Spreiding en liever even niets doen

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

Wie sinds 1 januari in een goed gespreide portefeuille hedge funds zit heeft weinig zorgen over de markt.
Veel van die portefeuilles zijn maar licht omlaag.
Dat mag verbazend lijken voor wie de krantenkoppen leest want die suggereren een slachting. Vergeet niet dat veel hedge funds niets anders proberen dan juist een regelmatige resultatenstroom te laten zien. Een rustig fonds is geen leuke kopij.
Maar anderen zijn echt speculatief, wat op zich niet negatief is.
Dat wordt het pas als we asymmetrisch te werk gaan in de verhouding beheerder/kapitaalverschaffer.

U moet dit zien als kop: wij winnen, munt: u verliest. Het is dan niet eens zo dat u verliest als de kop boven komt. Waar het om gaat is dat er niet een regelmatige resultatenstroom wordt geproduceerd maar we in een gokpaleis belanden.
In een casino is de bank de enige partij die altijd wint. Dat maakt de goksector zo interessant. Overigens, er zijn genoeg mensen die dat door hebben en gokaandelen, bijvoorbeeld de gokpaleizen in Las Vegas en Macao, zijn nu heel duur.

Sinds ongeveer een jaar horen wij om ons heen één belangrijke vraag. Wanneer stappen we weer in financials.
De investment case is duidelijk. Die banken zijn hard gezakt, maar ze hebben een goede naam en een mooi dividend dat hoger ligt dan de rente op een deposito. Soms wel 7%.
Dat lijkt een perfecte bull trap: een situatie waarbij je denkt in te spelen op een lage koers maar toch gepakt wordt.
De grote Amerikaanse banken zoals Citigroup hebben waarschijnlijk toch nog papier dat afgeprijsd moet worden. Hoe langer ze wachten, hoe groter de kans dat ze het allemaal tegelijk gaan doen. Hoe groter ook de kans dat al dat papier dan nog minder gaat opbrengen dan nu.

Maar goed dat is Amerika. Die Amerikanen zijn gek, dat weet iedereen. Bij ons beschaafde Europeanen gaat dat anders.
De Zwitserse bank UBS kwam dinsdag met het bericht dat er nog eens voor $ 19 miljard aan papier wordt afgeschreven. UBS staat hiermee aan de top van het klassement. Er is voor een totaal van $ 40 miljard doorgedraaid. De bank gaat nieuw kapitaal ophalen, de topman trad af, de koers steeg en de euro zakte hierdoor. Niet iedereen krijgt zoiets voor elkaar.

Wie een beetje afstand neemt, kan zien dat de financiële sector de afgelopen decennia de koningin van de beurzen is geworden. Een kwart van het beursvermogen zit in financials. Er is grote kans dat het nu wat minder wordt. De Amerikanen beginnen met regulering en er zal minder gemakkelijk krediet worden verleend. Een dip in marktkapitalisatie lijkt waarschijnlijk en zeker de Amerikaanse banken zijn nog niet klaar met hun ellende.
Dat is overigens niet de mening van iedereen. Wat bearmarkten als deze karakteriseert is dat er een aantal beleggers zijn die de hele tijd in willen stappen, vooral in financials. Die zijn immers zo gezakt.
Ze zijn ongeduldig om nog meer geld weg te gooien. Pas als deze mensen even stil worden is de bodem bereikt. Bear Stearns was overigens waarschijnlijk het dieptepunt qua angst voor een instorting van het hele systeem. Rest ons nog slechts een flinke recessie vooral in de VS. Hoever en hoe lang is onduidelijk.

Er is nog één bullmarkt: die in grondstoffen. Het afgelopen kwartaal bereikten zowel olie als goud symbolisch hoge niveaus van $ 110 per vat en $ 1000 per ounce.
Maar toen Bear Stearns omviel maakte goud een neerwaartse duik die we sinds 1980 niet meer hebben gezien.
Grondstoffen bears voorspellen al drie jaar een eind aan de hausse. Nu worden die geluiden veel duidelijker. Er is erg veel geld in grondstoffenfondsen gevloeid. Vaklui nemen tegenposities in. Bulls zien hier een mooi instapmoment. Een beetje voorzichtigheid kan geen kwaad: wees selectiever dan voorheen.

Michael Kraland

Michael Kraland is financier en oprichter van Inveztor.nl. Disclaimer Kraland: long goud, olie, geen posities in bovengenoemde fondsen op het moment van publiceren.

Go’s moment van waarheid

Vandaag om 11 uur betreden de gladiatoren van Go de arena van het Hilton in Amsterdam.
Een joelende menigte verbeten beleggers zal hen daar met overrijp fruit bekogelen en dat is dan hoofdzakelijk omdat stenigen verboden is, net zoals sex met dieren.

Waarom heeft de wetgever in zijn wijsheid dat stenigen verboden ? Wij vermoeden dat dit is vanwege de kans dat een volksgericht er wel eens naast kan zitten in hun eensgezindheid.
Wetenschappelijk onderzoek naar groepsgedrag wijst immers uit dat ook beleggers zich sterk aanpassen aan de heersende mening en die hangt weer af van het beleggingsklimaat.

Dat klimaat is slecht, u kunt dat in de krant lezen en de krant heeft gelijk. Niet altijd overigens want vanochtend lezen wij ook in de krant dat het binnenkort afgelopen zal zijn met Go Capital.
Wij denken dat de betreffende auteurs ongetwijfeld de feiten wel kennen, dat kan haast niet anders in de gespecialiseerde pers, maar een verkeerde conclusie trekken.
Die conclusie is dat beleggers massaal zullen opstappen zodra ze dat kunnen.

Zo’n conclusie is misschien begrijpelijk in het licht van de huidige slechte markt en het feit dat Go het verkoopshek heeft neergelaten.
Wij denken dat het fonds een juiste beslissing heeft genomen, in het belang van haar beleggers, waarvan deze schrijver er sinds jaar en dag één van is.
Het is niet leuk als een fonds sluit, maar het is minder erg dan wanneer je lijdzaam moet toezien hoe je posities door derden onder vuur worden genomen.
Want zo gaat het in de financiële wereld.
Go’s posities circuleerden op lijstjes onder brokers die ze aan hun klanten doorgaven.
Die klanten weten dan dat Go er niet uit kan. In de pers lazen we het tegenovergestelde maar dat is gewoon niet zo: er kan wel handel zijn in een positie maar dat betekent niet dat je er zo maar in en uit kan, als je het equivalent van 150 handelsdagen in portefeuille hebt.

Go belegt veel in geconcentreerde posities in kleinere bedrijven.
Andere hedge funds gaan die posities shorten in een bearmarkt. Ze weten dat ze op die manier voor nog meer druk zorgen. Daardoor verkopen meer beleggers hun stukken aan het fonds en het fonds moet dan nog meer stukken aanbieden, waardoor de shorts binnenlopen.

Het is altijd zaak om even te kijken wie er van een situatie profiteert. Dat zijn enerzijds de shorts, anderzijds wat ontevreden beleggers en tenslotte de vele beursjongens in Amsterdam. Want zoals dezelfde pers ook vermeldt, Go is wel sinds de oprichting 407% omhoog. En zoals de pers meldt is Go weliswaar opgericht in 2000, maar om precies te zijn helemaal op het eind, startdatum 29 november, eerste NAV dacht ik op 1 december. Zo’n 407% is dus wel een prestatie, in zeven jaar en vier maanden.
Die score van Go was zo hoog dat Go in London de prijs kreeg voor het beste Europese hedge fund onder de € 500 miljoen.
Vandaar dus die goede reputatie.
Die prijs zijn ze overigens niet eens gaan ophalen, ze hadden wel wat beters te doen, namelijk werken voor hun klanten.

Beleggers die ontevreden zijn doen wat beleggers meestal doen: ze kijken naar het hoogste punt ooit, of naar het hoogste punt in de laatste 52 weken. Onderzoek toont immers aan dat beleggers meestal zo reageren en dat dit hun ijkpunten zijn.
Dat punt was boven de 600, paniek dus bij sommige particulieren, vooral degenen die op de top zijn ingestapt vermoed je dan.

Op zo’n moment kom je in een situatie terecht waarin allerlei geruchten opdoemen.
Zo meldt de pers dat Go in Spyker zit, of zou zitten, volgens de AFM.
Raar, want Go stapte vorig jaar inderdaad in Spyker rond de €12 en verkocht op €18.

Belangrijker is dat het fonds niet in liquiditeitsproblemen zit. Er is € 300 miljoen voor handen. Dat is juist een heel grote positie.

Een paar dagen terug nog kwam Bear Stearns ten val omdat de handelaren die het aandeel geshort hadden allerlei geruchten verspreidden. Bear sprak dat tegen maar als effectenbanken hun handelaren opdracht geven niet meer met een partij in zee te gaan is het te laat.
Gelukkig is daar bij Go weinig kans op.
Beleggers kunnen in feite pas over een jaar uitstappen. Dat is een lange tijd. Het heeft dus weinig zin nu al te zeggen dat het fonds ten dode is opgeschreven. Er kan veel gebeuren.
Zeker bij beleggers die zo kundig zijn als die van Go.
Nu heeft angst de overhand, straks zal het wel weer hebzucht zijn, zo draait het rad van fortuin.

Michael Kraland


etf_logotype_small 20 gratis transacties op Euronext? Probeer het nuDiclaimer Kraland: long Go Capital op het moment van publiceren.

Maximaal pessimisme en de lessen van Oom John

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

De inmiddels 94 jarige John Templeton is een legendarische belegger. Zijn roem stamt uit de decennia na de Tweede Wereldoorlog. Hij bouwde een imperium op in vermogensbeheer dat nu nog onder zijn naam wordt voorgezet door nieuwe eigenaars en de koningin van Engeland ridderde hem.

Templeton is een stockpicker. Hij werkt bottom up. Dat betekent dat hij niet erg let op macro-economische omstandigheden maar alleen geïnteresseerd is in individuele aandelen.
Hij is ook een contrarian. En de wereld is zijn werkterrein. Japan en Korea waren grote successen, vooral ook omdat hij op tijd, uiteraard te vroeg, uitstapte.

Bloed op straat, kopen bij de kanonschoten, al die uitdrukkingen zijn bekend. Weinigen handelen ernaar en de knullige epigonen herkent u zo, die kopen te vroeg en zijn platzak wanneer de koopjes op straat liggen. Minder herkenbaar door die bloedvlekken.

Sir John kocht graag bij maximaal pessimisme. Je weet nooit of je daar nu bent aangeland want er gaat geen bel op zo’n moment. Het blijft dus een gok of zoals Templeton zou zeggen, een educated guess.

We komen hierop vanwege een achternicht van Templeton. Zij heet Lauren en doet ook iets in vermogensbeheer in de VS, zij het dan in Chattanooga, Tenessee. Glenn Miller fans kunnen er langs gaan vanwege dat nummer over dat stoomlocomotiefje*, maar we zien u daar niet één twee drie naar toe gaan voor een afspraak om uw geld veilig te stellen en dat is ook niet het onderwerp hier.

Lauren Templeton’s website heet dan ook Maximumpessimism.com en voert de motto’s van haar Uncle John. Die staan ook in een boek** dat Lauren schreef.

Templeton’s bekende motto is dat bull markten geboren worden uit pessimisme, groeien op sceptisisme, rijp worden door optimisme en kapot gaan in euforie.
Dit is een motto om te laten borduren en in te lijsten voor op kantoor.

Is dit een tijd van Maximaal Pessimisme? Waarschijnlijk wel, al hangt dat natuurlijk af van welk type activa. We hebben het nu over wat flink kapot gegaan is en dat zijn vooral de papieren waar geen markt meer voor is, denk aan eersteklas Amerikaanse hypotheken.
Er gaat overigens geen dag voorbij of we zien een aankondiging van een nieuw of bestaand hedge fund dat hiervoor geld ophaalt en krijgt.
Maximaal pessimisme is iets heel anders dan de bodem van de markt vinden. Dat is overigens de vraag die ik vaak krijg. Het gaat dan over aandelen.

Maar de aandelenmarkt is niet echt kapot, alleen aangeslagen. Smallcaps zijn illiquide.
De echte pijn zit in het disfunctioneren van de kredietmarkten en het gebrek aan krediet in de originele zin van dat word. Krediet komt van credere: vertrouwen. En dat is nu weg.
Mensen die naar die bodem zoeken verwarren twee dingen. De kredietcrisis is er en misschien was het omvallen van Bear Stearns daar wel het dieptepunt.
Maar nu krijgen we te maken met de recessie in de VS. Die moet verwerkt worden maar die is pas net begonnen. In tegenstelling tot de vorige recessie is er geen huizenmarkt om op terug te vallen, die is kapot en of de bodem daar bereikt is staat nog niet vast. Op een dag is het voorbij natuurlijk maar het herstel zal niet bliksemsnel gaan.

De aandelenmarkt is nog niet blootgesteld aan aangepaste winstramingen van de analistengemeenschap. De ervaring leert ons helaas dat die achter loopt.
E pericolos sporgersi, nog steeds.

Lauren Templeton netwerkt in allerlei hedge fund organisaties en ziet dit allemaal perfect.
Zonder enig spoor van ironie heeft ze haar firma ook naar zichzelf genoemd. Haar naam en daarachter Capital Management. Respectabele en serieuze naam. Maar pas op voor de afkorting: LTCM.

Michael Kraland

*The Chattanooga Choo Choo, 1941
** Investing the Templeton Way, Lauren Templeton & Scott Phillips

Michael Kraland is financier en oprichter van Inveztor.nl. Disclaimer Kraland: geen posities in genoemde fondsen op het moment van publiceren.

Teckel nagelt Vermeulen aan Rainy River schandpaal

Soms, heel soms, reageren onze redacteuren op de fora.
Soms ook niet.
Nou, dat zullen ze weten.
De heer Teckel, niet tevreden met een dalende koers van Rainy River, eist genoegdoening van onze gewaardeerde redacteur Peter Vermeulen, tevens Adjunct-directeur van Inveztor (het is een beetje een Mexicaans leger bij Inveztor, dat geef ik toe).

Hoe kan zo’n aandeel dalen als Vermeulen zei dat het zou gaan stijgen ?
Blijkbaar is het Xemplar verhaal aan de heer Teckel ontgaan en dat is dus weer een meevaller.

U kunt deze opzienbarende discussie volgen op: /pagina/forum/viewtopic/3462?r=85#post38509.

Ik krijg soms vragen of we hier niet gek van worden.
Oordeelt u vooral zelf.Long RR

Van crisis naar cyclus

Bloed op straat: deze onkiese maar realistische uitdrukking van de Rothschilds werd vorige week bewaarheid toen Bear omviel. Inmiddels is het lijk van $ 2 naar $ 10 opgewaardeerd. "Mag het een onsje meer zijn?". Dat mocht.

Vanochtend kreeg ik van de usual suspects vragen of dit nu de bodem was. Eén van de usual suspects is een meneer uit het vak en die zou beter moeten weten.
We hebben niet te maken met het zoeken naar een bodem maar naar twee want er zijn ten minste twee problemen.

Er is een crisis in het financiële systeem en de Amerikaanse economie is toe aan een recessie.
Bear heeft te maken met die crisis en die hing samen met een terugloop op de huizenmarkt. Die ging weer gepaard met hogere rente.

Die rente is inmiddels verlaagd want het is niet meer politiek correct in het Amerika van President Bush om een gewone recessie te hebben. Recessies zijn zoals griep in de winter, het hoort erbij, even uitzieken en het gaat beter.
Je kunt er ook van alles tegen doen, en dan is het bijvoorbeeld mogelijk om het veel en veel erger te maken door een huizenbubble te laten ontstaan bij het blussen van een internet brand.

De kip komt nu naar huis, zoals men in de VS zegt, om te roosteren.
Na de TMT geleide recessie van 2001-2002 viel het op hoe snel de economie herstelde. Dat kon omdat de consument ontdekt had dat bij lage rente de waarde van zijn huis steeg en hij het steeds goedkoper kon herfinancieren.
Het aldus ontstane krediet kon uitgegeven worden aan auto’s, home cinemas en andere discretionaire uitgaven.

Dat leidde weer tot speculatie gebaseerd op de mening dat Amerikaans onroerend goed nooit in prijs daalt.

Tot dat wel gebeurt natuurlijk. De kredietcrisis hebben we er als bonus bijgekregen.
Het is dus, tot mijn spijt, toch wat naïef te denken dat alles nu voorbij is.
Dat zou veel te snel zijn.
Misschien dat er een bodem gezet is in de angstgevoelens over een systeem implosie.
Dat is goed voor die financials die niet direct betrokken zijn bij de huidige ellende maar waarvan de koersen mee naar beneden zijn gegaan.

Die Amerikaanse recessie komt er sinds dit kwartaal pas aan, de President ontkent hem zelfs nog.
Analistenschattingen geven aan dat aandelen nu erg goedkoop beginnen te worden maar die schattingen zijn nog niet bijgesteld voor een recessie.
Analisten hebben collectief de neiging te handelen alsof alleen de aandelen van de analisten die rechts en links van hen zitten naar beneden bijgesteld moeten worden.
Hun aandelen doen het goed, die vormen dus een uitzondering.

De volatiliteit neemt toe, ook in grondstoffen en edelmetalen, zie de heftige val van goud.

Dit zijn nog steeds gevaarlijke markten.
En wie het geld in de zak brand kan ook nog proberen te bedenken hoe het financiële systeem er uit zal zien wanneer het stof optrekt.

Denk aan nieuwe regels. Die zijn hoognodig. Zullen het ook verstandige regels zijn?
Gaan de VS populistische maatregelen nemen?
In het beste geval krijgen we nu dus te maken met een recessie, nieuwe spelregels en daardoor onzekerheid.
De Fed heeft zich op dynamische wijze van haar beste kant getoond, ook en vooral de Fed van New York.
Amerikanen kunnen toch verbazend snel reageren, hun aandelenbeurzen houden dan ook goed stand.
Keerzijde van die reactiviteit is dat de lagere rente voor een lagere dollar zorgt.

Zolang China doorstoomt blijven grondstoffen aantrekkelijk.
Een lage dollar is goed voor goud.
Zolang China ondanks verminderende Amerikaanse vraag kan doorgroeien blijft ook de spanning op de energiemarkten bestaan.


etf_logotype_small 20 gratis transacties op Euronext? Probeer het nuDisclaimer Kraland: long olie en goud, geen positie in Bear Stearns op het moment van publiceren.

De beste stuurlui staan aan gal

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

Wanneer er een financiële crisis ontstaat doet dat denken aan de film Das Boot. Das Boot gaat over het leven aan boord van een U-Boot en dan ben je blij dat de geursoundtrack nog niet uitgevonden is.
Wanneer de boot duikt en er een Engelse destroyer aankomt die dieptebommen afschiet, is de spanning te snijden. Ook als de boot niet geraakt wordt krijg je rechts en links averij en spectaculaire lekken. Dat is precies wat nu in de financiële markten gebeurt, ook als je nooit meegedaan hebt aan subprime en andere Asset Backed Securities ellende.

Carlyle en het spectaculair falende Peloton hedge fund zijn hier voorbeelden van. Er komt nog veel meer en omdat de insiders dat weten bevriest het systeem.

Is dit soort dingen te voorzien? En bij voorzien denken mensen meteen aan voorspellen want dat doen ze zo graag. En als we het over voorspellen hebben en als u deze column geregeld leest, dan weet u hoe sceptisch je over voorspellen moet zijn. U weet dan ook dat het boek The Black Swan, the Impact of the Highly Improbable een boek is dat u gelezen moet hebben, tenzij u geen geld hebt dat u kwijt kunt raken en u ook geen interesse in onze verborgen maatschappijstructuur hebt. We bespraken dit boek al eerder en nu is het een bestseller. Google heeft 2,6 miljoen Black Swan items.
Auteur Nassim Nicholas Taleb heeft zijn BlackBerry uitgezet en draait nu overuren want iedereen haalt hem er nu bij omdat hij de huidige crisis aan zag komen.
Dat is natuurlijk nonsens. Taleb ziet heel andere dingen, namelijk de ontwikkelingen die niemand aan ziet komen. Zoals 9/11 bijvoorbeeld.
Taleb’s typische Zwarte Zwaan gebeurtenis heeft een enorme impact maar was onvoorspelbaar. Achteraf herinnert iedereen zich wel iemand die het toch voorspeld had. Vaak zo’n figuur zelf. Dat heet gewoon hindsight bias in behavioral finance jargon en het komt heel veel voor. Geruststellend als u er ook last van hebt.
De huidige crisis is iets anders.

Voor de huidige crisis hebben we een andere verklaring. Het is een zogenaamde Predictable Surprise.
Nu zijn er ongetwijfeld een aantal van u wat teleurgesteld want deze term is te eenvoudig en niet erg esoterisch. Zo’n Black Swan klinkt beter, zeker als u weet dat het boek eigenlijk een essay is in financiële epistemologie. Door ervaring wijs geworden kan ik u verzekeren dat de gemiddelde Nederlandse vermogensbeheerder of bankier dat woord niet eens kent en er door afgeschrikt wordt. Kennis, ook in bestsellerformaat, is eng.

Predictable Surprises doen denken aan Every Day Low Prices. Dat lijkt ook te vanzelfsprekend om de moeite van het opschrijven waard te zijn. Maar ook dat is een echt idee, zij het wat grutterig.
Goddank is er nog zoiets als het begrip Gerenommeerde Business School. De uitvinders van de term Predictable Surprises, de heren Bazerman en Watkins, doceren respectievelijk aan Harvard Business School en IMD. Het beste recente stuk over deze materie publiceerde Watkins eind vorig jaar in Business Week
Licht verteerbaar, dus perfect voor mensen met epistemologie fobie maar wel heel duidelijk.

Een Predictable Surprise wordt wel degelijk voorzien door een aantal mensen. Dat is niet zo moeilijk als het lijkt. Uw nederige columnist is zeker niet de enige die nooit mee heeft gedaan aan CDO’s – maar ze wel aangeboden heeft gekregen.
Het verhaal over de CDO klappen in betere kringen, of gewoon in Quote 500 sferen, is nog niet geschreven.
Ik ben ook niet de enige die al enige tijd geen financials aanraakt, hoewel die een kwart van de index uitmaken.
Ik ben ook niet de enige die gewaarschuwd heeft voor de gevolgen van de onroerend goed gekte in de VS.

Maar omdat organisaties en hun leiders verblind zijn door belangenverstrengeling kan het zo weer gebeuren. Eenvoudige particulieren moeten beschermd worden tegen te complexe producten die verkocht worden door slimmerds met een unfaire kennisvoorsprong.
Tenslotte moeten we ons afvragen waar we mee bezig zijn in de vermogensbeheer sector. Korte termijn impulsen zijn belangrijker geworden dan lange termijn resultaten.
Verandering hierin zou overigens wel een Unpredictable Surprise zijn.

Michael Kraland  

Michael Kraland is financier en oprichter van Inveztor.nl. Disclaimer Kraland: niet van toepassing.

Xemplar in De Sadist: zullen we de doodstraf maar weer invoeren ?

De Kapitalist komt vandaag uit.
De nieuwe, met een lang verhaal over wat er echt gebeurde bij Xemplar.
Wie deed wat, wanneer en wat was het resultaat.
Essentiëel om te begrijpen wat er nu gaat gebeuren.
Dit is het verhaal dat u graag twee maanden geleden tot u genomen had. Beter laat dan nooit.
Een gedetailleerd overzicht ook van de PolderPortefeuille.
Een unieke gelegenheid om iemand, die nog maar twee maanden terug niet kapot kon, met mentale pek en veren te tooien en hem in de gracht te zien spartelen met zijn slechtste score ooit.
Komt dat zien, u weet nooit hoe lang het duurt voordat u zoiets weer kunt aanschouwen. Neem uw kinderen mee !

Verder waardevolle analyses van energie- en goudaandelen.
De actie is en blijft in de energie- en goudhoek.
De komende maanden zullen aantonen of we uit het gat kruipen dat we voor onszelf gegraven hebben of dat we erin ten onder gaan.
In beide gevallen is dat iets dat u absoluut niet moet missen.
Een unieke ervaring, die u alleen kunt meemaken middels een abonnement op De Sadist. Ach, daar verschrijven wij ons weer. De Kapitalist natuurlijk.
Start vandaagLong XE

Bloed op straat en de bounce

Tokyo is 3,7% naar beneden. De crisis verhevigt. De dollar zakt naar $1,59 gedurende de nacht en in de VS valt Bear Stearns, de vijfde effectenbank, om.

Wanneer beleggers de handdoek in de ring gooien is er een dieptepunt in zicht, leert ons de ervaring. Dat dieptepunt komt er aan. Hoe herken je het ? Omdat er een bank omvalt. Overigens, Lehman Brothers, de vierde effectenbank, staat nu in de belangstelling. Topman Richard Fuld heeft zijn verblijf in India afgebroken.

De Centrale Banken reageren en pompen liquiditeit. Wat kunnen ze dan nog meer doen ?
Wel, er is nog één troefkaart. De Amerikaanse belastingbetaler.
Als je in de VS het woord “bail out” gebruikt tijdens een verkiezing is dat politieke zelfmoord. Daarom hoor je de kandidaten er ook niet over.
Want wat betekent het ? Niets anders dan dat u Mevrouw en u Meneer mee gaan betalen om de overbetaalde parasieten van Wall Street te redden.

Toch is dat wat moet gebeuren want hoewel er allerlei nadelen aan kleven is het nog erger als het niet gebeurt.
Belangrijk argument is dat het zogenaamde Moral Hazard aspect bij Bear’s redding niet meer aanwezig is. Moral Hazard refereert aan het feit dat de interventie het effect van een put heeft en banken in staat stelt om risico te nemen, ze worden immers toch gered;

Dat is nu niet aan de orde. De aandeelhouders van Bear zijn al hun geld kwijt. De grootste aandeelhouders waren het personeel. Bij Bear krijgt iedereen die telt een groot deel van zijn verdiensten als bonus uitgekeerd en die bonus krijgen ze in aandelen. Die aandelen moeten ze een paar jaar vast houden.
Al dat geld is nu weg.

Het is dus niet onwaarschijnlijk dat we deze week een dieptepunt zien en snel ook denk ik.
Het is immers een korte week, donderdagavond begint het Paasweekeinde.

Na een dieptepunt krijgen we een technische bounce. De bearmarkt is dan niet voorbij maar iedereen is uitverkocht en de eerste kopers drijven de koersen weer op.

Paniek ? Een heel rationele houding op dit moment.Geen posities

Bear: eind van een tijdperk

JP Morgan koopt Bear Stearns voor $ 2 per aandeel. Nog niet zo lang geleden kostte zo’n aandeel $ 170.
Bear is een grote naam op Wall Street. Lang niet zo groot als de Goldman, Morgan Stanley en andere Bulge Bracket namen maar toch, een agressief huis dat gerespecteerd werd.

JP Morgan wil vooral de Prime Brokerage business van Bear hebben. Dat was een kroonjuweel van de firma. Bear was al vroeg begonnen om trades van andere partijen af te handelen en hen te helpen orders van andere brokers te centraliseren. In die business help je hedge funds ook aan financiering en aan shorts. Aandelen lenen is lucratief.
Het is een stabiele business, zeker vergeleken met alle andere sectoren op Wall Street, die hard cyclisch op en neer gaan.
In de jaren ’90 was ik klant van Bear. Bear deed veel dingen waar andere huizen op Wall Street geen zin in hadden, zei een topman van Prudential ooit. Een arrogante opmerking.
Bear was een handelshuis. Een groot deel van de aandelen, 60% in die tijd, was in handen van het personeel.

Dat personeel had vaak dikke onderarmen, heette Vinnie of Tony en praatte nogal luid. Op de wat schreeuwerige das hadden zich spaghettisausvlekken genesteld.
De trading floor in het oude gebouw, op Park Avenue, was een zweterige hell. De Vinnie’s en Tony’s waren nogal luidruchtig bezig met het afwikkelen van allerlei zaken en de helft van wat ze tegen mij zeiden begreep ik niet helemaal. Terwijl ik toch dacht dat ik Engels sprak. Maar het Engels uit Breukelen, NY, klonk wat anders.

Vinnie, hoofd van de OTC tafel, nam me mee. “This is Ace” zei hij. “Ace, this is Mike, from Holland”.
Alan “Ace” Greenberg, de legendarische topman van Bear, zat midden in het Soylent Green-achtige gekrakeel met opgerolde mouwen aan zijn trading tafel. Een paar telefoonlijnen stonden open. Ace, die sindsdien het stuur heeft overgedragen aan zijn toenmalige tweede man, Jimmy Cayne, is één van de grote namen op Wall Street. Hij is de auteur van een prachtig boekje, met allerlei wijsheden over hoe je een effectenbank moet runnen. Ace ontmoette zo iedere nieuwe klant. Een volle minuut lang. Toen was hij weer aan het handelen.
Jimmy Cayne is, evenals Greenberg, een verwoed bridger. De Wall Street Journal meldde dat hij dit weekend aan een bridge toernooi deelnam. Met een erg goede score.
Vinnie nam me mee naar een andere tafel.
Ik moest ook kennis maken met die meneer daar: “Mike, this is Tony.”

Geen posities

Wij leven in verwarrende tijden

De hierna volgende column verscheen eerder in FD Geld, het nieuwe wekelijkse Personal Finance Magazine van Het Financieele Dagblad.

Wij leven in verwarrende tijden. Enerzijds is de financiële sector de gebeten hond. Dat komt doordat een aantal jonge financiële honden zich als dolle honden hebben gedragen en daardoor nu alle honden aan veel kortere halsbandjes worden gehouden. De eerste honden zijn al gestikt en het worden er meer. Dat kwam allemaal, zo weet iedere lezer van dit prachtige periodiek nu, door een combinatie van teveel vertrouwen in financiële technologie in combinatie met teveel hefboom en ontkoppeling van verantwoordelijkheden die ervoor zorgden dat het daarvoor veel minder uit de klauwen liep.

Inmiddels weten we niet hoe erg de schade zal worden. We houden het op erger dan 1998 en minder erg dan 1929. We krijgen nu te maken met een paradox die ik nog nooit heb meegemaakt: veel geld aan de zijlijn en steeds minder krediet, ook voor AAA papier en dito projecten.

De verwarring slaat nog meer toe wanneer wij beginnen over de revolutie in pensioenland die er aan staat te komen. Nu wil ik u niets anders bieden dan enige pretentieloze verstrooiing, zij het dan vermomd als een verhaaltje over zoiets serieus als geld en daardoor krijgen we te maken met een dilemma. Pensioenproblematiek is, gaap, even opwindend als een eetlepel slaappillen.

Om deze revolutie te begrijpen, grijpen wij even terug op drie grote namen uit de financiële wereld en de literatuur. Warren Buffett, Robert Maxwell en Gary Trudeau. Trudeau is de auteur van Doonesbury, die fantastische strip die u elke ochtend in de Herald Tribune kunt lezen. Eén van Trudeau’s helden is Duke, een volledige amorele figuur, geïnspireerd door Hunter S. Thompson, de schrijver wiens stoffelijke resten inmiddels door een kanon de hemel in zijn geschoten. Eén van Doonesbury’s stripboeken is getiteld “But the pension fun was just sitting there.”
Duke speelt hier een op Robert Maxwell geënte rol.
Vanwege de aantrekkingskracht van zeeën geld is de pensioenindustrie een omzichtige business.
Ook bonafide beleggers, zoals Warren Buffett, voelen zich aangetrokken tot geld dat er toch ligt en daarom ging Buffett in verzekeringen. Verzekeraars hebben, net zoals pensioenen, een belangrijke zogenaamde float. Veel geld dat belegd moet worden voor het uitgekeerd wordt.

Helaas blijkt telkens weer dat omzichtigheid geen garantie is voor veiligheid, integendeel. Anders zou u niet al die verhalen over pensioenellende in de krant lezen. Omzichtigheid is een garantie voor kuddegedrag en conformisme. Het is een garantie voor samenklonteren en het met elkaar eens zijn en geen verantwoordelijkheid dragen. Voor het uitbesteden aan gevestigde namen. Niemand word ontslagen wanneer je IBM kiest en in de wereld van geld is het al net zo.

Bedrijven zijn niet bedreven met pensioenen. De onafhankelijke trustees zijn financiële regenten zonder voldoende vakkennis. Een wildgroei aan consultants en andere handholders zorgt ervoor dat ieder risico vermeden wordt. Desondanks bleek in 2002 dat alles verkeerd gelopen was. Verzekeraars verkochten hun hele portefeuille aandelen, precies op de bodem van de markt.
Daar gaat uw pensioen.

Gelukkig heeft de financiële sector een fantastisch idee. Buy-out fondsen voor pensioenfondsen. U verkoopt uw hele pensioenhoofdpijn aan Goldman Sachs. Goldman maakt er een leuk fondsje van dat als doel heeft uw werknemers van hun uitkeringen te voorzien en wat overblijft is voor Goldman. En ook een beetje voor de beleggers in het buy-out fonds. Precies zoals in de private equity industrie.

En is dit raar, vreemd of onorthodox? Niet echt meer. De Australische bank Macquarie was de eerste die op grote schaal tolwegen, vliegvelden en andere lucratieve nutsbedrijven opkocht via fondsen. Dat is nu heel gewoon, hoewel het pas vanaf 2003 echt in zwang is.
Financiële tijd gaat snel.

Goldman kocht net het pensioenfonds van Rank, in Engeland. Buy-out fondsen hebben, uiteraard, een voorkeur voor rijp. Rijpe pensioenfondsen dus. Die zijn voorspelbaar en de financiële technologie om het langerlevenrisico te hedgen is er.
Amusant is vooral dat die technologie enorm lijkt op de financiële trucs waarmee van slechte hypotheken AAA kwaliteit papier werd gemaakt.

Michael Kraland

Michael Kraland is financier en oprichter van Inveztor.nl. Disclaimer Kraland: geen posities in bovengenoemde fondsen op het moment van publiceren.