Liquiditeit, solvabiliteit, vertrouwen en opeens…

Alledrie zijn zoek en dat leidde tot de huidige crisis.
De maatregelen die nodig zijn, zijn de maatregelen die vertrouwen herstellen.
Wat de crisis verscherpte is het plotselinge bewustzijn dat er een heel vervelende recessie aankomt. Je zag dat meteen bij de werkloosheidscijfers van vrijdag in de VS.
De $ 700 miljard aan steun had dan ook alleen effect als het duurste strovuur ooit. Het kan zo in het Guinness Book of Records.

Het vertrouwen is weg, de recessie is er, het veruitzicht is dat het nog veel en veel erger wordt omdat het systeem niet meer functioneert.
Mensen verwachten dus dat hun bedrijven financiëel bevroren worden en dan is verkopen ten koste van alles een heel rationele paniekhouding.

We verwachten een harde bearrally. Bearrallies dienen ervoor om overmoedige bears ook kapot te maken en hun koppen op te zetten en aan de muur te hangen. Naast die van de bulls.

Ik ben een bear, ik ben short de markt, maar niet de markt waar ik inzit, de Canadese venture markt, die niet te hedgen is.
Ik ben ook long dollars en long goud, twee trades die mooi lopen.
En mijn Bundfutures heb ik omgezet in Schatzfutures. Die zijn gebaseerd op korte termijnpapier. De korte rente gaat zakken, denk ik en sneller dan de markt dacht. De lange rente kan hoger, je krijgt dan een steile rentecurve en dat is goed voor banken en dus goed voor herstel van het systeem.

Eerst het vertrouwen herstellen en dan is er nog die vervelende recessie. Die zal ernstig worden omdat recessies gecombineerd met een bankencrisis dat altijd zijn. Lang en erg.
Dit wordt nog leuk, pas maar op.

Michael KralandLong dollar, Schatzfuture, goud.

Koopmomenten: Napier versus Graham

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

Laten we één punt van tevoren heel erg duidelijk maken. Ik ben zelf geen aandelen aan het kopen, ik raad u niet aan aandelen te gaan kopen, integendeel, ik ben ervan overtuigd dat u dat beter niet kunt doen.
Dit gezegd zijnde is het juist de moeite waard naar aankoopmomenten te zoeken wanneer niemand meer wil kopen en wie weet is dit zo’n moment.
 
Er zijn twee soorten koopmomenten in een bearmarkt. Het grote moment, zoals we er de afgelopen eeuw vier gekend hebben. Dat zijn de momenten waarop een bearmarkt voorbij is en een nieuwe bullmarkt stilletjes begint. Zo stilletjes dat niemand het nog door heeft.
Eén van de merites van Anatomy of the Bear, het meesterwerk van Russell Napier*, is dat hij deze momenten beter dan wie ook voor hem in kaart heeft gebracht. Napier is auteur en academicus, maar was daarvoor jarenlang de beste Azië strateeg. Hij weet dus ook van de praktijkkant alles van de materie die hij beschrijft. Zijn boek moet u dan ook gelezen hebben als u nog wat aandelen in uw bezit hebt of die aan zou willen schaffen. Waarom zou iemand dat willen? Omdat er allerlei legendes bestaan over contrarians. Mensen die tegen de stroom in denken en zo heel goedkoop hun slag slaan. Daarom kijkt iedereen naar wat Buffett met effectenbank Goldman deed. Hij deed daar overigens iets dat u niet kan doen, namelijk minder betalen en veel meer krijgen dan u. Al is het maar de 10% jaarlijkse rente op preferente aandelen.
 
Maar er is ook een ander moment waarop aankoop lonend kan zijn en dat is aan het begin van een bearrally. Iedere bearmarkt kent dat soort rallies en we hebben er al een gehad dit jaar.
Net als de bears zich lekker in het zonnetje beginnen te koesteren is de markt klaar met verkopen en kunnen de koersen opeens hard omhoog.
Het eind van een bearmarkt is aangebroken wanneer de koersen op laag volume zakken en op hoog volume beginnen te stijgen.
Nu zult u zich afvragen waarom het zo moeilijk is dit moment te herkennen en het antwoord is even vanzelfsprekend als ontmoedigend. Omdat beleggers op dat moment murw zijn. Het kan ze niets meer schelen, ze zijn dan apathisch.
 
Het lijkt me duidelijk dat we niet aan het eind van een bearmarkt zijn maar we zitten er nu wel een jaar in. De markt is niet apathisch maar hysterisch. Beleggers verkopen al dan niet gedwongen en van lage volumes is geen sprake.
Bovendien, aan het eind van een bearmarkt heeft niemand het meer over koopkansen en worden beleggersbladen gedecimeerd.
 
Benjamin Graham, de flamboyante grondlegger van de moderne financiële analyse en Buffett’s leermeester, trok zich niets van timing aan. Hij zocht naar bedrijven die hij kon oppikken voor niet meer dan tweederde van de waarde van hun netto activa.
Tot voor kort waren dat soort bedrijven nauwelijks te vinden. Nu beginnen ze te komen. James Montier, de tegendraadse strateeg van Société Générale, publiceerde deze week een lijst van 176 aandelen die aan Graham’s criteria voldoen**.
Voor de helft zijn het Japanse small caps gevolgd door Amerikaanse.
U weet nu in elk geval waar u moet zoeken.
 
Michael Kraland 
 
*Anatomy of the Bear. Lessons from Wall Street’s Four Great Bottoms.
Russell Napier, CLSA, 2e druk 2007.
 
**Mind Matters. Graham’s net-nets: outdated or outstanding ?
James Montier, 30 september 2008.

Michael Kraland is finacier en oprichter van Inveztor. Disclaimer Kraland: niet van toepassing.

De slachting onder hedge funds

De slachting onder hedge funds gaat nog wel even door. De reden is dat die slachting nu pas serieus op gang komt.

Hedge funds worden gehinderd in een aantal strategieën zoals event driven, convertible hedging en natuurlijk het shorten van financials. Tegelijkertijd zitten andere fondsen, onafhankelijk van hun beleggingsstrategie, vast doordat hun prime broker Lehman heette. Een prime broker is een bedrijf, vaak deel van een effectenbank, dat de transacties van een hedge funds afhandelt. Prime brokers geven ook krediet, lenen aandelen voor short transacties en helpen kleinere fondsen aan klantencontacten.

In de Inveztor Hedge Fund Nieuwsbrief, die vandaag verscheen is dit probleem ook aan de orde, maar er gebeurt elke dag zoveel nieuws dat we er nu al op terugkomen.
Guy Wyser-Pratte, de Franse ex-Marinier die vanuit New York opereert en een Nestor van de activisten is, sluit zijn Europese fonds waar $ 500 miljoen in zit. Wyser-Pratte noemt de ongunstige marktomstandigheden, erger dan alles dat hij sinds 1968 heeft meegemaakt.

Luqman Arnold’s Olivant fonds zit vast bij Lehman’s liquidator en ook Absolute Return, een klein fund of funds gelieëerd aan de bekende commentator en hedge fund of funds aanbieder John Mauldin, sluit tijdelijk omdat onderliggende fondsen niet geliquideerd kunnen worden en klanten daardoor hun aandelen niet kunnen verzilveren.

John Paulson, de man die vorig jaar zo goed inspeelde op de kredietcrisis dat hij drie miljard dollar overhield van de winst die hij voor zijn beleggers realiseerde, is ook dit jaar in topvorm. Hij scoorde ytd 18%.

Michael KralandDisclaimer Kraland: geen posities in bovengenoemde fondsen op het moment van publiceren.

Het R-woord en de rest

De hierna volgende column betreft een artikel uit de Hedge Fund Nieuwsbrief van Inveztor.

Waarschijnlijk gaan de hedge fund indices voor september 5% naar beneden. Hedge funds staan nu op -10% voor het jaar.

Volgens Merrill Lynch heeft de sector $187 miljard aan cash klaarstaan om aanbod van stukken te kunnen honoreren, maar waarschijnlijk is dat niet genoeg. De industrie heeft een omvang van ongeveer twee biljoen en is dus bijna 10% liquide. Het percentage is historisch hoog, maar de kans is groot dat het aanbod van stukken nog hoger zal zijn.

Waarschijnlijk zijn het niet zozeer de pensioenfondsen die stukken aanbieden maar vermogende particulieren. Tegelijkertijd lokt de industrie ook aanbod uit vanwege de manier waarop om wordt gegaan met teruggave van geld. Vaak wordt het fonds gewoon gesloten, voor bepaalde tijd of voor onbepaalde tijd. In Nederland is dat dit jaar het geval met twee fondsen.

Het is ook voor hedge funds een Perfect Storm. Leverage is het onderwerp van de dag en staat onder druk. Twee van de belangrijkste prime brokers, Bear en Lehman, zijn kapot, gelden worden bevroren, normale ratio’s werken niet meer in de markt waardoor quant technieken van slag raken en als klap op de vuurpijl is het steeds moeilijker nog een short boek aan te houden.
Fundamentele analyse werkt ook niet meer. Het Nederlandse marktneutrale hedge fund HIQ meldde een verlies van 20% nadat Volkswagen onverwacht 45% steeg.
Maar het is pas echt menens wanneer het heilige der heiligen wordt aangetast. Het RAB Special Situations Fund wordt, met instemming van beleggers, drie jaar gesloten.
Het instorten van de grondstoffenmarkt werd het fonds, dat ongeveer 400 posities in kleine, illiquide exploratieaandelen in portefeuille heeft, fataal. De beheerder levert een deel van de fee in.

Dagelijks komen de verhalen binnen over ongelukken die tot nu toe zeldzaam waren. Luqman Arnold, de ex UBS CEO die nu een actie tegen UBS voert, kan zijn UBS aandelen niet meer terugkrijgen van Lehman en curator PwC. Het gaat om $ 1,4 miljard aan stukken.

De Times citeert Andrew Shrimpton, voormalig hedge fund regelgever bij de FSA en nu adviseur. Hij krijgt elke week een verzoek tot liquidatie van een fonds.

Vandaag weten de hedge funds hoeveel geld beleggers zullen terugvragen. De industrie is ongeveer twee biljoen dollar groot en verdubbelde de afgelopen drie jaar. Voor eenderde kwam dat door performance en voor tweederde door nieuw geld.
Het ligt voor de hand dat de telling per 31 december een stuk lager zal uitvallen.

Michael Kraland

Michael Kraland is financier en oprichter van Inveztor. Disclaimer Kraland: geen posities in bovengenoemde fondsen op het moment van publiceren.

Dollar stijgt door

Sinds augustus doen we iets dat we normaal niet doen. We nemen of sluiten bijna dagelijks macro posities om onze portefeuille heen.
Dat leidt meteen tot negatief commentaar. Waar we mee bezig zijn en of dit niet tot allerlei risico’s gaat leiden.

We handelen niet zomaar in de dollar, we gaan uit van onze bestaande exposure en hedgen die of halen de hedge er af. We hebben veel Canadese dollars en daar doen we hetzelfde. We rekenen immers in euro’s.
Hedge erop – dat is onze normale positie – of hedge er af. Als je daar elke keer een procent of zelfs twee aan toe kan voegen is dat prettig.
Verder handelen we hoofdzakelijk in de Bundfuture, indices, goud en soms ultrashares.

Macro factoren zijn belangrijker dan micro in deze markt, buitengewone omstandigheden bieden buitengewone opportunities en het verzacht de klappen van de afwaarderingen van onze aandelen.

eurusd2okt


Euro vs. US dollar

Waarom stijgt de dollar ? De vraag is of het echt nodig is je dit af te vragen en de verleiding is groot om redenen te zien waar toeval toeslaat.
De trend in de dollar is al sinds het niveau van 1,60 positief.
Nu de 1,40 barrière weer genomen is kunnen we naar 1,36.
De Canadese dollar hobbelt wat mee en omdat we daar veel van hebben is daar ook de hedge af en ook dat werkt goed.

eurcad2okt

Euro vs. Canadese dollar

We staan klaar om de hedge er weer op te zetten en zo onze winst te realiseren.
Het is immers goed mogelijk dat de grote bewegingen van maandag er toe leiden dat beleggers hun dollar exposure aanpassen. Of de carry trades worden afgewikkeld.
Of de Amerikanen worden als voortvarender crisisbestrijders ingeschat.
Of, en dat zal het zijn, de interviews van Sarah Palin zijn nog niet tot het buitenland doorgedrongen.
Of, nee, dat is het dus, iedereen heeft ze gezien, vanaf is het debat van de lamme en de blinde en deze expert in buitenlandse poiitiek is afgeschreven.

usdisk2okt

US dollar vs. IJslandse krone

Wie zich wat agressiever in valuta wil uitdrukken kan naar de IJslandse krone kijken. Die gaat neer, wie weet wordt IJsland het eerste land in Europa dat failliet gaat. Hoewel, Rusland heeft dat al twee keer uitgehaald.
Vandaag ging de euro naar beneden tegen de dollar. Anders gezegd, de dollar ging omhoog, ook tegen andere valuta. Het is dus geen europrobleem, maar relatieve dollarsterkte, temeer omdat goud ook wat terrein prijs geeft.

Michael KralandDisclaimer Kraland: niet van toepassing.

Drie keer extra stress

Europese banken zijn veel hoger geleveraged dan Amerikaanse. Dat is al langer zo maar soms duurt het even voordat de werkelijkheid doordringt tot het collectieve bewustzijn.
Deutsche Bank, Barclays en UBS hebben weliswaar keurig volgens de regels hun Tier 1 dekking maar in werkelijkheid zijn ze minder solide.
Denk hierbij aan een bank die netjes 8% dekking heeft maar in werkelijkheid slechts 1 à 2% kapitaal heeft.
Dat leidt ons naar stressfactor drie en de dag is nog niet voorbij.
 
Stressfactor drie is dat u zich nu de praktijk van het rekenen in biljoenen eigen moet maken. Een biljoen is duizend miljard.
In het Engels heet dat een trillion en dus geen wonder dat de markt beeft.
Bijvoorbeeld als zich een virtuele rij vormt bij de loketten van Deutsche Bank.
Deutsche heeft twee triljoen aan activa, gedekt door 1 à 2 % kapitaal.
 
Dexia was de ergste hefboomzondaar met totale activa die meer waren dan het bruto nationaal product van België.
Maar ook dat is niets nieuws.
ING en Rabo zijn ook relatief groot, als ik een tabel met cijfers die de Financial Times vandaag publiceert erbij pak.
ING heeft een equivalent van 290%, Rabo 121% van het Nederlandse BNP, tegen 254% voor Fortis en 173% voor Dexia versus het Belgische GDP.
 
De bearmarkt begint nu in alle ernst met een grote crisis.
 
De centrale banken en regeringen zullen ingrijpen, waardoor de crisis hopelijk snel bezworen kan worden.
Daarna komt de recessie in de echte economie en begint de tocht door een woestijn vol beren.
 
Michael Kraland

Disclaimer Kraland: geen posities in bovengenoemde fondsen op het moment van publiceren.

Morgen paniek

Het Amerikaanse reddingsplan onderging in het weekend nog een naamsverandering, blijkbaar snel een pr firma erbij gehaald, maar werd vanavond toch verworpen.

De Amerikaanse indices hadden hun slechtste dag ooit voor de Dow, of sinds 1987 voor de S& P, die ruim 8% zakte.
Omdat in Europa de banken ook omvallen, zie de klap van Dexia vandaag, zullen we morgen in paniekstemming openen.

Wat betekent dit ?
De Republikeinen hebben het plan getorpedeerd. Op die manier zijn zij niet de schuldigen aan de bailout van Wall Street door Main Street.
McCain en Obama zijn allebei ver verwijderd van deze problematiek. McCain probeerde een pr kunstje door aan te bieden zijn campagne te staken maar Obama deed wijselijk niet mee. Beide kandidaten zijn in economisch opzicht van weinig markten thuis, als u ons deze banale kwinkslag toestaat.

Dit plan was niet goed maar het was het enige plan dat er lag. Daarom is het nog mogelijk dat een beter plan op tafel komt.
Een plan dat ook een injectie aan liquiditeit in het banksysteem geeft en dat failliete huiseigenaren ondersteunt.
Zo’n plan wordt bijvoorbeeld bepleit door de nieuwe economische superstar Nouriel Roubini, een Amerikaanse economie professor en commentator.

Deze crisis blijkt elke keer erger en veelomvattender. De besmetting van de echte economie begint pas en de resultaten daarvan zien we pas later.
Weinig van onze lezers snakten echt naar het meemaken van een krach. Dit is er een.

Voor degenen die graag bevestigd willen worden in de gedachte dat het nog veel en veel erger kan hierbij een video van de visie van Sarah Palin op buitenlandse politiek.

Niemand had dit kunnen verzinnen. De werkelijkheid is vaak ongelooflijker dan onze verbeelding, dat zagen we vandaag weer.Disclaimer Kraland: niet van toepassing.

Win door niet te verliezen

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

We zitten in een bearmarkt en een aandeel is niet persé goedkoop omdat het minder kost dan gisteren.
Ook niet als het veel goedkoper is. Beleggers hebben sterk de neiging een anker te leggen onder prijzen die ze kennen. Maar de prijs van gisteren is geen garantie voor de toekomst.
Het nieuws is slecht genoeg maar er is ook goed nieuws. Vorige week gaven we hier aan dat goud de uitlaatklep bij uitstek was voor de huidige ellende. We leverden ons stuk in bij goud $ 760 en het ging tot ver boven de $ 950. Tot zover het goede nieuws. Toen deze krant uitkwam stond het weer $ 100 lager.
Goud blijft een hele dunne uitlaat voor een zwaar rokende motor. Als zelfs maar een klein deel van de markt besluit voor 1% in goud te stappen is het hek van de dam.
Tegelijkertijd liggen de prijzen van goudexploratiebedrijfjes sterk onder druk. Deze paradox is gemakkelijk te verklaren, het zijn immers zwaar risico dragende bedrijven, die bestaan bij de gratie van overname door grotere mijnbouwers.
De bearmarkt in deze sector is vele malen die van de Europese beurzen, zo erg dat sommige exploratiebedrijfjes niet meer dan hun cash kosten. De prijs van goud stijgt, maar de prijs van een ounce goud in de grond is van CAD 100 gezakt naar de helft.

Met de redding van het financiële systeem zijn we er nog niet. De volgende klap is gewoon een recessie. Over de markten die aan de meeste particulieren ontsnappen, zoals de Credit Default Swap (CDS) markt, waarin obligaties verzekerd worden, of de gigantische derivatenmarkt, die treft op vertrouwen in tegenpartijen, hebben we het nog niet eens.
Het enige verbazende in de huidige crisis is dat de echte economie nog zo goed draait.
Het beste devies –en let op, dit gaat u vaker horen- is dat je in deze markten wint door niet te verliezen.

Aandelen zijn nauwelijks meer interessant. Ze zullen dat wel weer worden, de vraag is alleen wanneer.
Wat echt goedkoop is, is het nu versmade papier. Althans, een deel daarvan, maar welk deel? Maakt u zich geen zorgen, dat aanbod komt wel los.

Europese obligaties kunnen hoger omdat de rente in Europa lager moet en dat zal gebeuren zodra de ECB inziet dat het noodzakelijk is.
Maar omdat uiteindelijk alles minder waard gaat worden, zoals tot voor kort alles meer waard werd, zitten we dan in een deflatoire val, net zoals Japan in de jaren ’90.
Alles zakt tegelijk en het overleven van de economie hangt voor een groot deel van de groei in China af. Daar is nu ook een vastgoedcrisis en een aandelenmarkt die 50% zakte toen het nog goed ging, nu gesteund door de regering.
We nemen als vanzelfsprekend aan dat China door zal groeien en dat geloof ik ook wel, maar we zien ook dat China steeds minder een planmatig gestuurde output economie is en steeds meer een markteconomie, die zich richt op vraag. Minder bureaucratisch bepaald aanbod en meer cyclische bewegingen.
Wie weet krijgen we dan ook daar met een cyclus te maken. Gelukkig is Lexomil nu van patent af en eveneens erg goedkoop.

Michael Kraland is finacier en oprichter van Inveztor. Disclaimer Kraland: niet van toepassing.

Balkenende en de financiële geschiedenis

Mijn bureaustoel heeft wieltjes en ik werd dan ook bijkans weggeblazen door de energie en de originaliteit die afspatte van het interview dat de Wall Street Journal op video uitzond. Na Roubini, Soros en Faber was het nu tijd voor …onze Eerste Minister.

Bekijk hier het gehele interview.

Wat een vonken, je ziet meteen waarom wij, Nederlanders, zo serieus genomen worden als gidsland.

De interviewer helpt onze Premier wat door aan te geven dat Nederland het eerste land was dat de VS krediet verleende.
Maar onze Prime Minister dringt meteen tot de kern van de zaak door.
Twee citaten:
"Of course this is a very serious affair".
Ik zei het toch, recht voor hun raap daar in Lower Manhattan.

En dan deze:"Wat we nodig hebben is stabiliteit.
En wat we nu hebben dat is geen stabiliteit."

Zo, die zit.
Eigenlijk zou ik ook wel eens de publieke zaak willen dienen. Vechten voor onze collectieve belangen. Het land dat ik veertig jaar geleden verliet belangeloos helpen opstoten, verder in de vaart der volkeren.
Ik ga mij kandidaat stellen als speechwriter, voor onze PM.
Hij spreekt al perfect Globish, moeilijk kan het dus niet zijn.

Eén ding is duidelijk in deze crisis, en onze PM hint er tussen de regels ook wel naar. We staaan aan de rand van de afgrond, maar het is tijd voor een grote stap voorwaarts.

Michael Kraland

Disclaimer Kraland: niet van toepassing.

Wat krijg je tegenwoordig nog voor $ 700 miljard ?

Geruzie in het Congres en de Senaat, McCain die een prachtige PR stunt uithaalt, woede over profiteurs die buiten schot blijven.
Dat is wat we krijgen.

Maar laten we er even anders naar kijken. Ging het niet om het redden van het financiële systeem ?
We laten dus even de aandelenmarkt voor wat die is en kijken naar de zogenaamde TED spread, Dat is de spread van 3 maand Libor over T bills. Die ratio is nog steeds enorm hoog, zegt Morgan Stanley econoom Gerald Minack.
Maar een aantal andere indicatoren begint te kalmeren.

Er is dus kan dat het systeem zich wat herstelt maar het is nog te vroeg om te juichen.
De aandelenmarkt is geen goede indicator voor wat er gebeurt.
De kredietmarkten zijn nog steeds in een alarmerende situatie. Het gekibbel over het Paulson plan is geen goed teken.
Het is belangrijk dat de financiële autoriteiten het systeem weer aan de gang krijgen. Het zogenaamde TARP plan is daar een onderdeel van.
Een steile yield curve, waardoor de rente haar werk kan doen is even belangrijk.
Het PR gedoe van de presidentskandidaten is pijnlijk om te zien.
Geen van beiden heeft veel gevoel voor economie maar ze hebben natuurlijk wel de beste adviseurs.
McCain had al moeite met het tellen van zijn huizen. Hoe hij het gaat redden in deze netelige situatie is onzeker.
Voorlopig regeert Goldman Amerika. Buffett heeft dus groot gelijk als hij hier een aandeel inkoopt. En tegen een afbraakprijs en met preferred stock die 10% rendeert.
In een bearmarkt is je gulden een daalder waard.

nvt