De Franse wijnoogst van 2003 is veelbelovend, maar hoe speelt u hier als belegger op in? Michael Kraland, wijnliefhebber en woonachtig in Frankrijk, geeft op deze prangende vraag antwoord. In een eerder leven was hij actief in de wijn-, cognac-, armagnac-, champagne- en
whiskyindustrie. Tegenwoordig koopt hij alleen wijn voor een Parijse wijnclub en voor zichzelf.

Investeer vooral eerst in kennis, vervolgens in uw kelder en daarna pas in wijn voor de verkoop. Doe het alleen als u denkt dat u er meer van weet dan een ander en bedenk dan dat die ander een beroepshandelaar is. Investeren in kennis is leuk, want bij wijn betekent dat proeven.

Meestal wijdt iemand u in die er meer van weet en zo ontdekt u meteen allerlei smaken, die u nog niet kende of niet wist te plaatsen. Dat is altijd prettig. Op die manier wordt elk hapje buiten de deur een potentieel feest en elke hap thuis een excuus om een goede fles open te trekken.

Nadeel is dat u op de meeste cocktails en feesten in Nederland geneigd bent terug te schakelen naar bier of jus d’orange, zo vreselijk is het wijnaanbod meestal, om van de champagne maar te zwijgen.

3000 flessen
Wanneer u een jaartje of langer geproefd hebt en wat aankopen hebt gedaan, bent u misschien klaar om in uw kelder te investeren. Dat is op zich eenvoudig, want er is genoeg goede wijn te koop. Wat dat betreft, lijkt wijn kopen ook verdacht veel op de aandelenmarkt. U kunt het succes van uw investering op verschillende manieren meten.

Ten eerste is het haast niet te doen om een volledige wijnkelder in één keer te kopen. Het kan wel, ik ken een dame die dat doet, voor heren die opeens heel veel geld hebben, of die opeens de drang voelen zo’n kelder te hebben. Een beetje geld en goed advies, dat u voor nóg meer geld kunt mobiliseren, zijn voldoende.

Voor zo’n 150.000 euro hebt u iets leuks, een fles of 3000 à 50 euro per fles met uitschieters naar boven en naar beneden. U hebt een kelder nodig, waar de temperatuur niet teveel varieert en waar u geen hinderlijke geuren hebt en u bent klaar. Als u het zelf doet, kunt u voor minder dan de helft hetzelfde bereiken.

Jellinek Kliniek
U begint met een solide planning. De meeste mensen rotzooien maar wat aan. U bent Karel Appel niet, u bent een zelfgestuurde belegger die Inveztor.net raadpleegt en u houdt van een duidelijk actieplan.
Ten eerste schat u hoeveel flessen u per jaar drinkt. Als u dat niet weet, hebt u een probleem en is de Jellinek Kliniek wellicht een alternatief.

Laten we zeggen dat u elke avond thuis een fles opentrekt. Soms bent u er niet, maar soms hebt u bezoek. Ik kan u verzekeren dat er in Nederland ongelooflijk wordt gezopen door sommige mensen. Ik sta elke keer weer verbaasd, daarom is één fles echt een matig voorbeeld, zeker als u daar maar de helft van drinkt.

U gaat vervolgens na hoeveel van die flessen rood zijn en hoeveel wit. Geen flauwe vragen over rosé graag. Als u driekwart rood drinkt en als uw smaak zich klassiek ontwikkelt, krijgt u de neiging steeds oudere wijnen te prefereren, of is appreciëren hier een betere term? Het kost niet meer dan de tijdwaarde van uw geld om voldoende voorraad in te slaan.

Asociaal
Als u het liefst wijn drinkt die door de bank genomen een jaar of acht oud is, wat niet overdreven is, moet u acht keer uw jaarlijkse rode wijnconsumptie in voorraad hebben. Dat betekent 2200 flessen rood, bijna 200 dozen. Dat lijkt veel, maar het alternatief is het duur inkopen van veel te jonge wijn, die uw humeur tijdens het diner bederft.

Nu de witte wijn. Veel daarvan drinkt u jong, maar de betere flessen wilt u laten liggen, zeker wanneer u naar een paar serieuze proeverijen geweest bent. Laten we gemiddeld een jaar of drie nemen, dan komen we uit op drie keer negentig flessen is 270 flessen wit. Nu zijn we er van uitgegaan dat u net zo asociaal bent als wij en weinig feesten geeft.

Want als u veel mensen ontvangt, zit u zo op het dubbele. Dan geldt echter ook dat u veel voordeliger uit bent met een eigen kelder. Hoe voordelig? Lees de volgende keer verder.

Wij krijgen de hele tijd vragen over de dollar en dat is lastig, want wij weten ook niet waar de greenback naar toe gaat. Eén ding kunnen we u verzekeren: wij hebben geen enkel FX (dat staat voor Forex) abonnement en luisteren nooit naar de specialisten op dit gebied.

Misschien moeten we dat wel doen, maar we zijn er nooit echt wijzer van geworden. We kijken naar de dollar, omdat er nu twee redenen zijn om dat te doen. Laten we dat even uitleggen.

Er bestaat zoiets als een theorie over hoe valuta (iedereen schrijft tegenwoordig valuta’s, dat is dubbel meervoud) zich tot elkaar moeten verhouden. Het is niet zo moeilijk: het is een kwestie van inflatie op de langere termijn en van renteverschillen op de kortere termijn. Tot zover de economen.

Kwestie van vertrouwen
Op het ogenblik is er weinig verschil in inflatie tussen euroland en de VS. Hoe komt het dan dat de Amerikanen hun munt zien smelten? Waarom gebeurde dat ook in 1994 en voorzag niemand dat toen? Waarom viel in 2000 de euro opeens als een baksteen? Dat komt, omdat het vertrouwen van beleggers nu ook meespeelt. Noem het de risicopremie.

De VS kunnen best een groot tekort hebben, dat is op zich niet erg. Wat wel vervelend is, is dat beleggers denken dat de Amerikanen geen sterke dollar willen hebben. Robert Rubin en Larry Summers, die voor president Bill Clinton het ministerie van Financiën runden, hamerden altijd op die sterke dollar, ook toen ze een tekort hadden.

Toen steeg de munt, trok de economie aan en verdween het tekort. Vertrouwen is belangrijk. Nu is dat weg, onder andere omdat iedereen ziet hoe de Amerikanen maatregelen nemen die het tekort juist vergroten. Dat ze privé op te grote voet leven is tot daar aan toe, maar als de staat ook mee gaat doen krijgen de crediteuren argwaan. Dat is wat er nu speelt.

Goud is stabiel
Omdat de dollar nog redelijk stand houdt, er is immers geen paniek, gaat de regering van president George Bush gewoon door. Wat kan het de Amerikanen schelen dat Europese exporteurs het moeilijk krijgen? Of de Japanners? Voor Azië, grofweg gelieerd aan de dollar, is er niets aan de hand. Daarmee keren wij terug bij de bovenstaande vraag:

Hoe ver kunnen wij gaan? Wij hebben, zoals we al eerder vermeldden, geen idee, maar de goudmarkt geeft een teken. Hieronder ziet u een grafiek van Frank van Dongen van de goudprijs in euro’s:

Dit patroon is vrij stabiel, terwijl iedereen weet dat goud gestegen is. Dat komt omdat het edelmetaal stijgt ten opzichte van de dollar. Hieronder ziet u een euro-dollar grafiek en die stijgt veel meer dan goud in euro’s.

Wie koopt goud?
We kunnen ons daarom afvragen of de goudmarkt ons iets probeert te vertellen, namelijk dat de dollar nog verder wegzakt. Een eenvoudige rekensom leert ons, dat als goud zo rond de 300 euro per ons blijft hangen, maar in dollars stijgt naar bijna 380 per ons, de euro-dollar wel eens dezelfde kant op kan gaan.

Het sommetje is 380 : 300 = 1,27 dollar. Wij veronderstellen dat we de koers van het goud op deze manier moeten interpreteren. Wie koopt goud? Indiërs en Chinezen die hun eigen munt niet vertrouwen, industriëlen, juweliers en beleggers die de dollar niet vertrouwen. Vroeger was dat een kwestie van inflatie.

Nu is het zaak de ontwaarding door de overheid te voorkomen. Bush wil herkozen worden. Hij wil daarvoor een goed lopende economie, een solide huizenmarkt en een zo hoog mogelijke beurs. Beleggers die denken dat deze combinatie niet spoort met buitenlandse avonturen en een steeds groter tekort, kopen voor een deel goud.

Accelereren
Op deze manier geven deze investeerders aan wat ze van de dollar denken. Misschien zien ze de munt zoals in de bovenstaande grafiek, die een hoofd-schouderpatroon toont. We kunnen, met ECB-voorzitter Wim Duisenberg (zie: We want Wim) hopen dat de val van de dollar geleidelijk gaat.

We kunnen, zoals de Belgische minister van Financiën Didier Reynders zeggen dat dit allemaal niet zo erg is (zie: Ministers, ministers). Of we kunnen ons indekken tegen een val van de dollar, die ook plotseling kan accelereren. Dat is niet te voorzien.

Ministerschap is een hard beroep. Zo gaat vandaag de yen door de knieën. De knie van de yen was 110, we zijn nu op 109,45 en Tokyo is 2,45% naar beneden. De Japanse minister van Financiën wilde solidair zijn met zijn Belgische G7-collega Didier Reynders.

De Japanner kwam, net als Reynders, maar daarover vertellen we zo meteen meer, ook met een opmerking over de dollar. Volgens hem komt de daling door speculatie. Wij slaakten een zucht van verlichting. Eindelijk duidelijkheid.

Inmiddels ploft de dollar weer in elkaar. We staan nu op 1,1825 dollar tegen de euro. Wat gebeurt er nu? De eerste gevolgen: iedereen praat nu over ECB-voorzitter Wim Duisenberg en vraagt zich af wat de ECB doet.

Trichet-zet
Daar heeft de bank op geantwoord: niets. De G7 heeft via Reynders, die zich als dusdanig afficheert, laten weten dat het niet erg is. BNP Paribas schat dat 10% afwaardering van de dollar 0,75% van de groei afhaalt in euroland. Wij zijn bang dat de dollar richting 1,30 gaat. Als dat in één beweging gebeurt, is dat een probleem en moet de ECB snel ingrijpen.

Omdat de ECB slechte ervaringen heeft met interventie is het logisch dat ze naar die andere granaatwerper kijkt die in de gangkast staat, namelijk het rentewapen. Niet alleen werkt het ding, maar er zijn nog een paar granaten over van de vorige keer. We kunnen daarom voor kerstmis uitkijken naar een nauwkeurig geplande eerste zet van Jean Claude Trichet.

Mocht het u ontgaan zijn, Trichet is de opvolger van Duisenberg. Als het allemaal sneller en erger gaat, dan kan dat eerder. Voor die tijd krijgen we echter en dat is onze belangrijkste voorspelling, nog veel ministersverklaringen, waardoor niets de transformatie van dit medium naar een 24/7 humorsite meer in de weg staat.

Opwaardering euro
Wij willen niet onsportief lijken. Gisteren hadden wij het al over Duisenberg (zie: We want Wim), die geheel en al alleen de machtigste munt ter wereld deed wankelen: de dollar. Goed hoor, zo helemaal in zijn eentje, wij kunnen het niet. Vandaag lazen wij een uitlating van een andere staatsman.

Deze is minder schokkend dan die van Duisenberg, anders zaten we met de euro nu al op 1,19 dollar, maar is wel speciaal te noemen. Reynders, zoals gezegd de Belgische minister van Financiën vindt de opwaardering van de euro geen probleem, omdat “de eurozone niet zulke forse tekorten heeft op de handelsbalans en de lopende rekening als de VS”.

U moet even bij deze opmerking stilstaan en rustig nadenken. Neem gerust de tijd. Als u er niet uitkomt, is dat niet erg. Leest u dan rustig verder, de rest van deze column is gemakkelijk te begrijpen en straks nemen we nog even deze opmerking van Reynders door, tot we begrijpen wat hij nou bedoelde.

België
Wij kennen de hem niet, maar als Belg en minister van Financiën heeft hij het verder geschopt dan wij en daarom luisteren wij met enig respect naar wat hij zegt. Wij waren hier zelf nooit opgekomen. Misschien is dat wel één van de redenen, waarom niemand ons ooit heeft gevraagd minister van Financiën te worden.

Kijkt u nu vooral goed in financiële bladen naar interviews over de dollar en de euro en wat ons betreft ook de yen, de Aussie en de Zwitserse franc. Nergens leest u zo’n commentaar. Wij preciseren het nogmaals, want het is triest zijn als deze informatie in het tumult verloren gaat. Reynders is minister van Financiën. Van België. Sinds 1999. Lid van de G7, zegt zijn cv.

Nou zijn wij voorzichtig met dit land, want wij hebben een zwak voor onze lezers aldaar en wij zijn van één ding overtuigd, namelijk dat in er ons eigen land meer idioten rondlopen dan in België. Dat komt onder andere omdat Nederland groter is. Elke keer als we iets over België schrijven, krijgen we allerlei protesten.

Ministers van Financiën en ministers van Financiën
Onder andere van onze lezer Polleke van Hoegaarden, die ons kritisch volgt en daarom lopen wij op eieren als we het over dit land hebben. Eigenlijk hadden we niet moeten verklappen dat Reynders een Belg is. Dat leidt alleen maar tot problemen als je Nederlander bent. Daarom stellen wij eerst duidelijk die Nederlandse idiotenkwestie aan de orde.

Wij kunnen u ook met de hand op het hart verklaren dat als Dow Jones Newswires er niet bijgezet had dat Reynders Belg was, wij gewoon minister van Financiën hadden vermeld, zonder een verdere omschrijving. Iedereen weet dat hij niet de Franse minister van Financiën is, want dat is Francis Mer.

Die vinden wij goed. Hij heeft een ondankbare taak en pakt zijn bureaucraten goed aan. Wij wensen hem het allerbeste – niet dat wij Reynders iets anders wensen. Integendeel. Wat ook duidelijk moge zijn, is dat hij niet onze minister van Financiën is. Dan kenden we die naam immers? Maar goed, hij had ook minister van Financiën van Luxemburg kunnen zijn.

Koelbloedig
Nou, dat is hij niet. Wij willen echt alle schijn vermijden, dat we hier de draak zitten te steken met onze Belgische vrienden. We hadden het bijvoorbeeld ook kunnen hebben over mevrouw Roselyne Bachelot. Zij is onze favoriete minister in Frankrijk. Zij is nog veel gekker dan Reynders, dat kunnen we u verzekeren.

In Nederland is Bachelot niet zo bekend, maar in Frankrijk wel. Vooral bij de satirische pers. Toen het heel heet werd in augustus, kwam zij met allerlei praktische oplossingen voor mensen die het te warm kregen in Parijs. Er gingen er uiteindelijk 15.000 dood, wat ook weer een probleem werd. Frankrijk is een moeilijk te regeren land.

President Jacques Chirac was op vakantie en het werd een zootje. De lijkenkamers waren overvol en daarom moest iemand een list verzinnen. Gelukkig was daar Bachelot, die in actie kwam. Zij suggereerde Parijzenaren hun auto’s in de schaduw te parkeren en herinnerde koelbloedig haar medeburgers eraan, dat de airco het alleen doet als de motor draait.

Groter geheel
In elk land is er wel zo’n minister, lijkt het wel. Dat is helemaal niet erg en zeker niet typisch Belgisch. Omdat Inveztor.net een beurssite is, kijken we alleen meer naar ministers van Financiën dan naar milieuministers, zoals mevrouw Bachelot. Terug naar Reynders. Wat probeerde hij nou te zeggen? Ons is het niet duidelijk en daarom vroegen wij het hem.

We veronderstellen namelijk dat hij dit niet terloops in een microfoon heeft geblaft, maar dat deze opmerking deel uitmaakt van een groter geheel en daarom minder dom blijkt te zijn, dan het op het eerste gezicht lijkt. Wij hebben dan ook gisteren Reynders gecontacteerd via zijn persoonlijke emailadres, dat u op zijn website vindt.

Leuke site overigens. Luchtig, modern, wel een beetje oud nieuws over de introductie van de euro en zo, maar ook dat is een vorm van communicatie en in zekere zin toch weer actueel, want die introductie was rond de koers van nu. Wij hebben Reynders beloofd dat als hij ons kan uitleggen wat hij nou bedoelde, we het publiceren.

Rustig slapen
Daarom, ga gerust slapen. Wij weten het ook niet. Het is waarschijnlijk niet erg wat Reynders signaleert, want de dollar zakte vandaag zachtjes door. Als u niets meer over deze kwestie hoort, maakt u zich dan ook geen zorgen. Dat betekent dat Reynders ook niet helemaal duidelijk is. Dat soort dingen kan gebeuren.

Een lezer schreef dat hij het niet meer begreep. Wij kunnen hiervoor, wat zullen we zeggen, begrip opbrengen. Het lijkt allemaal zo verwarrend te zijn. Zakt de dollar, moeten we eigenlijk goud hebben, maar nu zakte dit edelmetaal vrijdag op hoog volume naar 367 dollar.

Het laagste niveau, houdt u vast, sinds meer dan een maand. Nu is het zo dat de Nasdaq een +7% week had en daarvoor een -6% week. Het is ook zo dat wij geen gediplomeerde markthistorici zijn, anders konden we bedenken wanneer dit eerder gebeurde.

Nu kunnen wij dat niet – wij denken nooit, we horen graag van iemand die dit wel weet. Kortom, de markt is volatiel. Dat gebeurde allemaal vanwege die 57.000 banen en wat tijdelijke werkkrachten.

Onverwacht verwacht
Nou dachten wij dat zo’n cijfer op zich nog niets voorstelt en dat het allemaal afhangt van de uitleg, die wij eraan willen geven. Deze markt wil omhoog in de VS, dat is duidelijk, daarom wordt dit allemaal bullish uitgelegd. Wij willen in Nederland ook omhoog, dat is eveneens duidelijk, maar die dollar zit tegen.

Niet afgelopen vrijdag, toen ging de dollar omhoog, zoals het hoorde, waarna goud in een vrije val terecht kwam, maar gisteren kwam ECB-voorzitter Wim Duisenberg de euro te hulp. Voor velen was dat toch nog onverwacht. Voor ons niet. Een lezer schreef ons dat hij ook dat niet begreep.

Waarom veroorzaakte Duisenberg juist op een dag met weinig volume – denk aan Yom Kippoer – een vrije val voor de dollar tot onder, of liever gezegd boven de 1,17 dollar? Omdat andere media hier onvoldoende aandacht aan besteden, leggen wij het even uit. Het lijkt allemaal moeilijk te begrijpen, maar het is eenvoudig, zeker als u regelmatig de krant leest.

Rand Corporation
Wij schakelen even terug naar de doelstellingen van Duisenberg. Wat hij graag had willen bereiken, is dat Europa structureel veranderde. Dat is niet gebeurd onder zijn gouverneurschap. Wij vinden dat sneu voor hem, want wij vonden zijn streven sympathiek. Wat hij voor ogen had, was ongeveer het volgende.

We vatten het even voor u samen zonder economenjargon, zodat iedereen het kan volgen. Duisenberg hield de rente lang hoger dan nodig was, om Europa zo ver te krijgen dat het zich structureel aanpaste aan… ja, aan wat eigenlijk? Aan de werkelijkheid natuurlijk, wat een domme vraag!

Om Europa zo ver te krijgen dat het continent ophield met het steunen van waardeloze luchtvaartmaatschappijen, zieke treinenbouwers en failliete energiecentralebeheerders, hield Duisenberg de rente hoog, zodat de zwakkere broeders kapot gingen en de sterke overbleven. Staatsapparaten met steeds uitdijende ambtenarenlegioenen?

Pieper
Indammen met de rente. Collectieve overbestedingen? Terug naar een lager niveau, dankzij financiële druk. Nu was het al bekend dat Fed-voorzitter Alan Groenspaan ooit een discipel van Ayn Rand was – in zijn jeugd dan – maar Duisenberg kon er ook iets van en weet u wat? Wij vonden dat eigenlijk best sympathiek. Temeer omdat hij groot gelijk had.

Was het alleen niet een beetje onsportief, om daarvoor de rente van de ECB te gebruiken? Als wij iets vinden, kunnen we hoog of laag springen, de rente mogen we niet gebruiken om onze gedachten kracht bij te zetten. Duisenberg wel, die bofte en nu weet u ook waarom sommige mensen graag zijn baan willen hebben.

Pech echter voor Duisenberg. Net toen Europa lekker begon te piepen onder de rentedruk, liet die andere grote liquiditeitsverschaffer, onze vriend Groenspaan, alle remmen los en zette zijn rente op 1%. Wij kunnen u verzekeren dat dat onder centrale bankiers iets betekent, wanneer je je rente op 1% zet. Dat is een supermacho manoeuvre.

Trucjes uithalen
Onderschat die centrale bankiers niet. Onder hun bloedserieuze uiterlijk zijn het rate-jocks. Eén procent! Er zijn er maar weinig die dat deden en dat politiek overleefden. Duisenberg, die inmiddels het epitheton veelgeplaagd aan zijn naam toegevoegd kreeg, vanwege zijn moedige volhouden met die hoge rente, kwam voor twee vuren te staan.

Thuis een tetterende Gretta met haar zes miljoen grappen en op kantoor, in de nek, de hete adem van Jean Claude Trichet – zijn naam is Frans voor trucjes uithalen. Denk aan Crédit Lyonnais. Vindt u zo’n baan leuk? Nee, de gemiddelde Nederlander opteert voor een serie baaldagen, gevolgd door een kwartaal overspannen thuis en vervolgens een jaar wao.

Een Duitser was op kosten van de gemeenschap afgereisd naar een kuuroord en in België had minister van Defensie André Flahaut een vlammend stuk gepubliceerd in een Amerikaans dagblad om tegen dit soort misstanden te protesteren. Duisenberg toonde echter zelfbeheersing en bleef cool. Hij wist immers dat zijn dag nabij was.

Laatste persconferentie
Vorige week vond de laatste persconferentie van Duisenberg plaats. Hij vermeldde dat zelf ook. Dit was de laatste keer zei hij. Toen voegde hij hier het woord waarschijnlijk aan toe, hebt u dat gemerkt? Niemand die daar op gelet heeft, maar nu is alles duidelijk. Een sympathieke man, wij hebben dat altijd gevonden.

Niet alleen omdat wij een zwak hebben voor mensen van boven de dertig met een hoofd vol haar, maar omdat wij met hem meeleefden. De week daarvoor had de Israëlische premier Ariel Sharon immers aangekondigd dat hij de Palestijnse leider Yasser Arafat te pakken wilde nemen, waarop de laatste een martelaar werd.

Overigens, het blad Forbes schat Arafat in op 300 miljoen dollar schoon aan de haak. Je hoort er niemand over, maar kunt u zich voorstellen hoe het onze Duisenberg verging. Zo’n man z’n leven is natuurlijk een hel, wij hebben daar geen idee van. Thuis heeft hij een helemaal doorgedraaide Gretta.

Dollar-met-banen
Ondanks haar spreekverbod kan ze nu nog slechts met de grootste moeite in bedwang worden gehouden, terwijl de Amerikanen rustig proefballonnetjes oplieten over eventuele verdere renteverlaging en in elk geval bereid waren de rente zolang als mogelijk was op 1% te houden. Liefst lager natuurlijk.

Toen kwam vrijdag, toch nog onverwacht, het banenrapport uit. Euro naar beneden, dollar omhoog. Duisenberg had op dat moment niets meer te verliezen. De renteverlaging had hij niet meer kunnen vertragen dan hij had gedaan, maar hij kon wel, zo wist hij, een bal schieten in een open doel. Hij had die bal!

De eerste beste krant, in dit geval een Spaans blad, was goed genoeg. “De dollar gaat nog veel verder naar beneden”, zo lezen wij. Vervolgens iets dat wij maar zelden ziet: interventie, aldus de heer Duisenberg, had geen zin meer. Prompt zakte de dollar-met-banen naar het niveau van de dollar-zonder-banen.

Europa op de knieën
Nu moet u weten dat centrale bankiers – en de heer Groenspaan is op dat gebied een meester, de Tiger Woods van zijn beroepsgroep – hun woorden op een goudschaaltje wegen. Het woord interventie is natuurlijk helemaal taboe, naar dat soort gruwelijke activiteiten wordt in het beste geval slechts zijdelings verwezen.

Dit was geen ongelukje. Dit was geen knetterende hoofdpijn van Gretta. Dit was een dreun met voorbedachten rade, een meesterlijk geënsceneerde actie. Zonder enige consensus, zonder zelfs medeweten van wie ook, geheel alleen en op zijn dooie eentje wist Duisenberg, nu demissionair, Europa op de knieën te krijgen.

Want als de dollar naar 1,30 dollar voor de euro gaat, moeten er structurele maatregelen genomen worden. Geruchten dat Duisenberg, net zoals een vooraanstaande functionaris van de Bank of England, toetreedt tot een hedge fund hebben wij niet bevestigd kunnen krijgen, maar we houden u op de hoogte.

Het nieuws van vrijdag was zo goed als het kon zijn en dat leidde tot een mooie rally (Zie Jobstijding). Is het goed genoeg? De tijd zal het leren. Laten we eens kijken: gaat het nu beter in Japan? Misschien. Aan iedere bearmarket komt een eind.

Het vervelende in Japan is alleen, dat we al een paar keer vals alarm hebben geslagen en echte maatregelen zijn er nog niet genomen. De regering in Tokio doet er wel alles aan om erger te voorkomen.

Als daarom de markt herstelt, wat de afgelopen weken het geval was voordat Dubai roet in het eten gooide, kunnen de zwakke banken het goed doen. Japan moet in dat geval wel ophouden weg te zinken in het deflatiemoeras.

Japanse deflatie
Is dat nu het geval? De Bank Credit Analyst, een researchbureau, publiceerde onderstaande grafiek, die suggereert dat er minder deflatie is en dat de prijzen in de dienstensector herstellen. Dat is al heel wat, want de Japanners moet ook nog hun yen verdedigen tegen de Amerikaanse dollar.

Afgezien van die moeilijkheden kunnen beleggers die daar zin in hebben en dat aankunnen, zoeken in Japan naar bedrijven die overleven en te koop staan voor een fractie van hun boekwaarde. Dat helpt namelijk om de eerste stap van een beurstransactie succesvol af te ronden: buy low.

Euro-rente
Buy low op Wall Street was mogelijk, maar nu is de markt weer terug naar boven door het goede banenbericht. Op zo’n dag als vrijdag heeft het daarom absoluut geen zin om te gaan zeuren, dat het aantal gewerkte uren niet toenam en dat we nog niet kunnen spreken van een stimulans van de consument.

We houden verder onze mond maar en gaan we eens kijken hoe deze tegenrally zich verder ontwikkelt. Was de baisse van september een nieuwe trend, of alleen een koopgelegenheid? Deze week zien we dat misschien wat duidelijker. Het wil er bij ons niet in dat de dollar nu is gedraaid. De Amerikaanse munt is waar we naar blijven kijken.

We houden ook de banengroei in de gaten, want de beurs kijkt eigenlijk alleen maar naar dat laatste cijfer. De markt heeft altijd gelijk, behalve wanneer dat niet het geval is. Overigens, is het u ook opgevallen dat niemand het heeft over Jean Claude Trichet? Een verlaging van de euro-rente met 0,5% tegen kerstmis, daar horen we niets over.

Net alsof dat niet aan de orde is.

Het job-nieuws in de VS was goed en daarom gaan we naar boven. Dat gaat hard, want de shorts moeten coveren, de fondsen moeten de concurrentie bijhouden en de stieren moeten rennen. Dat kan even duren, maar niet lang in deze nerveuze markt.

De dollar is weer netjes terug in zijn hok op 1,16. Is dat, hoewel beter dan 1,176, niet slecht? Dat geeft niet, oktober begint prachtig voor de beurzen en de beren moeten terug naar hun hokken.

De berenconsensus is nu, dat er nog een beetje tijd is om met nieuwe banen te komen in de VS. Om terug te koppelen, als die er niet komen zakt de wereldeconomie in, omdat de Amerikaanse consument al te lang in de loopgraven staat en aflossing nodig heeft.

Rente laag, huizen hoog
Europese consumenten willen niet, Japanse willen nog niet, Amerikaanse consumenten hebben nu nieuwe huizen, lage rente, hergefinancierde hypotheken, auto’s met financiering à 0%, zodat de auto-industrie ontslagen aankondigt en het wachten is op traction. Als de wielen grip krijgen op de weg kunnen we weer vooruit, maar het moet snel gebeuren.

De rente wordt kunstmatig laag gehouden. Daardoor wordt er steeds meer geld gecreëerd, waardoor consumenten herfinancieren. Ze kunnen veel meer geld mobiliseren, dat tot nu toe in hun huizen zat. Daardoor zijn de huizenprijzen met name in de VS, Engeland, Ierland, Spanje en Nederland hard gestegen.

De aandelenmarkt is in de VS nog steeds duur, met een S&P 500 rond de 1000 en een Dow Jones net onder de 10.000. Het idee van de Fed is het volgende: we houden de rente laag. Bedrijven herstructureren. Winsten komen weer op peil. Daar zijn we nu. Vervolgens moet er geïnvesteerd kunnen worden en komt er meer werk.

China
Daardoor raakt de extra capaciteit op en komt er vraag naar banen. Nieuwe werkgelegenheid houdt nieuwe vraag in van de kant van de consumenten. Dat betekent investeringen en dan gaan we de goede kant op. Beren zien vooral een structureel zwakke dollar, omdat de markt vertrouwen verliest in de schuldenaar die de schuld bij zijn crediteurs zoekt.

China bijvoorbeeld. Hun yuan is te laag. Er is geen enkele reden voor de Chinezen om daar wat aan te doen, integendeel. Er is ook geen enkele manier om ze te dwingen. De dollar af laten glijden maakt de yuan alleen maar goedkoper, omdat die twee aan elkaar gekoppeld zijn. Ruzie maken helpt al helemaal niet.

De Amerikaanse schuldenaar maakt dan bonje met zijn crediteur, die zijn rente laag houdt door staatsobligaties te kopen. Hoe meer ruzie, hoe meer die financier er genoeg van krijgt en liever, we zeggen maar wat, euro’s koopt. Die stijgen dan ook en dat is leuk meegenomen voor concurrerende exporteurs in Europa.

Berenscenario
In dat geval moeten de Amerikanen nieuwe crediteuren aan zien te trekken. Dat kan, als ze de rente verhogen. Het vervelende is dat dan geen 0%-financiering meer gegeven kan worden aan autokopers. Refi’s, herfinancieringen van hypotheken, zijn dan ook voorbij, want hypotheken worden dan meteen duurder.

Dat betekent het einde van de huizen-boom, die één van de bronnen is van de overleving van de consument. Steeds meer schulden maken kan alleen als je een baan hebt en een huis, waarop je een hogere hypotheek kan nemen tegen een lagere rente. Wanneer de rente stijgt, stort dit hele kaartenhuis in elkaar.

Dan moeten de schulden namelijk afgelost worden. Dat maakt een einde aan de uitgaven en dan krimpt de economie. Bedrijven moeten dan weer personeel ontslaan om zich aan te passen. President George Bush wordt in dit scenario niet herkozen, een Democraat mag dan de financiële stal opruimen en dat gaat gepaard met lastenverhogingen.

Weinig tijd
Wie weet, spat er in zo’n geval een Fannie Mae of een Freddie Mac uit elkaar. In ieder geval neemt de binnenlandse vraag af, de dollar daalt, Europa tankt, Japan, het land van de rijzende yen, stagneert weer en de Chinezen produceren gewoon door, met hun aan de dollar gekoppelde munt.

De klok tikt. De effecten van herfinancieringen en belastingverlagingen zijn straks uitgewerkt. Financieringen à 0% zijn er niet lang meer, want de negatieve effecten daarvan worden nu voelbaar. Die nieuwe banen moeten er snel komen. Anders komen we in het berenscenario terecht met een steeds lagere dollar en grotere economische onzekerheid.

Dubai en Cancun hebben misschien een nieuw tijdperk ingeluid, een periode van protectionisme. Dat zou ook een jobstijding zijn.

Er zijn dagen dat we beter in bed kunnen blijven, maar meestal merken we dat pas naderhand. Toen Frank van Dongen dinsdag zo vriendelijk was om Ginger, één van de weinige aandelen die we nog in portefeuille hebben, aan zijn analyse te onderwerpen, stemde ons dat mild.

Jammer dat de liquiditeit in dit aandeel nog steeds zo slecht is. De volgende dag immers kwam het Franse ingenieursbureau met halfjaarcijfers. Omdat we hier Ginger aanbevolen hebben, zijn we daarom nu verplicht om even te laten horen hoe het met dit bedrijf gaat.

Als dat niet het geval was geweest, hadden we nu rustig naar een speelfilm op de televisie zitten kijken, of waren we bezig geweest onze chronische lectuurachterstand in te lopen.

Kermesse froide
Terug naar Ginger. Het aandeel is de laatste tijd voorzichtig aan het herstellen. We hoorden dat er wat efficiencymaatregelen waren genomen na de sterke, externe groei van de afgelopen twee jaar. We wisten ook dat dat noodzakelijk was en dat de divisies bouwadvies en milieu goed liepen, maar dat telecom en it (tic) het zorgenkindje was.

Een paar kerncijfers van vorig jaar: het bedrijf groeit sinds 1999 met 35% per jaar. Er zijn 120 vestigingen in binnen- en buitenland. De omzet was vorig jaar 162,7 miljoen euro, 69% meer dan in 2001. De dag begon al aardig toen het Franse dagblad Libération een artikel publiceerde, waarin Ginger-president Jean-Luc Schnoebelen op de hak werd genomen.

Vervolgens gingen wij naar de bedrijfspresentatie die nabeurs begon en ook daar was het een kermesse froide. In het eerste halfjaar was niets verdiend, de omzet viel tegen en het netto resultaat was licht negatief. Het enige goede nieuws was dat de liquiditeit gisteren uitstekend was: er gingen 30.000 aandelen om. Vandaag waren dat er zelfs 200.000.

Schandaal
Nu het slechte nieuws. Het aandeel zakte gisteren op de combinatie van resultaat en krantenartikel met 19% en vanochtend nogmaals met 20%. Een aantal mensen stapt dus helemaal uit en wel tot elke prijs. Laten we eens kijken of dat terecht is, of dat we hier niet te maken hebben met paniek. Eerst het krantenartikel.

We hebben het even opgezocht en hoewel het een vervelend verhaal is voor Schnoebelen heeft het weinig met zijn bedrijf te maken. Toch zijn er wat negatieve kantjes. De journalist van Libération beschuldigt Schoebelen ervan een vriend geholpen te hebben een kliniek in Marseille over te nemen.

Deze ging failliet en volgens het dagblad had Schnoebelen via één van zijn bedrijven een financiële directeur geleverd voor 677 euro per dag. Bovendien had één van de filialen van Ginger voor 77.000 euro aan werkzaamheden verricht. De kliniek was via een faillissement gekocht voor een symbolisch bedrag van 0,5 euro.

Goed nieuws
De kliniek ging alleen weer failliet en werd uiteindelijk overgenomen door Générale de Santé, een grote Franse beursgenoteerde operateur van klinieken. Niet echt schokkend nieuws voor Ginger zelf, maar dit bericht in combinatie met de resultaten was in elk geval genoeg voor een verkoopgolf.

Omdat de presentatie op 1 oktober werd gehouden, kon de directie al aangeven dat het tweede semester aanzienlijk beter zou uitvallen. Het bedrijf mikt nu op een omzet tussen de 202 en 208 miljoen euro voor 2003, versus een businessplan van 211 miljoen euro. De directie kondigde aan dat er een aantal saneringsmaatregelen waren genomen.

Iedere activiteit die niet tot een rentabiliteit van 12% komt, wordt gereorganiseerd en verkocht. Er was ook goed nieuws: de bouwpoot, goed voor een omzet van 108 miljoen euro, had een groter orderboek dan ooit, namelijk voor meer dan drie jaar. Alle activiteiten in deze sector hebben de wind mee voor de rest van het jaar.

Ergste pijn
Alhoewel, het is steeds moeilijker om geld te incasseren. De Franse overheid zit op zwart zaad en betaalt bijzonder laat. Ginger is interessant, omdat het bedrijf expertise levert en de overheid er niet omheen kan, maar dan moet er wel worden betaald. Tijdens de grote stakingen van juni bleek dat tegen te vallen en werd er veel te laat geïncasseerd.

Hetzelfde geldt voor de veel kleinere milieudivisie, die het ook in het eerste halfjaar goed deed. De omzet komt dit jaar met 32,7 miljoen euro bijna twee keer zo hoog uit als in 2002 met 17,2 miljoen euro. De ergste pijn zit ‘m in de telecompoot, die een omzet boekt van 61 miljoen euro met een exploitatiewinstbijdrage van slechts 1 miljoen euro over heel 2003.

Tenminste, als alles naar wens gaat. De directie liet tijdens de rondvraag doorschemeren dat er flink in deze divisie wordt gesneden. Alleen de draadloze netwerkactiviteiten in het buitenland liepen goed, leek ons. Veel lokale projecten werden alleen afgezegd. De activiteit past niet goed bij de firma, die meer op exclusieve expertise gericht is en minder cyclisch is.

10% procent marge in H2
De directie verwacht een tweede jaarhelft met een exploitatiewinst van 10% tegen 0,7% in het eerste half jaar. Vorig jaar was dat nog 7,8 %. De groep streeft naar 12% voor het hele jaar in de nabije toekomst. Dat lijkt nu nog een bijzonder ambitieus objectief. Waarschijnlijk gaat er nog het een en ander gebeuren bij Ginger.

We denken aan een aantal ontslagen en een sanering van de tic-activiteiten. Tot vandaag waren vier van de vijf analisten die Ginger volgen positief op het aandeel, de teleurstelling komt daarom als een volslagen verrassing. Laten we voor dit jaar het exploitatieresultaat inschatten op 13 miljoen euro met een marge van 6%.

Voor volgend jaar plannen we voorzichtig een stijging van 10% en dan komen we voor 2003 uit op een winst per aandeel van 1,61 euro. Dat is minder dan de 2,50 euro die de consensus schatte. We durven ons nog niet aan een voorspelling voor volgend jaar te wagen, we gaan eerst evalueren wat er allemaal verkeerd is gegaan bij dit bedrijf.

Wat te doen?
Is dit een prachtig moment om bij te kopen? Niet bij de huidige stand van zaken. Het bedrijf kost nu negen keer de winst, na een schok zoals vandaag is dat voorlopig ruim betaald. Er bestaat zelfs ruimte richting 11 euro, schat analist Fabien Elhaïk van Fortis Securities in Parijs. Hij raadde als enige eerder aan te verkopen, maar is toch verrast over de slechte cijfers.

Het vorige objectief van Elhaïk was 20 euro. Hij neemt als peer-group Gaudriot, een Frans bedrijf en in Nederland Arcadis en Grontmij. Bijkopen of instappen doen we pas, als het bedrijf een duidelijke koers vaart, de acquisities zijn verwerkt zijn en de telecomdivisie is gesaneerd.

September was geen leuke maand voor ons, want onze cliënten wilden opeens terug in aandelen. Gelijk hadden ze, want als de beurs stijgt is dat goed voor aandelen, iets wat sommigen vreemd genoeg wel eens vergeten. Anders hadden we geen uitdrukkingen zoals Gezonde Correctie.

We zitten nu in een Gezonde Correctie. Die is vooral gezond voor mensen met puts en bonds. Wie long is gebleven, voelt zich minder gezond. De CAC 40 zakte acht sessies achter elkaar, de op één na slechtste periode ooit.

Hoe kwam dat en wie had dit voorspeld? Frank van Dongen deed het, maar ook hij had last van teenkrommingen, vooral begin september. Hij zeurde daar nooit over en maakte grapjes over zijn waardeloze puts, die nu weer waardevol zijn.

Ineenstorting
Niemand had ook Dubai voorspeld, althans niemand die ik ken, anders hoor ik het graag. Van Dongen ook niet. De Opec-beslissing om de olieproductie in te dammen, was niet goed te voorzien, maar daar gaat het niet om. Waar het wel om gaat is, dat een groot aantal professionelen die hele rally maar niks vonden. Ze stonden twee maanden lang voor aap.

Dubai hadden ze niet voorzien, alleen dat er iets zou gebeuren, waardoor de visie van de markt veranderde. Die was opeens optimistisch geworden en aandelen werden weer duur. Laten we even teruggaan in de tijd. De rally was echt en legitiem, want in maart waren aandelen geprijsd voor een volledige ineenstorting van alles wat heilig en dierbaar is.

De wereld verging niet, omstandigheden werden weer normaal en beleggers zijn van nature optimistisch, zeker als ze eerst extreem pessimistisch zijn geweest. Bij een aantal bedrijven begonnen de eerder genomen kostenbesparingen door te werken. Bovendien waren verwachtingen hard naar beneden bijgesteld en daarom kwamen er best gunstige resultaten.

Perceptie is alles
Die perceptie is belangrijk, want er is niet veel veranderd, behalve die perceptie. Het ging beter en daarom liepen beleggers vooruit op herstel. De bedrijfsresultaten wezen daar ook op, alleen bleek het een herstel zonder banen: een jobless recovery. Om consumenten door te laten consumeren daar waar ze doorconsumeren, in de VS, moeten ze banen hebben.

Bedrijven wonnen aan productiviteit en dat doen ze nog steeds. Logisch, want er zijn een minder mensen aan boord en die werken hard, want anders gaan ze door de volgende draaideur mee naar buiten. Daarom zagen de bedrijfswinsten en perspectieven er steeds beter uit. Er was een storende factor en die was er in de lente al, voordat het tot de media doordrong.

De Amerikaanse insiders bleven aan de verkoopkant opereren. Als die aandelen zo goedkoop waren en de perspectieven zoveel beter, waarom kochten die mensen dan niet? Geen probleem, zeiden de optimisten. Dit stelt niet veel voor. Inderdaad is het zo, dat verkopen een minder duidelijk signaal is dan kopen.

Cancun en Dubai
Je kunt verkopen om aan verplichtingen te voldoen, belasting te betalen, kinderen naar de universiteit te sturen, of schulden af te lossen. Kopen doe je maar om één reden. Met het Amerikaanse fiasco in Irak werd duidelijk dat de financiële boog, die al aardig gespannen was met het Twin Deficit – teveel import en teveel schulden – steeds verder werd aangetrokken.

Intussen stoomt Azië vrolijk door, mede profiterend van een lage dollar. Japan probeert haar yen op de plaats te houden, om een pril begin van herstel door te laten zetten. Vervolgens wordt daar in Dubai de vloer mee aangeveegd, nadat in Cancun de onderhandelingen zijn mislukt en we regelrecht afstevenen op een nieuwe ronde protectionisme.

Iets concreter sprekend, belegt u in een bedrijf waarvan morgen in één klap een procent of drie à vier van de omzet weg kan zijn? Dat gebeurde met de dollar binnen een paar dagen. De onzekerheid is toegenomen en de markt heeft tegen die nieuwe onzekerheid nog geen nieuw evenwicht gevonden.

Van jobless naar job loss
Gaat de dollar verder zakken? Dat kan heel goed. Francis Mer, de Franse minister van Financiën, zegt volgens de meestal welingelichte Canard Enchaîné, een satirisch weekblad, dat de euro 15% naar beneden moet om nog groei te kunnen bereiken. Zijn hele précaire en omstreden begroting is gebaseerd op groei in 2004 en nu lijkt het erop dat die er niet komt.

Alleen Engeland en Spanje doen het aardig, we laten Scandinavië er even buiten. Inmiddels zijn er zoveel ontslagen gevallen, dat duidelijk is geworden dat de uitholling van de Westerse industriële basis ten gunste van Azië een nieuwe fase ingaat. Dit is geen jobless recovery meer, maar een job loss recovery.

De fundamenten voor dollargerelateerde bedrijven zijn niet geweldig en dat is een eufemisme. Nieuws dat op zich niet eens zo schokkend is, zoals het Opec-nieuws, wordt als dramatisch slecht ervaren. Oktober is soms een minder goede maand, soms zelfs een heel slechte. Herstel begint meestal juist in november, wanneer niemand er meer aan denkt.

Misschien moeten we daar maar eens aan denken.

Air France neemt KLM over. Hoewel er jaren aan gewerkt is om voor onze luchtvaartmaatschappij een partner te vinden en de besprekingen met Air France al een jaar in een serieus stadium waren aangeland, lukt het sommigen om toch nog verrast te zijn over het nieuws van vandaag.

Wij waren slechts door één element verrast, of nee, laten we er maar twee van maken. Ten eerste duurde het langer dan verwacht, voordat het nieuws naar buiten kwam. Keizerssnede? We weten het binnenkort.

Waar de meesten door verrast waren, want de markt wordt door de meesten gemaakt, is de prijs. Ondanks dat de fusie volledig voorspelbaar was, zakte Air France vandaag en steeg KLM een procent of tien, wat in dit geval spectaculair mag heten.

Van staatsbedrijf naar semi-staatsbedrijf
De reden is eenvoudig, Air France biedt een veel hogere prijs dan de markt dacht. Toch kunnen we niet zeggen dat het aan gegevens ontbrak. Air France betaalt daarom gewoon veel. Leuk voor KLM-aandeelhouders. Slim van de KLM-bestuurders, die, voor zover wij dat kunnen nagaan, gewone salarissen krijgen en eenvoudig leven.

We zeggen het er maar even bij, want tegenwoordig is iedereen verdacht. Wat wij dan verwachten, is applaus voor het management. Van KLM wel te verstaan. Eventueel voor Air France, want het is ze toch maar gelukt. Niet iedereen is ten slotte bereid om door een Frans semi-staatsbedrijf ingelijfd te worden.

Een semi-staatsbedrijf, inderdaad, want hoewel de Franse staat nu naar een minderheid van 44% toegaat, is Air France een staatsbedrijf dat een semi-staatsbedrijf wordt. Dat betekent dat de staat het er nog steeds voor het zeggen heeft, maar dat semi doet. We weten niet of de meningen in de Koffiekamer representatief zijn, maar wat we daar zagen verbaasde ons.

KLM (Dag)

Chauvinisme, stupiditeit en pleonasme
Leest u maar eens de thread Fusie KLM & AF een schande. Volgens de auteur is KLM verkwanseld aan ongure Fransen, die nu alles kapot maken en meenemen naar Frankrijk. Stupiditeit en chauvinisme zijn van oorsprong Franse woorden. Die zijn natuurlijk ontstaan, omdat ze daar in Frankrijk behoefte aan hadden.

Chauvin was een soldaat uit de tijd van Napoleon Bonaparte, een zekere Franse keizer. Chauvin was zó bevooroordeeld en nationalistisch, dat zijn naam onsterfelijk is geworden. Dat zegt daarom iets over Frankrijk. Het is echter zo, dat wij het noodzakelijk hebben gevonden om dat woord ook in onze Nederlandse woordenschat op te nemen.

Net zoals het woord stupide, dat ook van oorsprong Frans is (en daarvoor Grieks, voordat wij weer mails krijgen). Omdat iedere chauvinist per definitie stupide is, hebben we daar ook een Frans woord voor, namelijk pleonasme, dat eveneens (liever geen mails hierover) Grieks is en uit het Frans is overgenomen.

Rood: AEX
Blauw: Air France (dag)

Dom
Het gebruik van meerdere woorden om hetzelfde aan te duiden, werd ooit blijkbaar gezien als typisch Frans. Nederlanders hebben aan een half woord genoeg. We komen er vast nog een keer op terug, maar voorlopig zeggen wij, gewoon op zijn Nederlands:

KLM verkwanseld? Doe niet zo dom.

Soms zegt één opmerking meer dan een heel verhaal. Eerst de context.

Mijn gesprekspartner, een goede vriend, had niets te verkopen en is de grootste of één van de grootste beheerders van Europese aandelen.

Voor wie het rijtje goed bijhoudt, inderdaad hij werkt dus of bij de één of bij de ander, maar dat doet er niet toe.

Een tijdje geleden ontstond er rumoer op deze site vanwege one-on-ones. Dat zijn interviews die beheerders en analisten organiseren met bedrijven.

Voorkennis? Geen voorkennis, maar een parade tegen de andere handicaps die instituten hebben tegenover particulieren? Dat is een heel ander debat.

Mijn vriend had zijn huiswerk gedaan. Zijn firma had het afgelopen jaar vijfduizend van die gesprekken gehad. In elk gesprek wordt, dat is de normale praktijk, geïnformeerd naar de stand van zaken bij de orderportefeuille.

Einde van de tunnel
Daar is geen vooruitgang. Goed, de tijdelijke dips van de crisissituatie tijdens de Irak-oorlog zijn ingelopen, maar verder zien degenen die de gesprekken analyseren niets.

Dat hoeft ook niet. Het kan nog komen. Maar het is er niet. Althans, niet in Europa.

Dit nieuws is in de prijzen verwerkt, maar als deze trend blijft voortduren kunnen de prijzen wat lager, want tot en met vorige week hield de prijsvorming rekening met licht aan het eind van de tunnel. Misschien is dat licht toch wat verder weg dan de bulls denken.