To err is human but it feels divine.
Mae West

Wie had verwacht dat Warrum_buffet, een even anonieme als excentrieke outsider, één van de meest vruchtbare auteurs van Inveztor.net zou worden, zij het voorlopig alleen nog van de weekendeditie?

Als zo iets eenvoudigs al moeilijk te voorspellen is, waarom moeten wij dan koersen voor 2004 voorzien. Om in de krant te komen? Daar staan we al, zij het soms elektronisch en ook op papier geven wij, sinds het eerste verzoek in 1992, geen prognose af, behalve dat wij verwachten dat markten fluctueren en dat de dollar groen blijft.

Wij doen dit vooral uit respect voor u en uw kostbare tijd. Nu kunt u beter stoppen met lezen en een normaal leven hervatten.

Als u nu nog leest, bent u ongetwijfeld nieuwsgierig waarom wij het zover hebben laten komen dat wij geen jaarvoorspelling afgeven, terwijl daar elk jaar weer om gevraagd wordt. Wij denken dat u net zo bent als wijzelf, een paar details die we niet nader kwalificeren daargelaten.

Ons nut in het universum
U wilt uw tijd niet verprutsen en als u dat al doet, dan liever op een leuke manier. Voorspellingen zijn niet leuk, het zijn slechts voorspellingen. Wanneer ze uitkomen is dat bijna altijd toevallig. Een goede voorspelling is niet toevallig juist, maar lijkt onmogelijk en komt toch uit. De val van Troje, of de wet van Moore bijvoorbeeld.

Het probleem met veel juiste voorspellingen is dat ze voor de hand liggen. Mensen smeken er om iets op de mouw gespeld te krijgen. Wij hebben een bescheiden dunk van ons nut in het grotere geheel van dit universum. Daarom houden wij het liever begrijpelijk en wijzen wij u, langs deze ietwat omslachtige weg, op het rare en nutteloze van al die voorspellingen die rond 1 januari de wereld in gestuurd worden.

Daarom ook voorspellen wij elk jaar iets dat uitkomt en het enige dat ons verbaast is dat wij nog steeds niet zijn gespot als één van de meest consistent juiste voorspellers van Nederland. Dat heeft iets te maken met wat onze nieuwe collega Henk Koning (lees zíjn voorspelling in De vragen van 2004) Het Maaiveld noemt. U moet daar niet boven uit willen steken, want dan bent u weg. Wij blijven er bewust ver onder.

Pleidooi voor bescheidenheid
Net zoals onze belangrijkste nevenactiviteit, het bedenken van de jaarlijkse 1 aprilgrap, is onze voorspelling een als kwinkslag vermomd pleidooi voor bescheidenheid. Als beleggers zijn we immers nooit bescheiden genoeg. Het ergste dat ons kan gebeuren, is dan ook dat onze voorspellingen uitkomen. Dan komen er allerlei mensen vragen om, raad u eens wat?

Meer voorspellingen. De kans dat die ook uitkomen is dan vrijwel nihil. Nu is het in Voorspellersland zo dat een voorspeller des te meer verguisd wordt naarmate meer mensen in zijn voorspelling geloofden. Een voorspelling die uitkomt is daarom een vloek.

Er zijn allerlei manieren om geld te verdienen op de financiële markten en één van de beste, zo hebben we uiteindelijk geleerd, is een manier van beleggen te vinden die bij ons past en die uit te diepen. Het kan geen kwaad om daarbij de nodige kennis te vergaren en die ook toe te passen.

De factor tijd
Vervolgens kan het nuttig zijn consistent te werk te gaan, goedkoop te kopen in plaats van duur en, vooral, te diversifiëren. Eén van de meest geniale beleggers aller tijden, Gerald Loeb, auteur van het boek The Battle for Investment Survival, dat in 1935 verscheen, geloofde niet in diversificatie maar in diepe kennis van een klein aantal bedrijven waarin hij belegde.

Voor de meeste beleggers is zo’n strategie niet haalbaar, om verschillende redenen waar we nu niet op ingaan en waarvan een aantal voor de hand ligt. Eén van de factoren waarmee namelijk zelden rekening wordt gehouden bij de verschillende adviezen die wij voorbij zien komen is de factor tijd. Uw tijd.

U hebt niet de tijd om alles te weten van een bedrijf of vier, tenzij u de hele dag met die bedrijven bezig bent. U concurreert immers met professionele beleggers en hun analisten die ook naar die bedrijven kijken.

Diversifiëer
Diversificatie is ook niet gemakkelijk, want eerst moet u weten te onderscheiden wat dat is. Laten we daar even bij stilstaan. De meeste diversificatie bij goedwillende particulieren is nep. Als u de tien meest succesvolle fondsen in Nederland in uw portefeuille stopt en als elk fonds vijftig posities heeft hebt u vijfhonderd lijntjes.

Bent u dan gediversifiëerd? Nee, want er is grote kans dat die fondsen nogal op elkaar lijken en daarom hebt u met die vijfhonderd lijntjes zo ongeveer hetzelfde bereikt als een Europa index, of, erger nog, de AEX
en in het beste geval MSCI World of iets dergelijks.

Waarschijnlijk had u met één globaal of regionaal opererend fonds hetzelfde resultaat kunnen bereiken. Dan bent u er nog niet, want u hebt alleen maar een aandelenfonds met één benchmark. Diversificatie is iets anders. Diversificatie betekent dat u in verschillende klassen activa belegd bent.

In obligaties, cash, aandelen en als u wat meer geld hebt – en zoveel meer hoeft dat niet te zijn- ook in Hedge funds en venture capital. U moet de tijd hebben om van al die klassen activa iets af te weten. Dat is niet moeilijk, als u er maar geen baan bij hebt en dan bedoelen we een echte, niet zo’n halfbakken Nederlands rotbaantje met hoofdzakelijk vrije dagen en de rest van de tijd overleg.

Dollars
Laten we hier eens in vogelvlucht naar kijken. Cash lijkt iets om van af te blijven. Het is soms king, maar niet vaak. De rente is laag en alleen de euro lijkt interessant. We kunnen het beter over valuta hebben. Ons advies was vorig jaar om uw dollarrisico’s ruimschoots af te dekken, omdat we de dollar richting 1,30 zagen gaan.

Daar zijn we nog steeds naar op weg, maar pas op. Bijna iedereen is nu een dollar bear. Dat kan gemakkelijk, want u kunt het langer volhouden in het geval van valuta dan bij aandelen: daarvan is maar een beperkt aantal in omloop en als iedereen bearish op een aandeel is, betekent dat dat de kiem voor een stijging gezaaid is.

Dollars worden de hele tijd bijgedrukt of scripturaal gecreëerd. Die nieuwe dollars kunnen daarom telkens weer verkocht worden. Op een dag veranderen de VS hun zwakke dollar-politiek en dan kan het snel gaan – zie de draai die de euro nog niet zo lang geleden maakte.

Bijzonder zwakke dollar
Kan er dit jaar een dollarcrisis komen? Natuurlijk kan dat. Vorig jaar kon dat overigens ook en volgend jaar eveneens. Om een indruk te krijgen hoe zwak de munt is, gaan we even een spelletje doen. Probeert u even alle grote Europa-schandalen van de laatste twee jaar te herinneren.

Wanbeleid in de lidstaten, de onmogelijkheid het eens te worden over een grondwet, corruptie, besluiteloosheid, gebrek aan buitenlandse politiek, geen defensiebeleid, afzijdige Zweden en Engelsen; kortom, geen mooi plaatje. Tegelijkertijd stijgen bij ons de kosten sneller, groeit de economie langzamer en drukken de lasten zwaarder dan in Amerika bij een lagere bevolkingsgroei met snellere vergrijzing.

Als in zo’n geval de dollar zakt tegenover de euro, hoeft u maar weinig van economie te begrijpen om te beseffen dat het hier om een bijzonder zwakke dollar gaat. De euro staat vandaag nog maar een paar procent boven de introductiekoers van 1,17. De echte pijn moet nog komen. Dek daarom dollarposities af. Dat betekent dat u goed moet kijken wat er in de beleggingsfondsen zit die u koopt.

Obligaties en durfkapitaal
Obligaties hebben het tot vorig jaar goed gedaan. Omdat ze het zelden langer dan drie jaar achter elkaar beter doen dan aandelen kwam er in 2003 een eind aan die outperformance, precies op het moment, aan het begin van de zomer, dat particulieren dachten dat ze goed zaten en ABN Amro een recordbedrag aan obligatiefondsen plaatste. Prompt zakten ze.

Private Equity kocht dit jaar groot in. Zelden waren bedrijven zo goedkoop als in de lente van 2003. Durfkapitalisten hebben nog een kater van het jaar 2000, maar tenzij er een grote klap naar beneden komt verbaast het ons niet als deze sector snel herstelt. Particulieren kunnen via beursgenoteerde venture kapitalisten meedoen. De grootste in Europe is 3i, een Brits bedrijf dat internationaal belegt.

Kwaliteit, energie en grondstoffen
Kwaliteitsaandelen doen het sinds 2000 beter dan de markt en in het afgelopen jaar deed brandhout het het best, zie Versatel, Getronics en vanaf de bodem, Ahold. Tijd voor groeiaandelen? Misschien, wij doen geen voorspelling.

Voor technologie dan? Nee, die sector is al te snel gestegen. Internet? De Vier Ruiters, eBay, Yahoo!, Amazon en Barry Diller’s Interactive zijn al zo duur dat, met uitzondering misschien van de laatste naam, deze sector luchtbel-achtig geprijsd het jaar begint.

Financials? Die zijn niet meer goedkoop, wel aardige dividenden en veel ruimte voor consolidatie. Kijk eens naar Duitsland: de hele privésector daar kan zo weggeconsolideerd worden, Deutsche Bank
voorop, we wachten op het startschot. ABN Amro? Nothing is sacred.

Fortis? Al jarenlang een mogelijkheid. Farmacie? Wie had ooit gedacht dat die zulke klappen zouden krijgen, daar ligt een kans. Energie? Dat heeft in het afgelopen jaar niets gedaan. Schaft Koninklijke een goedkope Rus aan?

Goud
Blue chips? Aandelen zoals L’Oréal kwamen vorig jaar niet van hun plaats, misschien dit jaar wel. Small caps? Leuk voor stockpickers en particulieren, ondanks de gestegen prijzen, nu banken en brokers massaal hun analisten naar huis stuurden en grote beleggers zich van de sector afkeerden vanwege de gebrekkige liquiditeit.

Goud? Goede vraag, alles kan gebeuren. Goudaandelen zijn duur, maar als goud stijgt kunnen ze vanaf het huidige steunniveau weer naar boven tot de ballon ontploft. Dankzij de vele mogelijkheden tot manipulatie in de kleine goudmarkt is alles mogelijk. Als blijkt dat de recente hausse een rustpauze in een bearmarket was, kan fysiek goud nog veel verder stijgen.

Grondstoffen blijven eveneens stijgen zolang China blijft groeien. Grondstoffen-aandelen, van grote jongens zoals Alcan en Alcoa tot nikkel-, koper-, platinum- en zilverproducenten kunnen nog verder omhoog, evenals graanhandelaren zoals Bunge.

Azië
Aziatische aandelen zijn nog steeds goedkoper dan Europese en die zijn weer goedkoper dan Amerikaanse. Er liggen nog steeds goede kansen in Azië, maar als er een ernstige stuip in China komt, al is het een groeistuip, dan past dat in het scenario.

Grondstoffen blijven in zo’n geval duur, want het China-patroon kan net zo iets als tijdens de tech boom van de jaren negentig. Die begon niet met de introductie van de pc, maar pas vijftien later. Dit is niet de eerste China boom, aan het eind van de jaren tachtig tot Tien An Men en aan het begin van de jaren negentig werd ook voorspeld dat de bomen daar tot de hemel groeiden.

Dat eindigde toen in een moeras van wanbeheer en corruptie: kent u veel mensen die geld uit China hebben gehaald? Of meer die er geld in hebben gestopt? In Nederland wordt u, als u slim bent, lid van de onvolprezen VEB. Die helpen u tegen falend of corrupt management. Wie helpt u in China? Niemand. Dat denken wij ook.

Ipo’s en hedge funds
Beursintroducties zijn in 2004, nu doen wij echt een voorspelling, weer interessant. Let op Iliad, het Franse winstgevende internetbedrijf dat in januari naar de beurs komt. Full disclosure: wij zijn van plan in te schrijven. In de VS, iedereen en zijn huishoudelijke hulp weet dat, komt Google. Inschrijven en wegwezen, als u zo gelukkig bent dat u stukken krijgt.

Hedge funds hebben hun beleggers behoed voor verliezen in de woelige jaren die achter ons liggen. We durven niet het grootste deel van onze oude dag gewoon long te beleggen, maar wellicht worden wij beïnvloed door onze eigen interesse in deze sector.

Wij denken dat absolute return beleggen door blijft groeien ten koste van relatief beleggen, dat gekoppeld is aan een index. In zo’n scenario gaat het er niet om of hedge funds het in 2004 beter doen dan de aandelenindices, maar met welk risico u uw winst binnenhaalt.

Neem een abonnement op de Inveztor.net Hedge Fund Nieuwsbrief, waarvan wij – wederom full disclosure – de samensteller zijn. Long is beautiful, vooral wanneer de markten stijgen, maar long/short is beter, want onzekerheid is ons inziens troef. U weet maar nooit.

Advies of zelf klussen
Voor particulieren lijkt het ons dat de waterscheiding tussen de steeds bekwamere doe-het-zelvers en de beleggers die advies nodig hebben toeneemt. Aan de kwaliteit van advies worden steeds hogere eisen gesteld, vooral op het gebied van asset allocation en absolute return.

Regelgeving wordt duurder, lastiger en moeilijker. Door de snelle groei van de regulering en door het chronisch gebrek aan ervaren krachten worden ook in 2004 weer veel parkeerbonnen worden uitgeschreven, terwijl de bankrovers in hun snelle auto’s langs scheuren. De belegger betaalt de rekening, maar de politiek heeft dan haar plicht gedaan.

De enige echte groeisector, de enige waar u, een enkel jaar in een enkel land daargelaten, op kunt bouwen, is immers de overheid? Dat is dan, na de kleur van de dollar en die rare markten, onze derde prognose voor 2004.

Ben Bernanke, de Fed-gouverneur die als een duif bekend staat, gaf gisteren een toespraak waarin hij uitgebreid inging op de waarde van de dollar. Het resultaat was dat de greenback naar een nieuw dieptepunt versus de euro zakte.

In het kort kwam Bernanke’s speech erop neer, dat hij vindt dat de daling van de dollar minder is dan wordt gedacht, omdat iedereen naar de euro kijkt. Hij zei dat de VS geen haast heeft met het verhogen van rente, zonder overigens een termijn aan te geven, maar hij noemde wel de kerninflatie van 1,1% als een belangrijke factor.

Bernanke analyseert de stijging van goud als een som van de daling van de dollar en verhoogde politieke spanning.

Groen licht
Wie dollars wil shorten leest nog iets anders in zo’n bericht, namelijk dat hem weinig in de weg wordt gelegd. Wanneer wij ons oor te luisteren leggen, lijkt het ons dat de consensus in Europa minder angstig is. Zolang het in de VS goed blijft gaan, kan Europa een tik hebben. Bernanke verwacht dat de prijsverschillen dalende marges bij Europese producenten opleveren.

Dat vertaalt zich lastig naar aanhoudend enthousiasme in Europa, tenzij wij iets missen. Dat kan zijn de komende omslag in sentiment, wanneer blijkt dat er net een groen licht voor dollar-bears is gegeven.

François Pinault is bezig het eiland aan de rand van Parijs, waar eens Renault haar historische fabriek had staan, om te toveren in een museum voor moderne kunst, waar hij zijn eigen collectie aan het publiek kan tonen. Het is een prachtig initiatief.

Daarmee bekroont deze Franse roversbaron zijn carrière en vestigt hij zijn naam, anders dan alleen financieel. Voor de opvolging is al gezorgd, zoon François-Henri is al actief binnen Pinault Printemps Redoute.

Pech alleen dat Pinault, die profiteerde van de Executive Life-affaire door met hulp van Crédit Lyonnais tegen een prikje een portefeuille junk van deze failliete Californische verzekeraar over te nemen, nu een grote boete moet betalen.

Belastingbetalers, een parvenu en chique kringen
Hij is 185 miljoen dollar schuldig aan de Amerikanen. Crédit Lyonnais blijkt tegen de plaatselijke regels gehandeld te hebben. Een verklikker waarschuwde de Amerikanen en in de met grote moeite tot stand gekomen schikking moet de Franse belastingbetaler het grootste deel van de boete betalen, want Crédit Lyonnais was in die tijd een staatsbedrijf.

Het werd pas vorig jaar verkocht aan Crédit Agricole. Tegelijkertijd moet er voor Gucci een oplossing gevonden worden. Veel zorgen daarom voor Pinault, net toen hij orde op zaken aan het stellen was. Gelukkig voor hem zijn er in Frankrijk volop aardige mensen aanwezig die hem een handje willen helpen.

Zo gaat het gerucht dat Bernard Magrez, een parvenu in de chique kringen van eigenaren van châteaux in en om Bordeaux, een bod wil uitbrengen op chateau Latour, eigendom van Pinault. Magrez verdiende zijn geld met supermarkt-whisky’s, goedkope Bordeaux onder het merk Malesan en Sidi Brahim, een Algerijnse merkwijn voor bij de couscous.

Kwaliteitsimago
De wijnactiviteiten werden vorig jaar verkocht aan Castel, eigenaar van Nicolas en de rest van de drankjes staat te koop. Magrez heeft al een paar chateaux gekocht. Hij heeft Fombrauge, Pape Clément – een topnaam in de Graves – en La Tour Carnet en probeert een kwaliteitsimago op te bouwen.

Magrez wil gerespecteerd worden, Pinault heeft dat doel al bereikt. Beiden hebben hun achtergrond de houtsector. Voor de aankoop van Latour is 300 miljoen euro nodig. Banken kunnen een groot deel financieren, omdat er voorraden liggen. De prijzen van top-chateaux hebben veel beter stand gehouden dan die in mindere appellations.

Om die reden is er krediet voorhanden. Bernard Arnault, de topman van LVMH, is een aartsvijand van Pinault. Hij is al eigenaar van Yquem, de top cru in Sauternes en Cheval Blanc. Niemand denkt alleen dat Pinault genegen is deze namen aan Arnault te willen verkopen.

Nieuw bloed Gucci
De modesector gonst sinds voor het vertrek van Gucci-topmannen Domenico del Sole en Tom Ford van de geruchten, hoofdzakelijk van tweeërlei aard. Er zijn altijd geruchten in de modesector, waar opwinding een normale gemoedstoestand is. Geruchtenstroom één is waar Ford nu gaat toeslaan. Fendi? Versace? Allebei oud nieuws.

De geruchten over Gucci, dat nieuw bloed nodig heeft, worden steeds sterker. Stella McCartney en Alexander McQueen zijn de favorieten. Pinault moet snel een paar belangrijke beslissingen nemen. Het afgelopen jaar was ten slotte zijn annus horribilis.

Het jaar loopt ten einde. Er is vrede op aarde. Behalve daar waar oorlog is. Daar waar oorlog is zien we dat we er niet veel op vooruit zijn gegaan. Vietnam heeft ons één ding geleerd. De Amerikanen hebben nare herinneringen aan body bags en proberen te vermijden dat er aan hun kant doden vallen. Een vrij land heeft recht op een stijgende beurs en geen doden aan eigen kant.

Daar waar vrede is heerst vaak wel geweld en onuitstaanbare spanning. Gelukkig hebben we in ons landje alleen goede bedoelingen. Meer nog, wij weten hoe het moet en er gaat geen gelegenheid voorbij of we maken dat kenbaar.

Problemen zijn immers eenvoudig op te lossen, je hoeft dit maar te doen, of dat, en we zijn van die problemen af. Jammer dat Bush en Poetin zo slecht naar ons luisteren. Misschien is het beter om voor vrede te zorgen, daar waar we er echt wat aan kunnen doen.

Zuster Noella
Ook daar waar niemand het verwacht. Zo leerde ik vorige week Zuster Noëlla kennen. Zuster Noëlla is Amerikaanse en ze was naar Parijs gekomen om een belangrijke foodie onderscheiding te ontvangen, in de Senaat nog wel. Ook een manier dus, om vrede te stichten, al is het dan tussen twee landen die in naam bondgenoten zijn.

Waarom geven Fransen onderscheidingen aan Amerikaanse nonnen? In dit geval omdat ze kaas maakt. Amerikaanse kaas. Alleen lijkt die heel erg op Franse kaas en heeft Zuster Noëlla goed gekeken waarom Franse kaas zo lekker is. Hetzelfde geldt voor allerlei andere kazen die op traditionele wijze worden gemaakt, met allerlei bacteriën die een geheugen hebben en die niet zo één twee drie na te maken zijn omdat ze in een bepaalde grot of kelder al een tijd aan het werk zijn en voor de unieke smaak zorgen. Zuster Noëlla kan hier veel over vertellen want inmiddels is ze doctor in de micro-biologie.

Zuster Noëlla maakt een soort Saint Nectaire, een kaas uit Midden-Frankrijk, het best bekend in een romige industriële versie. Zuster Noëlla had er acht meegenomen in haar bagage. We proefden haar kaas en die was inderdaad perfect. Er is naar onze herinnering geen betere Saint-Nectaire te vinden dan deze.

Vijfde kerst
Op de jaarlijkse Amerikaanse kaasconventie, waar kaasmakers zoals Zuster Noëlla acte de présence geven, waren dit jaar rond de 750 kaasmakers, twee keer zoveel als de vorige keer. De kaas van Zuster Noëlla wordt niet geëxporteerd, maar hoofdzakelijk opgegeten in de abdij en omgeving, een mooie streek in Connecticut, in de buurt van Lichfield. Het plaatsje heet Bethlehem.

Bij Inveztor.net is dit onze vijfde kerst, we bestaan namelijk bijna vijf jaar. De eerste was in 1999, een tijd die je meegemaakt moet hebben om er over te kunnen spreken, zal men later zeggen. De sfeer was toen toch iets anders dan nu.

We hadden een missie, vonden we. We zouden de wereld voor de individuele belegger in Nederland verbeteren. Op zich een verdachte opdracht, maar we bedoelden het goed. Hebben we waargemaakt wat we toen voor ons zagen?

Easy rider
We hebben in elk geval hard gewerkt om er iets van te maken en we zijn er nog, één van de weinige overlevenden in onze sector. Dat is tenminste een tastbare verdienste. Maar hebben we er ook in andere zin iets van gemaakt, of moeten we zoals Peter Fonda en Dennis Hopper, de helden in Easy Rider, bekennen dat we het niet gehaald hebben?

We zijn nog steeds blij met wat we doen, onze stijl en manier van werken is een succes en het gaat elke dag een beetje beter. Worden we blasé, verwaand of ijdel? We hopen van niet want er is geen enkele reden toe.

Inveztor.net is net, maar dan ook net uit de eerste overlevingsversnelling en we hebben nog geen automatische piloot. We moeten onszelf op alle gebieden nog steeds bewijzen, alles dat we doen kan nog beter, vaak veel beter.

AHOI Hal
Een van onze zorgenkindjes dit jaar was de Koffiekamer. We hebben altijd meer dan normaal zorg besteed aan onze forums. De gedachte hierachter was dat zo’n virtuele gemeenschap een fragiel iets is. Je kunt beter zoveel mogelijk de zaken hun beloop laten, maar als je, zoals een te ruimdenkende ouder, de deelnemers geheel vrij laat, ontstaat er al snel een ongelofelijke rotzooi.

Wij wegen nu onze woorden op een goudschaaltje, gelooft u ons maar. Neem nu het begrip ongelofelijk. We hebben dat woord vaak gebruikt, toen er de afgelopen maanden, zonder echte aanleiding, een hevig gewoel losbarstte.

Dat bestond uit een handjevol uit de hand gelopen ruzies, maar ook hoogoplopende discussies met daarin een flinke dosis kritiek op Inveztor.net. En dan drukken we het mild uit. De Koffiekamer, nu weer een gemoedelijk café, werd even de AHOI Hal, waarbij AHOI staat voor Allemaal Hakken Op Inveztor.net.

Vreemde stilte
Opeens werd het ons duidelijk. Inveztor.net was een autoriteit geworden. Daar schop je tegen, niets persoonlijks dus. Eén van onze leden, bekend onder het pseudoniem Robbedouche, verwoordde het heel duidelijk: “Misschien is de normale sociologische cyclus zelfs wel van toepassing op deze virtuele communities?…(Begeestering en missie, groepering, institutionalisering en regels, verval van begeestering, tarten en overschrijden van de regels, mislukte pogingen tot harmoniëren, uiteenvallen van de community, geboorte van nieuwe missies en begeestering… groepering… etc. ?)”

Wij zouden het graag willen weten. Welke onderzoeker wil dit eens in kaart brengen? Onze archieven staan ter beschikking van de wetenschap. Zelden zagen we voor onze neus zoveel energie besteed aan afkeer, afgunst, woede en ga zo maar door. Even plotseling als het begon hield het weer op. Er hing een vreemde stilte. The Birds, van Hitchcock.

Wij hadden weer wat geleerd. We hadden al een reglement dat beledigen en schelden verbiedt. Binnenkort zullen we de regels iets – niet te zwaar, wees niet bang – aanscherpen om al te onbesuisd gedrag binnen de perken te kunnen houden.

Barbaartjes
Dit is Nederland en Nederland wordt steeds harder. Je leest het elke dag in de krant en we maken het hier ook mee. Het is blijkbaar doodnormaal om elkaar te beledigen, verketteren en naar een andere wereld te wensen, om niets (Bear of Bull, links of rechts, voor of tegen Amerika, Israël, Marokkanen en ga zo maar door).

Verbaasd? Wij wel, althans in het begin. Nu wat minder. De meeste forumtijgers, misschien een enkele idioot daargelaten, zijn in werkelijkheid aardige en vriendelijke figuren met iets te veel vrije tijd, een fixatie op internet en in ons geval, op Inveztor.net. We wisten niet dat we zo belangrijk waren, want dat zijn we niet.

We proberen alleen maar wat beursinformatie te brengen en het leuk te houden. En we blijven ons verzetten tegen de barbaartjes aan de poort. Het was dit jaar wat moeilijker dan in voorgaande jaren, maar het is wederom gelukt.

We wensen al onze lezers en leden, vrienden en Inveztor.net-haters dan ook het beste toe. Vrede op aarde, in Bethlehem, daarbuiten, en ook virtueel.

Namens de schrijvers en makers van Inveztor.net wens ik u een gelukkig kerstfeest.

Michael Kraland

Michael Kraland is mede-oprichter van Inveztor.net. Hij woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is met name actief in de hedge fund sector. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. In dat geval meldt hij of hij zelf of voor zijn cliënten actief is in een genoemd fonds. Uw reactie is welkom op kraland@Inveztor.net.

Veel bulls betekent minder bears – tot zover is dit gemakkelijk te volgen – en, zoals u weet, betekent minder bears meer kans op een ommekeer in de markt. We bedoelen dan naar beneden, om misverstanden te vermijden.

Als dat zo is, dan moeten we nu neerwaarts, of, zoals u wilt, bearen, want ook het aantal insider-verkopers in de VS blijft beangstigend groot. We horen er niets meer over, omdat de markt stijgt en dit geen goeie kopij is.

Goede kopij verkoopt kranten of levert kliks op. Dit niet. Managers blijven hun aandelen verkopen en dat werd na een tijdje, een paar maanden geleden, toen de huidige bullmarkt nog vers was, opgemerkt door alerte journalisten en Corné van Zeijl.

Een beetje gek
Die schreven daar meteen stukjes over, al was het rijkelijk laat, want die trend duurde toen al een tijdje. Uiteindelijk bleek het veel te vroeg. Omdat de markt maar door bleef stijgen, hielden ze daar mee op en daarom hoort u er niets meer over. Dat wil nog niet wil zeggen, dat het ook niet meer zo is. Het is nog steeds zo.

Alleen, toen waren er minder bulls dan nu. En meer bears. Die lazen die stukken tenminste, ze putten daar moed uit, want het is lang niet altijd leuk om een bear te zijn, zeker wanneer u weet dat de markt vaker omhoog gaat dan omlaag. U moet een beetje gek zijn, of een bepaalde convictie hebben om een bear te zijn. Of een beetje allebei.

Nu zijn er zoveel bulls, dat u eigenlijk weer bear moet worden. Dan bent u ook weer een potentiële lezer van die informatie over verkopende insiders. Hoeveel bulls zijn er? Meer dan 55% volgens de Amerikaanse Vereniging voor Individuele Beleggers. Dat zijn er veel. Want nu zijn het er 55,6%, gemiddeld over 25 weken en het record was 52%.

Wanneer was dat ook weer het geval? We hebben er destijds over geschreven en we herinneren het ons nog alsof het gisteren was. Aan het eind van het eerste kwartaal van 2000. Jammer dat dergelijk optimisme één van de beste contrarian indicators is.

Hoe prettig het ook is, wanneer een grote misdadiger in dergelijke, lamentabele omstandigheden wordt opgepakt, het is geen fundamentele gebeurtenis. Op de korte termijn betekent dit evenement natuurlijk wel wat.

Er komt minder druk op de prijs van olie, de positieve, technische trend wordt voortgezet in een pre-kerstmarkt die vanaf deze week dun wordt en gemakkelijk hoger gezet kan worden. De grote olie-aandelen komen onder de aandacht.

Die fondsen zijn in 2003 niet van hun plaats gekomen en nemen daarom waarschijnlijk een prominente plaats in op de kooplijstjes voor 2004, samen met de andere achtergebleven, grote kwaliteitsaandelen.

Kenmerkend voor het afgelopen jaar waren de bèta trades, of, in gewoon Nederlands, het brandhout kwam naar boven.

Dat werd gisteren in Irak nogmaals bevestigd…

De Dow Jones is gisterenavond boven 10.000 gesloten. Ronde nummers zijn belangrijk, hoewel daar geen enkele wetenschappelijke aanleiding voor is. Tenzij u psychologie als sport beschouwt, maar misschien gaat het hier om een andere wetenschap.

Laten we kijken wat er gebeurde, toen de Dow Jones door 100 ging en door 1000. Dat ronde nummer is een weerstand. In 2000 ging de index door 10.000. James Glassman schreef toen een boek dat Dow 36000 heette.

Wij (of zelfs wij, naar u wilt) bestempelden dat toen als onzin en dat was het ook. Gelukkig voor Glassman mag hij nog steeds publiceren. Ervaring en de geschiedenis suggereren dat het even kan duren, voordat de index blijvend boven 10.000 blijft.

Om het even
Het hangt er natuurlijk van af wat we met even bedoelen. Een jaar of tien? Iets meer? Misschien wat minder, alles gaat tegenwoordig immers sneller? In februari 1966 bereikte de Dow Jones 995. In december 1968 raakte de index 985 en dat was het begin van een jarenlange bearmarket.

De Nifty Fifty (The Graduate: “Plastics!”) deden het nog een paar jaar beter dan de markt, die al aan het rotten was. In 1971 sloot de index op 1051 en het duurde tot 1982 om een fractie boven 1051 te sluiten. Toen begon de bullmarket die vandaag nog ons collectieve beursdenken definieert. Zestien jaar duurde het voordat de index definitief over 1000 ging.

Er zijn in Frankrijk nog dertig veteranen in leven uit de Eerste Wereldoorlog. Roy Neuberger van Neuberger & Berman, onlangs door Lehman ingelijfd, verdiende zijn eerste fortuin door in 1929 RCA te shorten. Verder weten de meesten van ons niet veel van die periode, behalve dan van die goed gedocumenteerde crach.

Bullfase bearmarkt
In 1903 en 1904 hadden we een mooie bullmarket. De Dow Jones steeg snel gedurende 1905 en in 1906 kwamen we voor het eerst boven 100. Op 19 januari werd een top neergezet op 103 en dat bleef jarenlang het hoogtepunt. Er zaten toen twaalf aandelen in de index. In 1916 raakte de Dow Jones even 110 en zakte toen 40%.

In 1922 en 1923 stegen we even boven 100, maar pas in 1924 brak de index uit. Dat leidde tot de krach van 1929. Het aardige, of het griezelige, is dat die twee periodes parallel lopen en ook nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Voordat er nu geroepen wordt dat dit niets met de werkelijkheid van vandaag te maken heeft, is het goed even na te denken.

Er zijn bulls en er zijn bears en hopelijk winnen de bulls. Dat is gemakkelijker voor iedereen. Wij zijn zelf niet overtuigd en verwachten dat het binnenkort duidelijk wordt dat we in een bullfase van een bearmarkt verkeren. Er is te veel schuld, de markt is hoog en duur door het goedkope geld en er vinden verschuivingen plaats naar Azië, weg uit het westen.

Poppen aan het dansen
Amerika is verslaafd aan consumptie, zoals Europa verslaafd is aan sociale zekerheid. Zoals dat hoort in een economie waar de staat de grootste groeier is, probeert iedereen alles op de anderen af te wentelen. Als dat misloopt en als de schulden terugbetaald moeten worden, hebben we de poppen aan het dansen.

Dan kan de Dow Jones mooi terug en kunnen we ons stuk beëindigen. Hoewel wij moeite hebben met het geloven in een nieuwe bullmarket, hebben we geen idee hoe laag we gaan. Dow 36.000? Nog even niet. Dow 3600? Misschien komt die grens sneller dichterbij dan de voorspelling van Glassman. Als de geschiedenis zich herhaalt, tenminste.

November was een belangrijke maand voor de Nederlandse hedge fund-industrie. GO Capital ging dicht. Dat is een mijlpaal. Na een langzame maar zekere start in 2000 slaagde Frans van Schaik er in zijn beleggers rijk te maken (zie ook het interview met Van Schaik op Inveztor.net).

Een winkel die dicht gaat heeft een probleem, een hedge fund dat sluit niet. Het is de droom van iedere manager en ook van iedere goede klant. Het betekent namelijk dat het fonds succes heeft omdat het volgelopen is en de beheerders besluiten dat ze nu genoeg gelden onder beheer hebben.

Voor beleggers betekent het dat hun beheerder zo eerlijk is om toe te
geven dat hij zijn voorlopige maximale capaciteit heeft bereikt en dat hij
zijn vak en zijn klanten zo serieus neemt dat hij verdere inkomsten
weigert.

Gesloten deur
De hedge fund-industrie heeft een aantal problemen. Een daarvan is het zogenaamde capaciteitsprobleem. In het kort komt het hierop neer dat als we voor onze clienten een portefeuille van fondsen willen samenstellen we in de meeste gevallen voor een gesloten deur komen te staan.

De meeste succesvolle fondsen zijn dicht. Sommigen worden op de grijze markt tegen een premie verhandeld. Is dit slecht? Wij denken van niet. Het betekent dat een aantal beheerders hun grenzen kent. Het betekent ook dat andere managers daardoor een tweede kans krijgen en dat het aanbod in beweging blijft.

Tegelijkertijd gaat een groot aantal fondsen dicht, maar dan definitief,
net zoals die winkel van daarstraks. Veel beginners bijten in het stof
omdat ze de verwachtingen niet waarmaken. Soms komt dat doordat er niet genoeg geinvesteerd is in de structuur van het fonds.

Alpha-spelletjes
Een talentvolle Nederlandse hedge fund manager verloor in maart van dit
jaar opeens 18% omdat hij ziek werd toen de markt draaide. Zijn partner
was op vakantie en er was geen piloot meer in het vliegtuig.

Beleggers met meer dan gemiddelde vakkennis beleggen echter juist in startende fondsen. Dat doen ze omdat beginners vaak in de eerste drie jaar de beste prestaties leveren. De vakterm voor het risico van de markt is beta. Een aandeel dat veel meer
fluctueert dan de markt heeft een hoge beta. Iemand die hoger scoort dan
de markt met een gelijk of lager risico creeert alpha.
Gewone beleggingsfondsen zijn beta-spelletjes. Het spel bij hedge funds
gaat om alpha: hoe laag kunnen we het risico houden en hoe hoog kunnen we
dan scoren?

Mooi uitzicht
Als uw eerste indruk van deze materie is dat het maar gecompliceerd en
gevaarlijk is hebt u gelijk. De hedge fund sector verenigt de beste
beleggers ter wereld. Zij krijgen beter betaald dan wie ook, het zijn de
topsporters van deze industrie. De markt verandert bliksemsnel.
Strategieen en algorithmes verouderen in de klik van een muis.

Op een dag stapten we het kantoor van een beheerder in New York binnen.
Direct bij het verlaten van de lift werden we overrompeld door een
spectaculair uitzicht over de Zuidelijke helft van Manhattan.
Tussen ons en de tientallen meters brede glazen wand stond slecht een
receptie tafel met een vaas bloemen.

Onze gastheer wachtte ons op. “Mooi uitzicht’, zeiden wij bedremmeld. Hij glimlachte. “We come in here every day to kill”. Welkom in de wondere wereld van Alpha.
Klik hier om iedere maand gratis de Inveztor.net Hedge fund-nieuwsbrief te ontvangen!

Michael Kraland is mede-oprichter van Inveztor.net. Hij woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is met name actief in de hedge fund sector. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. In dat geval meldt hij of hij zelf of voor zijn cliënten actief is in een genoemd fonds. Uw reactie is welkom op kraland@Inveztor.net.

Er zijn geregeld schandalen in de hedge fund-wereld. Hoe kan het ook
anders. Traditioneel is het zo dat hedge funds privé-pools zijn om geld
voor welgestelde en veeleisende beleggers te beheren. De beheerder neemt bijna altijd een deel van de winst als prestatiebeloning.

Daardoor zijn hedge funds die goed presteren goudmijnen. Hun grootste kostenpost is talentvol personeel. De markt voor die mensen is bijzonder
concurrerend en als een fonds veel activa verliest kan het personeel niet meer betaald worden.

De verleiding om verliezen te verbergen is dan ook groot. Fraude is de grootste angst van beleggers en van beheerders van fund-of-funds, waarvoor de vakterm overigens F3 is, nu bent u weer wat wijzer.

After hours trading
De twee meest recente schandalen zijn de ontdekking dat gewone beleggingsfondsen in de VS, waaronder een aantal van de grootsten, hedge funds de gelegenheid gaven te profiteren van late handel. Een aantal fondsen mocht in de uren nadat de NAV (dat is de netto vermogenswaarde, Net Asset Value) was vastgesteld, nog orders plaatsen.

Fondsen deden dat omdat deze beleggers hen toezegden dat ze gelden zouden
aanhouden in andere fondsen, een obligatiefonds bijvoorbeeld. Particulieren, die niet aan deze handel meededen, werden hierdoor op extra kosten gejaagd. Invesco, een familiefonds van beursgenoteerde beheerder Amvescap plc, met 26 miljard dollar onder beheer, staat nu in de schijnwerpers.

Invesco stond hedge fund Canary Capital Management toe tot half acht ’s avonds te handelen, terwijl het fonds om vier uur sloot. Eliot Spitzer, de openbare aanklager van New York, die eerder de New Yorkse brokers en zakenbankiers tot een megaschikking dwong, waarbij alleen al Citigroup 400 miljoen dollar moest betalen, schikte met Canary voor 40 miljoen dollar, plus teruggave van alle illegaal verkregen winsten.

Dynamisch hedgen
Dynamisch hedgen is een techniek die gebruikt wordt door bankiers die garantieproducten rond hedge funds bouwen. Deze week werd bekend dat Canary in alleen al in het Invesco Dynamics fonds 141 transacties had gedaan voor een totaal van $ 10,4 miljard. Canary had hierbij een winst geboekt van 110% in een periode van twee jaar
waarin de gewone beleggers in dit fonds 34% verloren. Volgens Spitzer was de president van Invesco hiervan op de hoogte. Invesco ontkent.

Clinton: de sigaar
De bekende hedge fund groep Clinton in New York zag vorige maand beleggers
vluchten nadat een beheerder vertrok met een zeer ongebruikelijk perscommuniqué waarin hij de waardering van een aantal Clinton-fondsen hekelde. Een van de gevaren bij hedge funds die beleggen in papieren waar geen liquide markt voor bestaat is dat de prijzen die gebruikt worden voor de berekening van de NAV, dus voor de prijs van een aandeel in het fonds. niet kloppen.

Clinton zegt dat PriceWaterhouseCoopers een onderzoek naar de prijzen heeft gedaan en dat dat onderzoek is doorgegeven aan de SEC. Recente resultaten in de fondsen van de groep waren teleurstellend: Trinity fund, het bekendste fonds van de groep, verloor 5,3% in october. Normaliter zijn de Clinton fondsen, die hoofdzakelijk in allerlei soorten obligaties en convertibles beleggen, weinig volatiel.

De discussie begon naar aanleiding van de waarderingen van een fonds in asset backed obligaties. Dat zijn obligaties die gemaakt worden op basis van bijvoorbeeld schulden op credit cards.
Het antwoord op de vraag die wij in ons vorige artikel stelden: 22%!

Klik hier om iedere maand gratis de Inveztor.net Hedge fund-nieuwsbrief te ontvangen!

Michael Kraland is mede-oprichter van Inveztor.net. Hij woont in Parijs, is vermogensbeheerder in Amsterdam en is met name actief in de hedge fund sector. Kraland schrijft zijn columns op persoonlijke titel. Hij handelt vaak in beleggingen waar hij over schrijft en zijn posities kunnen op elk moment veranderen. In dat geval meldt hij of hij zelf of voor zijn cliënten actief is in een genoemd fonds. Uw reactie is welkom op kraland@Inveztor.net.

De afgelopen weken gebeurden er een paar dingen tegelijk die ons aan het denken zetten. Een bevriende relatie, die een private equity fund beheert, vroeg ons hem te introduceren bij nieuwe beleggers, want hij startte een nieuw fonds.

Dat leek ons niet zo moeilijk, want zijn eerste fonds, gestart in 1999, had inmiddels al meer dan 100% van de cash teruggegeven aan beleggers en had nog een reserve van meer dan 100% van de inleg in portefeuille.

Eerst wat uitleg. Private equity funds werken niet zoals een beleggingsfonds, waar u wat instort en dan hoopt dat het meer wordt. De funds en venture capitalists richten zich tot vermogende klanten of tot instituten.

Hoe private equity werkt
Hoewel ze zichzelf zeker niet vergeten, zijn ze dan ook verplicht om het geld pas binnen te halen als het nodig is, namelijk wanneer er een nieuwe positie wordt ingenomen. Dat gebeurt in de beginfase van zo’n fonds, wanneer de belangen worden opgebouwd. Als alles goed gaat, wordt er na enige tijd ook weer winst genomen.

De opbrengst van de verkoop van een deelneming wordt, na aftrek van de zogenaamde carried interest, de deelname van de beheerder en na aftrek van zijn performance fee, de participatie van de beheerder aan de behaalde winst uitgekeerd aan de belegger. Het verbaast u niet, dat deze tak van sport jarenlang floreerde.

De beheerders waren creatief in het afromen van de winsten van hun rijke beleggers. Waarom pikten die dat? Omdat dit de meest rendabele beleggingscategorie was. Beter dan aandelen en obligaties, waar de beheerkosten lager en de vaardigheden van de beheerder minder kritiek is dan bij private equity. Daar lopen de resultaten meer uiteen.

Wat is een commitment?
Zo kan het gebeuren dat u een bepaald bedrag toezegt. Dat is uw commitment. Bij inschrijving stort u 10%. Vervolgens krijgt u zo nu en dan een bericht van de beheerder, die u vraagt wat meer op te hoesten – zeg: 15% per half jaar. Op een gegeven moment, het kan immers meezitten, verkoopt uw beheerder een deelneming.

Het typische doel van een fonds in deze sector is dat te doen voor drie keer de inzet. Op zo’n moment krijgt u geld teruggestort, als deelname in de winst. Nu kan het gebeuren dat u dan ook niet meer hoeft te storten voor uw commitment, u kunt gewoon uw uitkering in het fonds laten zitten. Van daar is het maar een kleine stap naar écht slim zijn.

Snuggere jongens hadden dit in 2000 door en de beste adviseurs stonden hen bij. Als het commitment niet helemaal betaald hoefde te worden, omdat het zoveel sneller ging, de cyclus van startkapitaal naar ipo, dan konden ze meer ondertekenen, want het hoefde toch niet allemaal betaald te worden. De kasstroom vanuit het fonds zorgde daar voor.

Koop hoog
Inderdaad was dat heel slim. Deze situatie hield op in maart 2000. Vanaf dat moment waren er bijna geen ipo’s meer en bleken de bedrijven waarin geïnvesteerd was, veel minder waard te zijn. De sector piekte immers in 2000. Het kon toen niet op. Vervolgens stortte het kaartenhuis in, volgeladen als het was met zwaar overschatte groeiondernemingen in de tech.

Het aardige is dat iedereen die in die tijd wat geld had, nu op zijn neus kijkt. Alles is weg. Grote privé-beleggers die teveel hadden ingezet raakten, als ze nog werkten, eerst hun bonus kwijt en die zorgde vaak juist voor het geld dat beschikbaar was voor beleggingen. Anders kregen ze te maken met grote verliezen op een andere portefeuille, die met de aandelen erin.

Daardoor konden de volgende drawdowns (zo heet het wanneer u een commitment moet ophoesten) niet meer betaald worden. Zo kwam het dat er een hele industrie ontstond aan aasgierfondsen, die private equity portefeuilles overnamen van letterlijk en figuurlijk overspannen beleggers.

Gevallen engelen
Dat gebeurde tegen discount versus de nettovermogenswaarde van zo’n 60 à 70%. Soms waren beleggers blij hun portefeuille voor niets van de hand te doen. Waarom? Omdat ze hun drawdown niet meer konden betalen en koste wat het kost af moesten zien te komen van deze verplichting.

De populisten onder ons die denken dat Legio Lease-achtige toestanden alleen bij de kleine luyden voorkwamen, vergissen zich. Onder de high net worth individuals is er veel stil leed. Terug naar onze vriend die 100% verdiende tijdens de bearmarket. Wij hadden wel eens met hem meebelegd en wisten hoe goed hij het deed.

Zijn activiteiten richtten zich niet op start ups, maar op gevallen engelen. Dat zijn bedrijven die op de een of andere manier in moeilijkheden waren geraakt en wel in de gezondheidssector. Een beetje geld ophalen leek gemakkelijk, maar al snel merkten we dat dat niet zo was. Zij die hier vroeger in belegden waren zoveel kwijt, dat ze niet meer durfden.

Koop laag
Zij zetten tenslotte hun geld wel een jaar of zeven à negen vast, al mogen ze – als het goed gaat – na een jaar of drie een kasstroom terug verwachten. “Mijn cliënten willen alleen nog maar beleggen in iets dat elk jaar 9% oplevert” vertelde een adviseur. “Wij investeren de komende jaren niet meer in deze sector, we hebben nog wat liggen”, vertelde een ander.

Wij sloegen, op weg naar een relatie, de Wall Street Journal open die onze ervaring bevestigde. Niemand wil meer iets te maken hebben met de sector. Dat lijkt ons juist een goed teken. Volgende keer meer hierover.