen.

De evolutie van slimste fusie-en overname adviseur tot grootste hedge fund ter wereld is gemakkelijk te volgen. Goldman verdiende het afgelopen kwartaal $360 miljoen met advieswerk, maar naar schatting ongeveer evenveel met handel voor eigen rekening.

Goldman is zeldzaam bedreven in deze handel en doet dan ook wat meer met het eigen kapitaal dan andere huizen op Wall Street. Het is al jaren zo dat de grote brokers voor eigen rekening handelen en veel hedge fund managers starten hun carrière dan ook op de prop desks van de grote firma’s. Prop staat niet voor iets waar mee geschoten wordt, maar voor proprietary trading, handel voor eigen rekening.

Goldman’s evolutie
Voor beleggers is zulke handel een welkome diversificatie. Wanneer de klanten geen business meer binnen brengen kan het huis zelf nog de rekeningen betalen. Wanneer de activiteit te veel begint voor te stellen worden beleggers ongerust omdat dan in hun ogen de kwaliteit van de winst daalt.

Het gaat dan echter om een kwestie van definitie. Als effectenbank wordt minder winst gemaakt, maar als we de organisatie als een hedge fund beschouwen is er niets aan de hand.
Hedge funds, zo leert ons de meest recente historie, krijgen een hogere waardering dan effectenbanken. Dat zal wel samenhangen met de hersens en de winstgevendheid.

Tijdens de Rusland-crisis verloor Goldman 600 miljoen dollar voor eigen risico. Anderen waren er dan mee opgehouden maar Goldman breidde deze activiteit alleen maar uit.
In het afgelopen kwartaal kwam de winst uit op bijna 1,3 miljard dollar.

Hoe rendabel hedge funds als onderneming kunnen zijn, werd nog eens onderstreept door de recente IPO van Rab Capital. Rab is een hedge fund dat op de nieuwe markt in London werd genoteerd. Opgericht in 1999, heeft deze firma nu een marktkapitalisatie van 136 miljoen pond, waarvan acte. Over de vragen die achter dit fenomeen opdoemen hebben we het een andere keer.

Pijpen nu verdacht
Wall Street vindt altijd overal een antwoord op. Zeker wanneer er iets mee verdiend kan worden. Neem nou Pipes. Pipe staat voor Private Investment in Public Equity. Dit soort vehikels bieden institutionele beleggers de mogelijkheid om via een niet bij de beurs geregistreerde secundaire emissie deel te nemen in een genoteerd bedrijf.

Regelgevers, en zij niet alleen, huiveren alleen al bij de gedachte. In sommige gevallen is dat zeer terecht, in andere gevallen bieden Pipes een mooie gelegenheid om op de korte termijn snel geld te verschaffen. Banken gaan vaak dicht voor dit soort bedrijven zodra het slechter gaat.

Zoals werksters tegenwoordig interieurverzorgsters zijn of, toepasselijker gezien de tussenkop hierboven, wij sinds de gratis reclame van Rob Oudkerk voor hookers.nl weten waar het woord “dames” voor staat, zo heetten Pipes vroeger anders. We zullen u niet te lang lastig vallen met eerdere incarnaties van dit wendbare begrip, maar gedegen kenners van het vak weten genoeg wanneer we Reg S en Reg D, twee regels uit de SEC bijbel noemen.

Niets nieuws onder de zon
Hedge funds zijn, het zal niemand verbazen, grote afnemers van Pipes, want de verdiensten zijn vaak interessant. Tip: vermijdt fondsen die veel van hun winst uit dit soort transacties halen. De SEC heeft zich inmiddels, zo vernemen wij uit een onopvallend artikel in de financiële pers, gebogen over de problematiek rond Pipes.

Eerder gebeurde dat ook al met Reg S, een voorloper van het Pipe fenomeen. Een belegger in een emissie die onder Reg(ulation) S plaats vond, mocht geen Amerikaans ingezetene zijn. Instituten mochten wel meedoen. De meeste Reg S deals waren dan ook banale emissies van obligaties of convertibles, maar aan de snelle financiering aan noodlijdende bedrijven schortte soms wel iets.

Amerikanen deden via offshore-vehikels mee met het spel, of schreven in op een emissie met een discount om vervolgens, liefst vantevoren, de aandelen te shorten. Wat dat betreft is er nu ongetwijfeld niets nieuws onder de zon.

Nieuwe ronde
Na het schandaal rond het fenomeen Market Timing, dat uiteindelijk een bijzonder groot geproportioneerde vorm van handel met voorkennis bleek te zijn, begint nu een nieuwe ronde.
Net zoals bij het Market Timing schandaal zijn echter de hedge funds hier net zo goed bij betrokken als long only fondsen.

Ook wat dat betreft niets nieuws, behalve dat de laatsten niet genoemd worden en de hedge funds uiteraard weer wel.

Michael Kraland is mede-oprichter van Inveztor.net. Hij woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is met name actief in de hedge fund sector. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. In dat geval meldt hij of hij zelf of voor zijn cliënten actief is in een genoemd fonds. Uw reactie is welkom op kraland@Inveztor.net.

Nog niet zo lang geleden, al lijkt het nu heel lang, dacht iedereen dat bonds gebodemd hadden en werd er alleen nog maar gespeculeerd over de volgende renteverhoging door de Fed. Frank van Dongen was in die tijd één van de weinigen die obligaties zag stijgen.

Hij kreeg gelijk, wij luisterden gisteren niet naar de Fed-verhalen omdat we met belangrijkere dingen bezig waren en ongetwijfeld velen met ons. De consensus is nu dat hier geen verandering in komt, tot er drie maanden lang goed banennieuws is..

De enige arbeidsberichten uit de VS die tot nu toe goed waren, was het slechte nieuws. Daardoor blijft de rente laag, krediet goedkoop en bubbels intact. De dertigjarige hypotheekrente zit onder de 5%.

Hot mamma
Dat betekent dat, geheel in tegenstelling tot wat verwacht werd, de huizenboom kan doorgaan.
Consumenten kunnen nog eens meer kapitaal uit hun hypotheken halen voor onmiddellijke besteding. Weliswaar is dat slecht, maar het is goed. Of is het andersom? De toekomst moet dat maar uitwijzen.

Recent onderzoek van professor Elisabeth Warren van de Harvard Business School en Amelia Warren Tyagi toont aan dat vrouwen met kinderen in middenklasse gezinnen in de VS het meeste kans hebben persoonlijk failliet te gaan. We leggen nu niet uit waarom, dat doen we als we iets bearish schrijven. Even terug naar die moeders.

Mamma is in trek, hot zelfs. Het symbool is ietwat verwarrend MAMA. Mamma.com is een zoekmachine, het bedrijf staat in Quebec en het is een internetaandeel zoals we die sinds 2000 niet meer gezien hebben. In drie beursdagen verdrievoudigde de prijs op hoog volume naar 15,90 dollar. In de afgelopen twaalf maanden was de laagste prijs 1,90 dollar.

Adopteren
Eigenlijk hadden we hier wat eerder mee moeten komen, want gisteren gingen we weer bijna een kwart omhoog. Niet 0,25%, maar 24,43%. Mamma is een meta search motor. Met meta moet u oppassen hebben wij geleerd, in internetkringen staat dat woord vaak voor iets dat niet helemaal origineel is.

Mamma combineert zoekprogramma’s en maakt een herschikking. Daarom zeggen critici dat dit een zeepbelaandeel is. Dat zal wel, gezien de fundamenten en het koersverloop. Alleen, wij keken eventjes bij Mamma in de keuken en onze zoekopdracht verliep bijzonder goed. Wij adopteren haar daarom direct.

Mark Cuban, een soort Amerikaanse John de Mol, heeft groot in dit bedrijf geïnvesteerd, vandaar de commotie. Nu bent u op de hoogte en kunt u meepraten. Ubisoft, de belegging van de echte Mol (zie Mol’s hoop), zakt weer wat naar aankoopniveaus en daarom zijn er volop kansen voor de echte speler.

Neutraal
“Bulls make money, bears make money and pigs get slaughtered.” Zo luidt de Wall Street wijsheid en zoals vaker, er zit veel in maar het is niet altijd waar. Wij hebben twee weekends geleden, zoals gebruikelijk, met grote aandacht de brief van Warren Buffett gelezen. Waarom lezen we Buffett? Iemand vertelde ons dat hij er ook wel eens naast zat.

Dat is een interessante opmerking. Als we alleen kijken naar wie er nooit naast zit, kunnen wij onze bibliotheek bij de vuilnisbak zetten en onze abonnementen opzeggen. Mevrouw K. juicht, maar wij vrezen ten onrechte. Alleen bedriegers zitten er nooit naast, al geven wij toe wel eens naast een bedrieger gezeten te hebben. Helaas, Buffett is niet onfeilbaar.

Hij is wel beter dan uw dienaar en vele anderen. Hij is ook, sinds internet, gratis beschikbaar, wat veel Nederlanders moet aanspreken. Wat zijn we zuinig. Als iemand ons uitnodigde voor een spreekbeurt over Krenten uit de Polder, de kans hierop is helaas gering, dan verzekeren we u van een onderhoudende avond, dat bleek de afgelopen dagen weer.

36 Miljard dollar cash
Wij dwalen af, terug naar Buffett die niet onfeilbaar is. Zijn overigens succesvolle bedrijf Netjets draait slecht in Europa (full disclosure: wij zijn betrokken bij een piepkleine concurrent van deze mooie onderneming). Buffett’s timing is niet altijd perfect (big deal zouden wij zeggen) en soms zit hij in de verkeerde sector. US Air is een voorbeeld.

Hij zat te lang in aandelen van gisteren, zoals Gillette en Coca Cola, die nu weer aandelen van vandaag zijn. Money talks, Buffett’s spel is geld en daarnaar gemeten is hij één van de besten ter wereld. Er zijn verschillende manieren om te leren, zo is ons gebleken. Veruit de vervelendste is naar school te gaan. Dat zien we dagelijks in het onderwijs.

Vervolgens is daar de praktijk. We kunnen leren van onze fouten. Belangrijk, want de prijs is al betaald. Van Buffett kunnen we echter leren zonder te betalen. We investeren alleen wat tijd.
Krenten, ga daarom snel naar zijn gratis site en lees zijn gratis brief. Klik hier Wat zien we? De meester zit op veel geld. Op 36 miljard dollar cash.

Neutraal II
Bovendien is hij bearish op de dollar meldde hij vorig jaar in een uniek Fortune-artikel. Buffett heeft zoveel geld, omdat hij geen aandelen koopt. Hij vindt bedrijven goedkoper dan aandelen en hij koopt aandelen wanneer dat andersom is. Hij heeft zijn junk bonds verkocht. Toen hij ze kocht, werd junk gewaardeerd alsof alle emittenten failliet gingen.

Nu wordt junk gewaardeerd alsof ze allemaal overleven. Buffett heeft een reputatie. Een grotere in de meeste gevallen dan u of ik. Hij heeft ook meer te verliezen.

Laten we daarom maar naar hem luisteren.

Van Buffett gaan wij naar onze maandelijkse mailing van een marktneutraal fonds. Zo’n mail bevat een brief van de beheerder die zijn visie geeft. Die is uiteraard markt neutraal getint en omdat maar weinig mensen echt marktneutraal opereren, is dat vaak een leerzaam verhaal. Op die mailing kregen we in de afgelopen jaren geregeld commentaar van lezers.

Martkneutrale varkens
Vanaf april vorig jaar werd het stil. Het fonds in kwestie deed overigens niet veel in 2003, een kleine 7%. In de laatste mail stond niet veel nieuws, of het moest zijn dat de score sinds het begin van het jaar ruim 5% was. Zoiets is niet statistisch significatief. Toch kwamen er veel reacties los. Het plaatje ziet er natuurlijk optisch plotseling beter uit.

Opeens is er bij professionele partijen weer belangstelling voor risicomijdende beleggingen, zo lijkt het. Vorige week zaten we bij een fund of funds presentatie. De beheerder, die in deze tak van sport pretendeert voorop te lopen, legde uit hoe hij zijn marktgevoelige allocaties aan het vervangen was door marktneutrale.

Er blijft, ondanks de gunstige aandelenmarkten, veel geld naar hedge funds vloeien. Die markt is nu 750 miljard dollar groot. Er is een belangrijk verschil met de aandelenmarkt. Marktneutrale varkens overleven en hun klanten blijven verdienen, zij het met minder spectaculaire bewegingen dan in de klassieke sectoren.

Martha Stewart, succesvol ondernemer, oprichter van het beursgenoteerde Martha Stewart Living Omnimedia (MSO) én uitvinder van de Nieuwe Truttigheid in Amerika werd vrijdagavond schuldig bevonden aan tegenwerken van justitie en liegen tegen de Feds.

Ze werkte tegen en ze loog, omdat ze betrapt was bij het verkopen van aandelen Imclone, een biotech bedrijf. Imclone testte het anti-kanker geneesmiddel Erbutex in.

Toen ceo Sam Waksal, een flamboyante ondernemer met wie Stewart persoonlijk bevriend was, hoorde dat de resultaten niet goed waren, verkocht hij zijn aandelen voordat die onderuit gingen. Waksal’s broker Peter Bacanovic van Merrill Lynch was ook Stewart’s broker.

Obstructie en jokken
Bacanovic vroeg zijn assistent Stewart te laten weten dat Waksal verkocht. Toen verkocht Stewart ook en ze bespaarde hierdoor 51.000 dollar, want het aandeel stortte in. Erbutex, zo bleek kort daarna, was ironisch genoeg wel een succesvol medicament. Waksal zit nu in de gevangenis. Daardoor is er nu veel aanbod op de New Yorkse kunstmarkt.

De jury veroordeelde Stewart wegens obstructie en jokken op vier punten. Wie tegen de Feds liegt, gaat de gevangenis in – zo luidt de Amerikaanse wet. Omdat Stewart op vier punten schuldig werd bevonden, kan ze tot twintig jaar cel krijgen. Dat gebeurt waarschijnlijk niet, het lijken eerder twintig maanden te worden.

Deze affaire was vrijdag in de VS zó belangrijk, dat de media-aandacht vergelijkbaar was met de commotie bij ons rond de moord op Willem van Oranje of, iets recenter, die op Pim Fortuyn. De Martha Stewart affaire is alleen nog niet voorbij, want de ondernemer gaat waarschijnlijk in hoger beroep.

Relevantie
Als Martha Stewart meer dan voorpaginanieuws is in Amerika, heeft dat dan relevantie voor ons?
Ja, want dit is de meest kleurrijke voorkennisaffaire tot nu toe en alle meer en minder smakelijke aspecten die we hadden kunnen wensen spelen hier een rol. Laten we ze even opsommen. Stewart was een succesvolle vrouw en ondernemer.

Ze was in sommige kringen zo geliefd, dat talkshow-gastheer David Letterman ironisch meldde dat Al Qaeda en Hamas fuseerden. Hij had het van Stewart. Volgens Conan O’Brien, die na Jay Leno uitgezonden wordt, had ze een verklaring afgelegd. “Ik hoop dat mijn naam binnenkort wordt gezuiverd en iedereen mij weer als koud en harteloos ziet.”

Tot zover het klimaat, alleen, wat hier relevant is, ook voor ons, is dat het geen misdaad is om koud en harteloos te zijn. Dergelijke persoonlijkheidsconsideraties speelden ook een rol bij de Cor Boonstra affaire. Als de regels zijn dat het verboden is justitie tegen te werken, dan is het normaal dat iedereen die dat wel doet op dezelfde manier wordt behandeld.

Voorzichtig
Was Stewart een prettig doelwit, omdat ze een icoon was dat gemakkelijk impopulair te maken was bij een jury? Speelde het mee dat ze wat dat punt betreft het openbaar ministerie zoveel mogelijk hielp? Ze getuigde zelf niet, wat in Amerika mag en liet daarmee een kans voorbij gaan om haar eigen positie te verdedigen.

Dat was natuurlijk op advies van haar advocaten. Of die gelijk hadden door het zo te spelen is de vraag. Stewart’s broker had voorzichtiger moeten zijn. Hij had nooit moeten doorgeven dat Waksal aan het verkopen was. Het is de vraag of hij dat ook echt gedaan heeft. Stewart had ook voorzichtiger moeten zijn. Zij is zelf broker geweest.

Wie in de VS broker wordt, moet eerst een vrij diepgravend examen afleggen: Series Seven. Pas wanneer iemand dat diploma aan de muur heeft hangen, mag hij of zij met individuele beleggers praten. Wie die cursus heeft gevolgd weet daarom heel goed dat dit soort dingen helemaal niet mag.

Vragen
Er blijven vragen. Moest er via haar een voorbeeld worden gesteld? Er is een duidelijke uitspraak gedaan door een jurylid dat daar op wijst. Had dit proces zin? Misschien wel, misschien niet. De fout van 51.000 dollar staat in geen enkele verhouding tot de omvang die deze zaak aannam, niet publicitair maar juridisch.

Is het de moeite waard miljoenen dollars uit te geven om zo’n vergrijp recht te zetten? Er zijn op dit moment een paar zaken die spelen tegen échte boeven:

Jeff Skilling, Andrew Fastow en Kenneth Lay van Enron,
Dennis Koslowski van Tyco,
Bernard Ebbers en de zijnen van Worldcom.

Tot slot is er de gruwelijke boef Richard Scrushy van Healthsouth met zijn pornoconnecties en rockbandijdelheid. Er zitten natuurlijk ook kleine beleggers in Stewart’s beursgenoteerde bedrijf, dat nu vernietigd wordt en kleine beleggers betalen belasting. Stewart rommelt ongetwijfeld nooit meer met aandelenverkopen, dat staat vast.

Reputatieschade
Alleen, moest daar nu een proces voor gevoerd worden? Heeft gevangenisstraf nog zin? Het Amerikaanse systeem biedt, na een veroordeling, geen alternatief. Dat is ook iets waar een hervorming op zijn plaats is. Terug naar Nederland. Voorkennis is een verkeerde zaak en moet uitgebannen worden.

Beleggers oplichten is ook iets dat streng verboden moet zijn, maar het gebeurt te vaak. Bij ons, zo zagen we in de afgelopen tijd, is het ook mogelijk om mensen op grond van verdenking kapot te maken, ook al zijn ze niet veroordeeld. In dit verband schreven wij eerder over de gang van zaken rond de affaires bij Veer Palthe Voûte en bij Orange Fund.

Wat reputatieschade betreft is daar de doodstraf opnieuw ingevoerd, nog voor iemand veroordeeld is. Wat dat betreft is de financiële sector omtrent risico uniek geworden. Tegelijkertijd blijft het een uitzondering dat managers die er minder dan niets van terecht brachten een deel van hun bonus moeten teruggeven.

Boef en pak
Misschien moet dat deel groter worden, 100% bijvoorbeeld. Misschien is het ook beter als er duidelijkheid wordt geschapen over de ernst van financiële wandaden. Misschien moet er een nuance worden aangebracht tussen een fout, denk aan door een rood licht rijden en opzettelijk beleggers oplichten.

Misschien is het beter om boeven te pakken dan in elk pak een boef te zien. In Amerika zijn ze misschien gek, maar wij zijn niet veel beter.